तपाईं हिमाल मात्र चढ्नुभएन, तपाईं आफैं एउटा हिमाल बन्नुभयो

केही समाचार यस्ता हुन्छन्, जसलाई सुन्नासाथ मनले स्वीकार गर्न सक्दैन। केही क्षणहरू यस्ता हुन्छन्, जहाँ शब्दहरू आफैं मौन बन्छन् र भावनाले अभिव्यक्तिलाई जित्छ। विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’को असामयिक निधनको समाचार मेरो लागि पनि यस्तै एउटा पीडादायी क्षण बन्यो।संसारले एक असाधारण पर्वतारोही गुमाएको छ। नेपालले आफ्नो साहसी र दूरदर्शी पुत्र गुमाएको छ। र मैले एउटा आत्मीय मित्र गुमाएको छु।

निम्सदाइसँग मेरो पहिलो भेट सन् २०१७ मा काठमाडौंको रोयल सिंही होटलमा भएको थियो। त्यो समय उहाँ बेलायती सेनाको प्रतिष्ठित सेवा छाडेर पहिलो पटक सगरमाथा आरोहणको तयारीमा हुनुहुन्थ्यो। धेरैका लागि त्यो निर्णय असामान्य र जोखिमपूर्ण थियो। स्थायी र सम्मानित करियर त्यागेर अनिश्चित यात्रामा निस्कनु सबैका लागि सम्भव हुँदैन। तर उहाँसँग केही समयको संवादपछि मैले महसुस गरें—उहाँ सामान्य सोच र सीमित लक्ष्यमा विश्वास गर्ने व्यक्ति हुनुहुन्नथ्यो। उहाँसँग एउटा ठूलो सपना थियो, जसले सीमाभन्दा पर हेर्न सिकाउँथ्यो। उहाँले जागिर छोड्नुभएको थिएन, बरु आफ्नो वास्तविक उद्देश्यतर्फको यात्रा सुरु गर्नुभएको थियो।त्यसपछि हाम्रो भेटघाट वर्षौंसम्म विभिन्न कार्यक्रम, छलफल, कफी भेट, ठमेलका क्याफे, काठमाडौं मेरियट होटल र अन्य अवसरहरूमा भइरह्यो। उहाँसँगको प्रत्येक भेट नयाँ विचार, नयाँ ऊर्जा र नयाँ सम्भावनाले भरिएको हुन्थ्यो। हामी हिमाल, पर्यटन, नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छवि, युवा पुस्ताको भविष्य र विश्वसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने नेपालको सम्भावनाबारे लामो समयसम्म छलफल गर्थ्यौं।उहाँका लागि हिमाल केवल प्राकृतिक सम्पदा थिएनन्। हिमाल नेपालको पहिचान, गौरव र विश्वसँग जोड्ने सबैभन्दा ठूलो माध्यम थियो। उहाँको विश्वास थियो कि नेपाललाई केवल सगरमाथाको देश भनेर चिनाउनु पर्याप्त छैन। नेपाललाई विश्वकै उत्कृष्ट साहसिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न सकिन्छ, यदि सही योजना, प्रभावकारी नीति र दूरदर्शी नेतृत्व अपनाइयो भने।निम्सदाइको सबैभन्दा ठूलो विशेषता ठूलो सपना देख्ने मात्र होइन, त्यसलाई पूरा गर्ने असाधारण साहस पनि थियो। संसारले उहाँलाई ‘प्रोजेक्ट पोसिबल’मार्फत चिनेको हो, जहाँ उहाँले १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूलाई अभूतपूर्व समयमा आरोहण गरेर इतिहास रच्नुभयो। त्यो उपलब्धि आफैंमा अविश्वसनीय थियो। तर मेरो दृष्टिमा उहाँको सबैभन्दा ठूलो योगदान केवल विश्व कीर्तिमान होइन।

