नेटोले रुसलाई चेतावनी : हाइब्रिड आक्रमण बढ्यो भने पूर्वनियन्त्रण हड्ताल गर्न तयार छौं
- Dec Wed, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
काठमाडौं। शीतयुद्ध समाप्त भएदेखि पहिलोपटक नेटोका सर्वोच्च सैन्य अधिकारीले रुसलाई पूर्वनियन्त्रण (प्री–एम्प्टिभ) हड्ताल गर्ने तयारी गरेको चेतावनी दिएका छन् । नेटोको सैन्य समितिका अध्यक्ष इटालेली एडमिरल जुसेफ्पे काभो ड्रागोनेले फाइनान्सियल टाइम्ससँगको अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, “हामीले अब प्रतिक्रियात्मक (रियाक्टिभ) नभई सक्रिय (प्रोएक्टिभ) हुनुपर्छ । यदि मस्कोको हाइब्रिड युद्ध बढ्यो भने पूर्वनियन्त्रण हड्ताललाई रक्षात्मक कारबाही ठान्न सकिन्छ ।” यो चेतावनीले रुसको साइबर आक्रमण, तोडफोड र हवाई क्षेत्र उल्लङ्घन जस्ता गतिविधिमाथि केन्द्रित छ, जसले नेटो सदस्य राष्ट्रहरूको पूर्वाधारमा असर पुर्याइरहेको छ ।ड्रागोनेका अनुसार, नेटोले रुसको हाइब्रिड युद्धविरुद्ध नयाँ रणनीति अध्ययन गरिरहेको छ । “हामीले सबै कुरा अध्ययन गरिरहेका छौं । साइबरमा हामी अझै प्रतिक्रियात्मक छौं । तर अब आक्रामक वा सक्रिय हुनुपर्छ । पूर्वनियन्त्रण हड्ताललाई रक्षात्मक कारबाही ठान्न सकिन्छ, तर यो हाम्रो सामान्य सोचभन्दा टाढाको कुरा हो,” उनले भने । यो नीतिले नेटोको परम्परागत ‘आक्रमण भएपछि मात्र जवाफ दिने’ नियमलाई चुनौती दिएको छ । नेटोले अब अनन्त हाइब्रिड आक्रमणलाई सहन नसक्ने ठहर गरेको छ ।रुसको हाइब्रिड युद्धका उदाहरणहरू बढ्दै गएका छन् । बाल्टिक सागरमा समुद्री तार काट्ने घटना, रक्षा कारखानामा आगो लगाउने तोडफोड, जीपीएस जामिङ, र सन्दिग्ध रूपमा पटरीबाट उतारिएका रेलहरू । यी घटनाहरूले धेरै मानिसको ज्यान लिएका छैनन्, तर धेरैले यिनलाई रुसी गुप्तचरको हात ठान्छन् । यीले नेटोको धारा ५ (सहयोगी राष्ट्रमाथि आक्रमण भए सबैले जवाफ दिने) लाई सक्रिय नगरे पनि दबाब बढाइरहेका छन् । ड्रागोनेले भन्छन्, “भविष्यमा यो दबाब झन् बढ्न सक्छ । प्रतिरोध कसरी गर्ने – प्रतिक्रिया वा पूर्वनियन्त्रण हड्तालबाट – यो गहन अध्ययनको विषय हो ।”यो चेतावनी नेटोको नयाँ नीतिको सङ्केत हो । ड्रागोनेले यसलाई ‘स्लिप अफ टङ्ग’ होइन, सचेत नीति भनेका छन् । नेटोले अब हाइब्रिड आक्रमणलाई सहन नसक्ने ठहर गरेको छ । पूर्वनियन्त्रण हड्तालको सम्भावना राखेर नेटोले रुसलाई ‘लाइन ड्र’ गरेको छ । रुसले यो ‘एक्सकेल्युट’ लाई कसरी हेर्छ ? यदि नेटोले साँच्चै हड्ताल गरे भने रुस कसरी जवाफ दिन्छ ? यो प्रश्न रुसका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ ।रुसले यो चेतावनीलाई कडा आलोचना गरेको छ । रुसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोभाले भनेकी छन्, “यो अत्यन्त अविचारी कदम हो । नेटोले एक्सकेल्युट गर्न तयार छ भन्ने संकेत दिइरहेको छ ।” उनले यसलाई ‘युक्रेन संकट समाधानको प्रयासलाई बिगार्ने’ प्रयास ठानेकी छन् । रुसी सञ्चारमाध्यमहरूले नेटोलाई ‘आक्रमणकारी’ भनेका छन् । तर, नेटोले यो चेतावनीलाई ‘रक्षात्मक’ भनेको छ । पूर्व नेटो कमान्डर फिलिप ब्रिडलाभले फक्स न्यूजलाई भनेका छन्, “रुसले २०२२ मा यूक्रेन आक्रमण गरेपछि नेटोलाई आक्रमणकारी भन्नु हास्यास्पद छ ।”यो घटनाले नेटो–रुस सम्बन्धलाई थप तनावपूर्ण बनाएको छ । नेटोका पूर्वी युरोपेली सदस्यहरूले कडा रवैया अपनाउन दबाब दिइरहेका छन् । बाल्टिक सागरमा नेटोको ‘बाल्टिक सेन्ट्री’ मिसनले रुसी गतिविधि रोकेको ड्रागोनेले उल्लेख गरेका छन् । तर, साइबर र तोडफोडमा नेटो अझै प्रतिक्रियात्मक छ । “साइबरमा हामी प्रतिक्रियात्मक छौं । तर अब सक्रिय हुनुपर्छ ।” यो नीतिले कानुनी र क्षेत्रीय सीमाभित्र रहनुपर्ने चुनौती पनि छ ।युरोपले पूर्वतयारी बढाएको छ । पूर्वी युरोपमा हवाई रक्षा प्रणाली पूर्वतर्फ धकेल्दैछन् र हतियार भण्डार बढाउँदैछन् । मस्कोले भने ‘म्याच’ बालिरहेछ । नेटोले यो चेतावनीलाई ‘धम्की’ होइन, नयाँ ‘मूल्य सूची’ भनेको छ । रुसले यो मूल्य तिर्छ, बेवास्ता गर्छ वा झन् बढाउँछ – यो नै अबको मुख्य प्रश्न हो ।दुवै पक्षले पूर्ण युद्ध चाहँदैनन् । तर, हाइब्रिड युद्धको आफ्नै गुरुत्वाकर्षण छ । उत्तेजना र खुला द्वन्द्वबीचको दूरी सबैभन्दा कम भएको छ । हामी अझै किनारामा छैनौं, तर अन्तिम चेतावनीको साइनबोर्डमा उभिएका छौं । ड्रागोनेका शब्दहरूले नेटोको नयाँ मूल्य सूची देखाएका छन् ।
