काठमाडौं, महोत्तरी कि झापा–५ ? बालेनको चुनावी क्षेत्र खोजी

आइतबारको झिसमिसेले राजधानीको आकाशमा अझै उज्यालो छर्दै गर्दा नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ तरंग उठ्यो। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाहबीच भएको सात बुँदे समझदारीले केवल दुई व्यक्तिलाई मात्र नजिक ल्याएन, यसले संसदीय राजनीतिमा एउटा सम्भावित नयाँ अध्यायको संकेत पनि गर्‍यो। त्यस समझदारीसँगै बालेन शाह अब सडक र महानगरको सीमाभन्दा बाहिर, संघीय संसदको मैदानतर्फ पाइला चाल्न तयार भएको चर्चा चुलिएको छ। तर त्यो पाइला कहाँबाट सुरु हुनेछ भन्ने प्रश्न अझै खुला नै छ।

राजनीतिक वृत्तमा अहिले सबैभन्दा बढी चासोको विषय यही बनेको छ—बालेन शाह कुन निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनाव लड्लान् ? उनको प्रतिद्वन्द्वी को हुनेछ ? यी प्रश्नहरूको जवाफ अहिले उनका समर्थक, आलोचक र विश्लेषक सबैले आ–आफ्नै ढंगले खोजिरहेका छन्। तर बालेन स्वयं र उनको समूह भने अझै निष्कर्षमा पुगेका छैनन्। नजिकका सहयोगीहरूका अनुसार यो निर्णय हतारमा होइन, राजनीतिक गणित, जनभावना र सम्भावनाको गहिरो अध्ययनपछि मात्रै लिइनेछ।

मेयरका रूपमा कार्यभार सम्हालेदेखि नै बालेन शाह ‘परम्परागत राजनीतिज्ञ’ भन्दा फरक पहिचान बनाउँदै आएका छन्। यही पहिचानलाई संसदसम्म पुर्‍याउने सोच अहिले उनको वरिपरि परिपक्व हुँदै गएको देखिन्छ। उनको टिमका सदस्यहरू भन्छन्, पछिल्ला केही समयदेखि बालेन आफैं विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रका सम्भावना, त्यहाँको जनमत र राजनीतिक संरचनाबारे छलफलमा सक्रिय छन्। यद्यपि ती छलफलहरू अहिलेसम्म निष्कर्षभन्दा बढी खोजको चरणमै छन्।

सबैभन्दा सहज र स्वाभाविक विकल्पका रूपमा काठमाडौंलाई हेरिएको छ। महानगरको मेयर बनेर राजधानीको मुहार बदल्ने प्रयास गरिरहेका बालेनका लागि काठमाडौं आफैं एउटा राजनीतिक आधार हो। उनका निकटवर्तीहरू खुलेर भन्छन्—काठमाडौंको जुनसुकै क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दिए पनि बालेनले जित हात पार्ने सम्भावना प्रबल छ। सिनामंगलस्थित उनको घर पर्ने काठमाडौं क्षेत्र नम्बर २ त झन् भावनात्मक र राजनीतिक दुवै दृष्टिले बलियो विकल्प मानिन्छ। यहाँ उनले मेयरका रूपमा देखाएको कामको प्रत्यक्ष साक्षी जनता नै छन्।

तर बालेनका सम्भावित गन्तव्य काठमाडौंमै सीमित छैनन्। उनको पुर्ख्यौली थलो महोत्तरी क्षेत्र नम्बर ३ लाई पनि विकल्पका रूपमा औंल्याइन्छ। तर यो विकल्प अहिलेसम्म गहिरो छलफलमा गएको छैन। मधेसको राजनीतिक संरचना, त्यहाँका दलगत समीकरण र स्थानीय मुद्दाहरू फरक प्रकृतिका भएकाले यो क्षेत्रबारे बालेनको टिम अझै सतर्क देखिन्छ।

सबैभन्दा चासो र चर्चाको केन्द्र बनेको विकल्प भने झापा क्षेत्र नम्बर ५ हो। यो क्षेत्र नेपाली राजनीतिमा प्रतीकात्मक महत्त्व बोकेको मानिन्छ, किनकि यहाँबाट एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली पटक–पटक विजयी हुँदै आएका छन्। पछिल्लो निर्वाचनमा उनले कांग्रेसका खगेन्द्र पाण्डव अधिकारीलाई ठूलो मतान्तरले पराजित गरेका थिए, जहाँ एमाले र राप्रपाबीच चुनावी तालमेल पनि थियो। यस्तो बलियो किल्लामा चुनौती दिनु आफैंमा ठूलो राजनीतिक जोखिम र साहस दुवै हो।

तर बालेन शाह जोखिमसँग डराउने नेतामा पर्दैनन् भन्ने धारणा उनका समर्थकहरूमा छ। जेन–जी आन्दोलनपछि विकसित राजनीतिक चेतनाको सन्दर्भमा ओलीलाई पराजित गर्न सके त्यो केवल व्यक्तिगत जित नभई एउटा पुस्तागत सन्देश हुने उनी निकटहरू बताउँछन्। यही कारणले झापा–५ लाई बालेनको सम्भावित रणभूमि मान्नेहरू बढ्दै गएका छन्। उनको टिमले यस क्षेत्रको राजनीतिक नाडी छाम्ने, स्थानीय जनमत बुझ्ने र सम्भावित समीकरणहरू अध्ययन गर्ने काम थालिसकेको संकेत पनि दिइएको छ।

अन्ततः बालेन शाहको संसदीय यात्राको सुरुआत कहाँबाट हुनेछ भन्ने कुरा समयले नै स्पष्ट पार्नेछ। तर यति भने निश्चित देखिन्छ—उनको प्रवेशले नेपाली संसदीय राजनीतिमा बहस, प्रतिस्पर्धा र सम्भावनाको नयाँ ढोका खोल्नेछ। बालेन जहाँबाट उठे पनि, त्यो केवल एउटा उम्मेदवारी होइन, स्थापित राजनीतिक संस्कारसँगको एउटा सीधा संवाद र चुनौती हुनेछ।