उहाँले संसारलाई नेपाली साहस, अनुशासन, नेतृत्व क्षमता र आत्मविश्वासको नयाँ परिचय दिनुभयो। लामो समयसम्म अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण क्षेत्रमा नेपालीहरूको योगदान अत्यन्त ठूलो भए पनि उनीहरूको भूमिका प्रायः सहयोगी वा गाइडको रूपमा मात्र सीमित गरिन्थ्यो। निम्सदाइले त्यो सोचलाई बदल्नुभयो। उहाँले नेपाली पर्वतारोहीहरू नेतृत्व गर्न सक्षम छन्, उनीहरू आफैं विश्वका उत्कृष्ट आरोही हुन् भन्ने सन्देश विश्वभर स्थापित गर्नुभयो।आधुनिक पर्वतारोहणको इतिहासमा उहाँले नेपाली पहिचानलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउनुभएको योगदान अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। उहाँको सफलताले हजारौं नेपाली युवामा आत्मविश्वास जगायो। उहाँले असम्भवजस्तो देखिने लक्ष्य पनि दृढ संकल्प, अनुशासन र अथक मेहनतले सम्भव हुन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो।

हाम्रा भेटहरूमा एउटा विषय बारम्बार उठ्थ्यो—नेपालको पर्वतीय पर्यटनलाई कसरी अझ सुरक्षित, व्यवस्थित र विश्वस्तरीय बनाउने। उहाँसँग यस विषयमा असंख्य योजना र विचार थिए। आरोहण प्रणालीलाई आधुनिक बनाउने, नेपाली गाइड र पर्वतारोहीको अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्ड निर्माण गर्ने, हिमाली पर्यटनलाई वर्षभरि सक्रिय बनाउने, उद्धार प्रणालीलाई अझ प्रभावकारी बनाउने र नेपाललाई विश्वकै उत्कृष्ट साहसिक पर्यटन केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने उहाँका प्राथमिक लक्ष्य थिए।उहाँको सोच तत्कालीन संरचना र अभ्यासभन्दा धेरै अगाडि थियो। उहाँ भविष्य देख्न सक्नुहुन्थ्यो। नेपालसँग भएका अवसरहरूलाई कसरी व्यवस्थित रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ भन्ने स्पष्ट दृष्टिकोण उहाँसँग थियो।तर त्यही उत्साहको बीचमा उहाँको एउटा गहिरो चिन्ता पनि थियो। नेपालका प्रशासनिक संरचना, निर्णय प्रक्रियाको ढिलाइ र सुधारप्रतिको अनिच्छाले उहाँलाई पटक–पटक निराश बनाउँथ्यो। अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार तत्काल सुधार गर्न सकिने विषयहरू किन वर्षौंसम्म अल्झिरहन्छन्? किन विश्वले अपेक्षा गरेको परिवर्तन नेपालले आफैं ढिलो गर्छ? यस्ता प्रश्नहरू उहाँले खुला रूपमा उठाउनुहुन्थ्यो।कसैलाई उहाँका शब्द कठोर लाग्न सक्थे, तर त्यो आलोचना होइन, देशप्रतिको गहिरो प्रेम थियो। उहाँ नेपाललाई अझ सक्षम, प्रतिस्पर्धी र सम्मानित राष्ट्रका रूपमा देख्न चाहनुहुन्थ्यो। उहाँका सुझावहरू व्यक्तिगत स्वार्थका लागि होइन, राष्ट्रिय हितका लागि थिए।म व्यक्तिगत रूपमा उहाँप्रति विशेष कृतज्ञ छु। उहाँले आफ्ना सपना, योजना, चिन्ता र आकांक्षाहरू मसँग खुलेर साझा गर्नुभयो। त्यो विश्वास मेरो जीवनको अमूल्य सम्झना बनेर रहनेछ।

