एयर इन्डिया विमान दुर्घटनाको दोषारोपण खेल अझै जारी.......

भारतमा पाँच महिनाअघि भएको एउटा भीषण विमान दुर्घटनाको अनुसन्धान अहिले तीव्र विवादको घेरामा छ। १२ जुनमा अहमदाबादबाट लन्डनतर्फ उडेको एयर इन्डिया फ्लाइट १७१ विमान उडेको ३२ सेकेन्डमै भवनमा ठोक्किँदा २६० जनाको मृत्यु भएको थियो। अहिले भारतको सर्वोच्च अदालतले समेत यसबारे चासो देखाउँदै कप्तानलाई दोष नदिन आग्रह गरेको छ।

दुर्घटनापछि भारतीय हवाई दुर्घटना अनुसन्धान ब्यूरो  ले एक महिनापछि प्रारम्भिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो। तर उक्त प्रतिवेदनले दुर्घटनाको कारणका रूपमा पाइलटहरूको क्रियाकलापलाई प्राथमिकताका साथ उल्लेख गरेपछि विवाद सुरु भएको हो। आलोचकहरूले प्रतिवेदनले सम्भावित प्रविधिक त्रुटि वा विमानमा भएको प्रणालीगत गल्तीबाट ध्यान हटाएको दाबी गरेका छन्।

भारतीय हवाई दुर्घटना अनुसन्धान ब्यूरोको १५ पृष्ठ लामो प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ— उडान सुरु भएपछि केही सेकेन्डमै इन्धन आपूर्ति नियन्त्रण गर्ने “फ्यूल कटफ स्विच” ‘रन’बाट ‘कटफ’ स्थितिमा पुगेको थियो। यो स्विच सामान्यतया विमान सुरु गर्न वा उडानपछि इन्जिन बन्द गर्न प्रयोग गरिन्छ। जब स्विच ‘कटफ’मा पुग्छ, इन्धन आपूर्ति रोकिन्छ र इन्जिन तुरुन्तै बन्द हुन्छ। प्रतिवेदनका अनुसार, पाइलटहरूले पुनः इन्धन सुरु गर्न खोजे पनि त्यसबेला धेरै ढिलो भइसकेको थियो।ककपिट भ्वाइस रेकर्डिङमा सुन्न सकिने एक संवादले विवादलाई झन् बढाएको छ। एक पाइलटले सोध्छन्, “तिमीले किन कटफ गर्यौ?” र अर्को पाइलटको जवाफ आउँछ, “मैले त गरेकै होइन।”

उनले ‘फुल अथोरिटी डिजिटल इन्जिन कन्ट्रोल’ नामक प्रणालीले गलत सिग्नल पठाई इन्धन आपूर्ति बन्द गरेको हुनसक्ने दाबी गरेका छन्। उनको भनाइमा, ककपिटका स्विचहरू वास्तवमा पाइलटले छोएका नै थिएनन्, बरु इन्जिन आफैंले विद्युत् त्रुटिका कारण बन्द भएको हुनसक्छ।उनले भने, “प्रारम्भिक प्रतिवेदन पक्षपाती रूपमा तयार गरिएको छ। यसले प्राविधिक विसंगतिहरूलाई बेवास्ता गर्दै केवल पाइलटलाई दोषी देखाउने प्रयास गरेको छ।”कप्तान सुमित सभरवालका ९१ वर्षीय पिता पुष्कराज सभरवालले यो मुद्दामा स्वतन्त्र न्यायिक छानबिनको माग गर्दै सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरेका छन्।अदालतमा सुनुवाइका क्रममा न्यायाधीश सुर्यकान्तले भने, “यो दुर्घटना अत्यन्तै दुःखद छ, तर तपाईंले आफ्नो छोरा दोषी ठहरिएको दुःख बोकिराख्नुपर्दैन। कसैले उनलाई दोष दिन सक्दैन।”अब १० नोभेम्बरमा यसबारे थप सुनुवाइ हुने तय भएको छ।यस दुर्घटनामा प्रयोग भएको विमान बोइङ ७८७ ‘ड्रिमलाइनर’ मोडेल हो, जुन अमेरिकी कम्पनी बोइङले बनाएको हो। बोइङले भने आफ्नो विमान सुरक्षित रहेको बताउँदै भारतीय अनुसन्धान संस्थालाई सहयोग गर्ने जनाएको छ।