रूसले मध्यपूर्वमा तीव्र रूपमा चर्किँदै गएको युद्धप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै तत्काल युद्धविरामको आह्वान गरेको छ। अमेरिका र इजरायलद्वारा इरानमाथि गरिएका सैन्य कारबाहीपछि अवस्था झन् जटिल बन्दै गएको र त्यसको प्रतिउत्तरस्वरूप इरानले क्षेत्रभरि आक्रमणहरू तीव्र पारेको घटनाक्रमले सम्पूर्ण क्षेत्र अस्थिर बन्ने जोखिम बढाएको रूसी पक्षको ठहर छ। रूसी विदेश मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको वक्तव्यमा यस सैन्य अभियानलाई अमेरिका र इजरायलको “आक्रामक कदम” को रूपमा चित्रित गर्दै यसको प्रभाव केवल इरानमा सीमित नरहने चेतावनी दिएको छ।
मन्त्रालयका अनुसार वर्तमान द्वन्द्वलाई केवल शासन परिवर्तनको प्रयासका रूपमा मात्र बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। रूसको विश्लेषणमा यसका पछाडि इरान र उसका केही अरब छिमेकी राष्ट्रहरूबीच क्रमशः सामान्य बन्दै गएको सम्बन्धलाई भंग गर्ने प्रयास पनि लुकेको हुन सक्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा क्षेत्रीय कूटनीतिमा देखिएको सुधारले मध्यपूर्वमा सन्तुलन कायम गर्ने आशा जगाएको थियो। तर पछिल्ला आक्रमण र प्रतिआक्रमणले ती सकारात्मक प्रयासहरूलाई कमजोर पार्ने खतरा बढेको छ।रूसले विशेष रूपमा इरानको मिनाब सहरमा रहेको एक बालिका विद्यालयमाथि भएको हमलाको कडा निन्दा गरेको छ। उक्त घटनामा निर्दोष बालबालिकाको ज्यान गएको विवरण सार्वजनिक भएपछि मस्कोले यसलाई मानवीय मूल्य र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको गम्भीर उल्लंघन भनेको छ। युद्धका बेला पनि नागरिक संरचना, विद्यालय र अस्पतालजस्ता स्थानलाई निशाना बनाउनु अस्वीकार्य हुने रूसको धारणा छ। यस्ता घटनाले द्वन्द्वलाई अझ क्रूर बनाउनुका साथै शान्ति प्रयासहरूलाई समेत कमजोर बनाउने चेतावनी दिइएको छ।
यसैबीच, रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले क्षेत्रीय नेताहरूसँग सक्रिय कूटनीतिक संवाद अघि बढाएका छन्। उनले संयुक्त अरब इमिरेट्सका राष्ट्रपति मोहम्मद बिन जायेद अल नाह्यान र कतारका अमिर तमीम बिन हमाद अल थानीसँग छुट्टाछुट्टै टेलिफोन वार्ता गरेका थिए। क्रेमलिनका अनुसार पुटिनले यी नेताहरूसँगको संवादमा युद्धको फैलँदो स्वरूपप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै तुरुन्त तनाव घटाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।
संयुक्त अरब इमिरेट्सका राष्ट्रपति मोहम्मद बिन जायेद अल नाह्यानसँगको वार्तामा पुटिनले इरानको आणविक कार्यक्रमबारे शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न रूसले निरन्तर प्रयास गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए। उनले सबै पक्षलाई स्वीकार्य हुने समझदारीमार्फत मात्र दीर्घकालीन स्थायित्व सम्भव हुने बताएका थिए। साथै, यूएईमा रहेका रूसी नागरिकलाई प्रदान गरिएको सहयोग र सुरक्षाका लागि उनले आभार व्यक्त गरेका थिए। यसले रूसले आफ्ना नागरिकको सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको सन्देश दिएको छ।कतारका अमिर तमीम बिन हमाद अल थानीसँगको वार्तामा दुवै नेताले द्वन्द्व अझै विस्तार भई अन्य देशहरू पनि यसमा तानिने जोखिमबारे गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका थिए। उनीहरूले युद्ध चर्किँदै गएमा सम्पूर्ण क्षेत्रीय सुरक्षा संरचना प्रभावित हुने र अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूबीच प्रत्यक्ष टकरावको सम्भावना बढ्ने संकेत गरेका छन्। दुवैले तत्काल युद्धविराम, संयमता र संवादमार्फत समाधान खोज्नुपर्नेमा सहमति व्यक्त गरेका थिए।
रूसको धारणा अनुसार अहिलेको अवस्था सैन्य उपायबाट समाधान हुने खालको छैन। आक्रमण र प्रतिआक्रमणको चक्रले केवल जनधनको क्षति बढाउनेछ र द्वन्द्वलाई झन् गहिरो बनाउनेछ। यदि युद्ध क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर फैलियो भने ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा ठूलो असर पर्न सक्छ। मध्यपूर्व विश्व ऊर्जा बजारको महत्वपूर्ण केन्द्र भएकाले त्यहाँको अस्थिरताले तेल र ग्यासको मूल्यमा उतारचढाव ल्याउन सक्छ, जसको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा व्यापक रूपमा देखिनेछ।रूसले बारम्बार कूटनीतिक पहल, बहुपक्षीय वार्ता र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएको छ। विशेषगरी इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर लामो समयदेखि जारी तनावलाई संवाद र सम्झौतामार्फत सुल्झाउनु आवश्यक रहेको मस्कोको विश्वास छ। रूसले संयुक्त राष्ट्रसंघ र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूलाई सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गर्दै सबै पक्षलाई संयमता अपनाउन अपिल गरेको छ।
यस संकटले केवल मध्यपूर्व मात्र नभई विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रमा समेत असर पार्न सक्ने भएकाले रूसले “तत्काल युद्धविराम” लाई अत्यन्त आवश्यक कदमका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। भ्लादिमिर पुटिनले गरेका पछिल्ला कूटनीतिक सम्पर्कहरूले पनि मस्को क्षेत्रीय साझेदारहरूसँग मिलेर समाधान खोज्न इच्छुक रहेको संकेत दिन्छ।समग्रमा, रूसको सन्देश स्पष्ट छ—मध्यपूर्वमा बढ्दो हिंसा रोक्न र मानवीय संकटलाई थप गम्भीर बन्न नदिन तुरुन्तै युद्धविराम हुनुपर्छ। संवाद, पारस्परिक सम्मान र कूटनीतिक सहमति नै दीर्घकालीन शान्तिको आधार बन्न सक्छ। यदि सम्बन्धित सबै पक्षले संयमता अपनाई वार्ताको बाटो रोजे भने मात्र क्षेत्रीय स्थायित्व पुनः स्थापित हुने आशा गर्न सकिन्छ।
