पासपोर्ट भ्रष्टाचार अनुसन्धानमा अख्तियारको दबाब, तर आरजुको जवाफ केवल इमेलमा सीमित

काठमाडौं । ई–पासपोर्ट खरिद प्रकरणमा भ्रष्टाचारको अनुसन्धान तीव्र बनाएको अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले पूर्वपरराष्ट्र मन्त्री आरजु राणा देउवालाई बयानका लागि म्याद तामेल गरेपछि नयाँ मोड आएको छ। म्याद प्राप्त भएको केही समयमै आरजुको नामबाट अख्तियारको आधिकारिक इमेलमा सन्देश पुगेको छ, जहाँ उनले अनुसन्धानमा सहयोग गर्न तयार रहेको जनाउँदै तत्काल उपस्थित हुन नसक्ने जानकारी दिएकी छन्।अख्तियार स्रोतका अनुसार इमेलमा आफू उपचारका लागि विदेशमा रहेको उल्लेख गरिएको छ। तर उनी कुन देशमा छन्, कस्तो स्वास्थ्य समस्या छ, कहाँ उपचार भइरहेको छ भन्नेबारे कुनै विवरण दिइएको छैन। यही कारणले इमेलले अनुसन्धानलाई थप जटिल र रहस्यमय बनाएको छ।

म्याद घरमा, जवाफ विदेशबाट

अख्तियारले बुढानीलकण्ठस्थित निवासमै म्याद तामेल गर्दै बाटोको म्यादबाहेक तीन दिनभित्र उपस्थित हुन निर्देशन दिएको थियो। तर निर्धारित समयभित्र उपस्थित हुनुको सट्टा आरजुले इमेलमार्फत आफू तत्काल नेपाल फर्कन नसक्ने जानकारी दिएकी हुन्।स्रोतहरूका अनुसार अनुसन्धान अधिकारीहरू अहिले इमेलको प्रामाणिकता र त्यसमा उल्लेख गरिएका दाबीहरूबारे थप जानकारी संकलन गरिरहेका छन्।

बारम्बार दोहोरिएको रणनीति ?

यो पहिलो पटक भने होइन, जब देउवा दम्पतीले अनुसन्धान निकायसँग प्रत्यक्ष उपस्थितिको सट्टा पत्र वा इमेलमार्फत संवाद गरेका छन्।यसअघि सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले अनुसन्धान अघि बढाउँदा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र उनकी पत्नी आरजु राणाले संयुक्त पत्र पठाएर अनुसन्धानमा सहयोग गर्न तयार रहेको जनाएका थिए। उनीहरूले आफूहरू विदेशमा रहेको र दुई महिनाभित्र नेपाल फर्कने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै पक्राउ पुर्जी जारी नगर्न अनुरोध गरेका थिए।पत्रमा उनीहरूले आफूहरूविरुद्ध “देश छाडेर भागेको” वा “अनुसन्धानमा उपस्थित नभएको” जस्ता भाष्य निर्माण नगर्न आग्रहसमेत गरेका थिए।

चार महिनादेखि देशबाहिर

देउवा दम्पती गत १४ फागुनमा उपचारको कारण देखाउँदै सिंगापुर गएका थिए। त्यसपछि उनीहरू हङकङ पुगेको जानकारी सार्वजनिक भए पनि हालसम्म नेपाल फर्किएका छैनन्।सुरक्षा निकायका स्रोतहरूका अनुसार उनीहरू अहिले पनि हङकङमै रहेको अनुमान गरिएको छ। तर यसको आधिकारिक पुष्टि भने कुनै निकायले गरेको छैन।यस अवधिमा उनीहरूका तर्फबाट इमेल, पत्र र सार्वजनिक वक्तव्य गरी तीन पटक धारणा सार्वजनिक भए पनि उनीहरूको वास्तविक अवस्थिति अझै अस्पष्ट छ।

पक्राउ पुर्जी, इन्टरपोल र सर्वोच्चको हस्तक्षेप

सम्पत्ति शुद्धीकरणको आरोपमा गत चैतमा काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट देउवा दम्पतीविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी भएको थियो। त्यसपछि नेपाल प्रहरीले इन्टरपोलमार्फत रेड नोटिस जारी गराउन प्रक्रिया अघि बढाएको थियो।तर दुई पटकसम्म आवश्यक कागजात अपुग भएको भन्दै इन्टरपोलले थप विवरण मागेको प्रहरी स्रोतको भनाइ छ। अन्ततः सर्वोच्च अदालतले अध्यादेशमार्फत मुद्दाको क्षेत्राधिकार परिवर्तन भइसकेको अवस्थामा जिल्ला अदालतबाट जारी भएको पक्राउ पुर्जी कार्यान्वयन गर्न नमिल्ने ठहर गर्दै पुर्जी खारेज गरिदियो।सर्वोच्चको उक्त आदेशपछि उनीहरूलाई खोजी गर्ने कानुनी आधार समाप्त भएको प्रहरी अधिकारीहरू बताउँछन्।

अब पासपोर्ट भ्रष्टाचारको घेरा

पक्राउ पुर्जी खारेज भएपछि केही राहत महसुस गरेको देखिएको देउवा दम्पतीमाथि अहिले अर्को गम्भीर अनुसन्धान अघि बढिरहेको छ। अख्तियारले ई–पासपोर्ट खरिद प्रक्रियामा भएको भनिएको भ्रष्टाचारबारे अनुसन्धान गरिरहेको छ।यस प्रकरणमा हालसम्म चार जना पक्राउ परिसकेका छन् भने करिब दुई दर्जन व्यक्तिसँग बयान लिइसकिएको छ। अनुसन्धानको दायरा विस्तार हुँदै जाँदा आरजु राणा पनि अनुसन्धानको केन्द्रमा तानिएकी छन्।

मुख्य प्रश्न अझै अनुत्तरित

अख्तियारको म्यादपछि आएको इमेलले एउटा कुरा पुष्टि गरेको छ—आरजु राणा अनुसन्धानबारे जानकार छिन् र प्रतिक्रिया दिइरहेकी छिन्। तर यसले अर्को ठूलो प्रश्न पनि जन्माएको छ—यदि उनी अनुसन्धानमा सहयोग गर्न इच्छुक छन् भने, उनी वास्तवमा कहाँ छन् ?चार महिनादेखि सार्वजनिक रूपमा नदेखिएकी पूर्वमन्त्रीमाथि भ्रष्टाचार अनुसन्धान अघि बढिरहेका बेला उनको अवस्थिति, स्वास्थ्य अवस्था र नेपाल फर्कने समय अझै रहस्यमै छ। इमेलले उपस्थितिको सूचना त दियो, तर उनीबारेका प्रश्नहरूको उत्तर भने अझै दिएको छैन।