उम्मेदवार चयनमै छलकियो ओलीको डर

नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई आगामी प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनमा विगतजस्तो सहज रूपमा आफ्ना उम्मेदवारहरूलाई जिताउन सकिने पूर्ण विश्वास नरहेको संकेत हालैको उम्मेदवार चयन प्रक्रियाले स्पष्ट देखाएको छ । पार्टीले अपनाएको अस्थिर, अलमलपूर्ण र कतिपय अवस्थामा विवादास्पद मापदण्डका कारण एमालेभित्र मात्र होइन, बाहिर पनि गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेका छन् । उम्मेदवार चयन र क्षेत्रीय रणनीतिमा देखिएको अन्योलताले आगामी निर्वाचनको नतिजा अनिश्चित बन्ने सम्भावना बढ्दै गएको राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन् ।एमालेले मुलुकका महत्वपूर्ण तथा रणनीतिक दृष्टिले संवेदनशील मानिने धेरै निर्वाचन क्षेत्रहरूमा उम्मेदवार टुंग्याउन नसक्नुले पार्टीभित्रको आन्तरिक गुटबन्दी, नेतृत्वको निर्णय क्षमतामा आएको कमजोरी र स्पष्ट रणनीतिक दिशाको अभाव उजागर गरेको छ । झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३, रुकुम पूर्व, दाङ, रुपन्देही, काठमाडौं, काभ्रेपलाञ्चोक र मोरङजस्ता जिल्लाका केही निर्वाचन क्षेत्रहरू हाललाई खाली राखिनुले पार्टीभित्र गहिरो असन्तोष र अन्योल रहेको बुझिन्छ । यी क्षेत्रहरू एमालेका लागि परम्परागत रूपमा महत्वपूर्ण मानिँदै आएका क्षेत्र हुन्, जहाँ पार्टीले अघिल्ला निर्वाचनमा उल्लेखनीय प्रभाव जमाउँदै आएको थियो ।विशेषगरी झापा–३ लाई अध्यक्ष ओलीको राजनीतिक आधार क्षेत्रका रूपमा हेरिँदै आएको छ । सो क्षेत्रमा उम्मेदवार टुंगो नलाग्नुले अध्यक्ष ओली स्वयं आफ्नो राजनीतिक पकडप्रति पूर्ण रूपमा ढुक्क नभएको विश्लेषण गर्न थालिएको छ । यसैगरी दाङ, रुपन्देही र काठमाडौंजस्ता शहरी तथा अर्धशहरी क्षेत्रहरूमा उम्मेदवार चयनमा ढिलाइ हुनु पार्टीको संगठनात्मक कमजोरीको संकेतका रूपमा लिइएको छ ।

ललितपुर निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ मा देखिएको अन्योलले पार्टीभित्रको द्वन्द्वलाई झनै उजागर गरेको छ । सो क्षेत्रमा रघुजी पन्त वा राजन भट्टराईमध्ये कसलाई उम्मेदवार बनाउने भन्ने विषयमा नेतृत्वले स्थानीय कमिटीसँग परामर्श गर्दा, दुवै अवस्थामा प्रतिकूल परिणाम आउने स्पष्ट जवाफ पाएको बताइन्छ । स्थानीय तहकै कार्यकर्ताहरूले कुनै पनि उम्मेदवारले सहज जित निकाल्न कठिन हुने अवस्था रहेको चेतावनी दिएपछि नेतृत्व थप अलमलमा परेको देखिन्छ । यसले उम्मेदवार चयनमा स्थानीय संगठनको भावना र वस्तुगत यथार्थलाई पर्याप्त रूपमा सम्बोधन गर्न नसकिएको आरोपलाई बल पुगेको छ ।उता महासचिव शंकर पोखरेलको विषय पनि एमालेभित्र चर्चाको केन्द्रमा रहेको छ । सुरुमा अर्कै क्षेत्रबाट निर्वाचन लड्ने तयारीमा रहेका पोखरेललाई अन्तिम समयमा आएर दाङ–२ को जिम्मेवारी दिइएको छ, त्यो पनि दाङ–१ लाई खाली राखेर । यसले पार्टी नेतृत्वले अन्तिम क्षणसम्म स्पष्ट निर्णय लिन नसकेको र परिस्थितिअनुसार पदाधिकारीहरूलाई स्थानान्तरण गर्दै जाने प्रवृत्ति देखाएको टिप्पणी हुन थालेको छ ।काभ्रेपलाञ्चोक–२ मा गोकुल बाँस्कोटाको निर्वाचन क्षेत्र खोसिएको घटनाले पनि पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढाएको छ । बाँस्कोटा अध्यक्ष ओलीका निकट मानिने नेतामध्ये एक भए पनि उनको क्षेत्रमा उम्मेदवार परिवर्तनको संकेतले नेतृत्वभित्रै विश्वासको संकट बढेको विश्लेषण गरिएको छ । यसले एमालेभित्र ‘निकटता’ भन्दा पनि परिस्थितिजन्य राजनीतिक गणनाले उम्मेदवार चयन भइरहेको सन्देश दिएको छ ।

काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ मा राजधानी इन्चार्ज राजन भट्टराई उम्मेदवार बन्न तयार नहुनुले अर्को गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ । राजधानी जस्तो राजनीतिक रूपमा सचेत र प्रतिस्पर्धी क्षेत्रमा पार्टीका जिम्मेवार नेताले उम्मेदवारी दिन हिच्किचाउनुले एमालेको जनाधार र संगठनात्मक शक्ति कमजोर हुँदै गएको संकेत दिने विश्लेषकहरू बताउँछन् । यसले पार्टीभित्र आत्मविश्वासको कमी र भविष्यप्रतिको अनिश्चितता झल्काउँछ ।उम्मेदवार चयनकै क्रममा शनिबार बसेको सचिवालय बैठकमा अध्यक्ष ओली निकै आक्रामक देखिएको सहभागी नेताहरूले बताएका छन् । बैठकमा ओलीले पार्टीभित्रका असन्तुष्ट समूह मात्र होइन, बाहिरका राजनीतिक विरोधीहरूलाई पनि कडा शब्दमा आलोचना गर्दै गालीगलौजसम्म गरेको आरोप छ । यस प्रकारको व्यवहारले नेतृत्व दबाबमा रहेको र आन्तरिक असन्तुलन व्यवस्थापन गर्न कठिन भइरहेको संकेत गर्छ भन्ने टिप्पणी हुन थालेको छ ।राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार एमालेको यो अवस्था केवल उम्मेदवार चयनको समस्या मात्र होइन, दीर्घकालीन रणनीतिक संकटको संकेत हो । निर्वाचन जित्ने आधार केवल लोकप्रिय नेता मात्र नभई सुदृढ संगठन, स्पष्ट नीति र एकीकृत नेतृत्व हुने उनीहरूको भनाइ छ । तर हाल एमालेमा यी सबै पक्ष कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ । उम्मेदवार चयनमा देखिएको लापरबाही, ढिलासुस्ती र आन्तरिक द्वन्द्वले पार्टीको राष्ट्रिय छविमा नकारात्मक असर पार्ने सम्भावना प्रबल छ ।यसको प्रत्यक्ष लाभ भने अन्य राजनीतिक दलहरूलाई पुग्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । विशेषगरी सत्ता गठबन्धनमा रहेका दलहरू तथा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूले एमालेको यो कमजोरीलाई चुनावी मैदानमा उपयोग गर्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ । एमालेभित्रको अस्थिरताले मतदातामा भ्रम सिर्जना गर्ने र परम्परागत मतदातासमेत अन्य विकल्प खोज्न बाध्य हुने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ ।

आगामी निर्वाचन एमालेका लागि केवल शक्ति प्रदर्शनको अवसर मात्र नभई पार्टीको आन्तरिक एकता, नेतृत्व क्षमता र रणनीतिक स्पष्टताको परीक्षा पनि बन्ने देखिन्छ । यदि समयमै उम्मेदवार चयन, क्षेत्रीय रणनीति र संगठन सुदृढीकरणमा ध्यान नदिने हो भने विगतको सफलता दोहोर्याउन एमालेका लागि कठिन हुने निश्चितप्रायः देखिएको छ ।