ए-३२० को ‘हिडन डिफेक्ट’ बाहिरियो : युरोपेली सुरक्षा एजेन्सीले भन्यो – सुधार नगरे उडाउन पाइँदैन !

विश्वको सबैभन्दा ठूलो विमान निर्माता कम्पनी एयरबसले आफूले बनाएका करिब ६,००० वटा साँघुरा शरीरका (न्यारो-बडी) विमानमा गम्भीर प्राविधिक समस्या देखिएको भन्दै तत्काल संशोधन गर्न आग्रह गरेको छ। कम्पनीले युरोपेली युनियन उड्डयन सुरक्षा एजेन्सीलाई औपचारिक पत्र पठाउँदै ए-३२० परिवारका विमानहरूको रडर अल्टिमिटर प्रणालीमा सम्भावित खराबी रहेको जानकारी गराएको हो। युरोपेली सुरक्षा एजेन्सीले यो मुद्दालाई अत्यन्त गम्भीर रूपमा लिएर विश्वभरका सबै नियामक निकाय र एयरलाइन्सलाई तत्काल निर्देशन जारी गरेको छ। यो समस्या समाधान नगरे ठूलो संख्यामा उडान रद्द हुन सक्ने र विश्व उड्डयन क्षेत्रमा व्यापक अवरोध आउन सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।एयरबसले पहिचान गरेको समस्या विमानको रडर अल्टिमिटर (रेडियो अल्टिमिटर) सँग जोडिएको छ। यो यन्त्रले जमिनबाट विमानको उचाइ ठ्याक्कै मापन गर्छ र अवतरणको अन्तिम क्षणमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। कम्पनीका अनुसार अत्यन्त दुर्लभ परिस्थितिमा यो यन्त्रले गलत डाटा दिन सक्छ, जसले स्वचालित अवतरण प्रणाली ) र ग्राउन्ड प्रोक्सिमिटी वार्निङ सिस्टमलाई असर पार्न सक्छ। युरोपेली सुरक्षा एजेन्सी ले यो जोखिमलाई स्वीकार गर्दै सबै ए-३२० सिरिजका विमानमा अनिवार्य संशोधन गर्न निर्देशन दिएको छ।

यो चेतावनीले प्रभावित हुने विमानहरूमा मुख्यतःए-३१८, ए-३१९, ए-३२० र ए-३२१ सिरिज पर्छन्। विश्वभर सञ्चालनमा रहेका यस्ता विमानको संख्या करिब ६,००० छ। नेपालमा पनि इन्डिगो, एयर इन्डिया, भियतजेट, थाई एयरएशिया, फ्लाइदुबई लगायतका कम्पनीले यिनै सिरिजका विमान उडाइरहेका छन्। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दैनिक दर्जनौं उडान यिनै A320 परिवारका विमानबाट हुने गर्छन्।

युरोपेली सुरक्षा एजेन्सी ले जारी गरेको प्रारम्भिक सुरक्षा बुलेटिन अनुसार एयरबसले सन् २०२४ को अन्त्यसम्ममा सबै प्रभावित विमानमा सफ्टवेयर अपडेट वा हार्डवेयर परिवर्तन गर्नुपर्नेछ। यो काम एकैपटक गर्न सम्भव नहुने भएकाले एयरलाइन्सहरूलाई क्रमशः आफ्ना जहाज ग्राउन्ड गरेर संशोधन गर्न भनिएको छ। एउटा विमानको संशोधनमा कम्तीमा ४८–७२ घण्टा लाग्ने भएकाले विश्वव्यापी रूपमा ठूलो संख्यामा उडान रद्द हुने निश्चित छ।

नेपालको सन्दर्भमा यो समस्या अझ जटिल बन्न सक्छ। काठमाडौँको मौसम र हिमाली हावाले पहिल्यै उडान अनियमित बनाइरहेको बेला यदि एयरलाइन्सले आफ्ना ए-३२० जहाजहरू संशोधनका लागि विदेश पठाए भने आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा ठूलो असर पर्नेछ। नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले युरोपेली सुरक्षा एजेन्सी को निर्देशनलाई पूर्ण रूपमा पालना गर्नुपर्ने भएकाले नेपालमा उड्ने विदेशी जहाजहरूलाई पनि यो संशोधन नभएसम्म उडान अनुमति नदिने सम्भावना छ।विश्व उड्डयन क्षेत्रका जानकारहरूले यो संशोधनलाई “सन् २०१८–१९ को बोइङ ७३७ म्याक्स ग्राउन्डिङपछिकै सबैभन्दा ठूलो प्राविधिक संकट” को संज्ञा दिएका छन्। एयरबसले यो समस्या पहिलोपटक सन् २०२३ को अन्त्यतिर पत्ता लगाएको थियो र गोप्य रूपमा केही एयरलाइन्सलाई जानकारी गराउँदै आएको थियो। तर अब युरोपेली सुरक्षा एजेन्सी ले सार्वजनिक रूपमै निर्देशन जारी गरेपछि यो मुद्दा विश्वव्यापी बनेको हो।एयरबसले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेको छ, “हामी यो समस्यालाई अत्यन्त गम्भीरताका साथ लिएका छौं र सबै सरोकारवाला पक्षसँग मिलेर समाधान खोजिरहेका छौं। यात्रुको सुरक्षामा कुनै सम्झौता हुँदैन।” तर एयरलाइन्सहरू यो संशोधनको ठूलो आर्थिक भार र उडान तालिका बिग्रने समस्याबाट चिन्तित छन्।यो घटनाले फेरि एकपटक उड्डयन क्षेत्रको सुरक्षा र प्राविधिक निर्भरताको गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। ६,००० जहाजको संशोधन पूरा हुन कम्तीमा डेढ–दुई वर्ष लाग्न सक्ने अनुमान छ। त्यसअघिसम्म यात्रुहरूले उडान रद्द, ढिलाइ वा वैकल्पिक रुटको सामना गर्नुपर्ने निश्चित छ।