प्रिय निम्सदाइ,

तपाईंले उठाउनुभएका नीतिगत सुधारका आवाजहरू अब रोकिनु हुँदैन। पर्वतीय पर्यटनलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र विश्वसनीय बनाउने अभियान निरन्तर अघि बढ्नुपर्छ। नेपाली पर्वतारोहीको सम्मान, अधिकार र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानका लागि तपाईंले सुरु गर्नुभएको यात्रालाई अब हामी सबैले आफ्नो–आफ्नो ठाउँबाट अगाडि बढाउनु आवश्यक छ। तपाईंप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली पनि यही हुनेछ।तपाईंको व्यक्तित्वको अर्को अद्वितीय पक्ष तपाईंको ऊर्जा थियो। तपाईं जहाँ पुग्नुहुन्थ्यो, त्यहाँ आशा, उत्साह र सकारात्मक सोच फैलिन्थ्यो। केही मिनेटको संवादले पनि मानिसलाई ठूलो सपना देख्न प्रेरित गर्थ्यो। विश्वव्यापी सफलता, असाधारण कीर्तिमान र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान प्राप्त गरिसकेपछि पनि तपाईंमा अहंकार थिएन। तपाईं सधैं सहज, सरल र सबैसँग आत्मीय व्यवहार गर्ने व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो। यही कारणले तपाईं केवल सफल पर्वतारोही मात्र होइन, लाखौं युवाका प्रेरणास्रोत बन्नुभयो।आज तपाईंको बिदाइले एउटा गम्भीर प्रश्न पनि हाम्रो सामु छोडेको छ—अब तपाईंले देखेका सपनाहरू कसरी पूरा गर्ने? तपाईंको सम्झना केवल श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम र सामाजिक सञ्जालका सन्देशहरूमा सीमित हुनु हुँदैन। तपाईंले कल्पना गर्नुभएको नेपाल, तपाईंले चाहनुभएको पर्वतीय पर्यटन र तपाईंले देख्नुभएको विश्वस्तरीय प्रणाली निर्माण गर्न सकियो भने मात्र तपाईंको विरासतप्रति साँचो सम्मान हुनेछ।नेपालसँग विश्वका सर्वोच्च हिमालहरू छन्। त्यत्तिकै ठूलो सम्भावना पनि छ। अब हामीसँग निम्सदाइले छोडेर जानुभएको प्रेरणा पनि छ। त्यो प्रेरणालाई नीतिगत सुधार, व्यवहारिक परिवर्तन, सक्षम नेतृत्व र दीर्घकालीन योजनामा रूपान्तरण गर्न सक्यौं भने मात्र उहाँले देखेको सपना साकार हुनेछ।यस दुःखद घडीमा म उहाँकी परिवार, आफन्त, साथीभाइ तथा उहाँसँगै ज्यान गुमाउने सम्पूर्ण पर्वतारोहीहरूको परिवारप्रति हार्दिक समवेदना व्यक्त गर्दछु। यो पीडा केवल केही परिवारको होइन, सम्पूर्ण राष्ट्रको साझा पीडा हो।

प्रिय निम्सदाइ,

तपाईंले संसारका सर्वोच्च शिखरहरू मात्र आरोहण गर्नुभएन, लाखौं मानिसको मन पनि जित्नुभयो। तपाईंले नेपालको नामलाई विश्वभर नयाँ सम्मान दिलाउनुभयो। तपाईंले एउटा पुस्तालाई असम्भव भन्ने शब्दलाई चुनौती दिन सिकाउनुभयो। तपाईंले देखाउनुभयो कि सपना ठूलो हुनुपर्छ र त्यसलाई पूरा गर्ने साहस अझ ठूलो हुनुपर्छ।आज तपाईं हाम्रो बीचमा शारीरिक रूपमा हुनुहुन्न। तर हरेक पटक कुनै नेपालीले नयाँ लक्ष्यतर्फ आत्मविश्वासका साथ पाइला चाल्नेछ, हरेक पटक विश्वले नेपाली पर्वतारोहीको क्षमता र नेतृत्वको सम्मान गर्नेछ, र हरेक पटक हिमालले साहस, समर्पण र दृढ संकल्पको कथा सुनाउनेछ—त्यहाँ तपाईंको प्रेरणा जीवित रहनेछ।तपाईंले हिमालहरू मात्र जित्नुभएन, एउटा युगलाई प्रेरणा दिनुभयो। त्यसैले तपाईं केवल महान् पर्वतारोही होइन, नेपाली साहस, आत्मविश्वास र राष्ट्रिय गौरवको प्रतीक बन्नुभएको छ।तपाईं हिमाल मात्र चढ्नुभएन, तपाईं आफैं एउटा हिमाल बन्नुभयो।