जेलेन्स्कीका मुख्य सल्लाहकार यर्माकको राजीनामा : भ्रष्टाचारविरुद्धको छानबिनमा यर्माकको घरमा छापा
- Nov Sat, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
युक्रेन — युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले आफ्ना मुख्य सल्लाहकार तथा कार्यालय प्रमुख एन्ड्रि यर्माकको राजीनामा घोषणा गरेका छन्। यो घोषणा भ्रष्टाचारविरुद्धको छानबिनमा यर्माकको घरमा छापा परेको केही घण्टापछि आएको हो। यर्माक, जसलाई युक्रेनको दोस्रो शक्तिशाली व्यक्ति मानिन्थ्यो, रुससँगको युद्धकालमा जेलेन्स्कीका सबैभन्दा नजिकका सल्लाहकार थिए। तर, ऊर्जा क्षेत्रमा १० करोड डलरको कथित भ्रष्टाचार काण्डको छायाँले उनलाई घेरिरहेको थियो, यद्यपि उनलाई कुनै गल्तीको आरोप लागेको छैन। यो राजीनामाले युक्रेनको राजनीतिक स्थिरता र अमेरिकी शान्ति वार्तालाई गम्भीर संकटमा पार्न सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।
जेलेन्स्कीले किभको राष्ट्रपतीय कार्यालयबाहिर दिएको भिडियो सम्बोधनमा भने, “हामीले सबै गुमाउने जोखिममा छौँ : आफूलाई, युक्रेनलाई, हाम्रो भविष्यलाई।” उनले शनिबार नयाँ सल्लाहकार चयनका लागि परामर्श सुरु गर्ने बताए। “कूटनीति र युद्धको रक्षामा सबै ध्यान केन्द्रित हुँदा आन्तरिक शक्ति आवश्यक छ,” जेलेन्स्कीले भने। यर्माकप्रति आभार व्यक्त गर्दै उनले भने, “एन्ड्रिले वार्तामा युक्रेनको स्थान सधैँ देशभक्तिपूर्ण रूपमा प्रस्तुत गरे। तर, यो समयमा एकताको आवश्यकता छ। रुस चाहन्छ कि हामी गल्ती गरौँ, तर हामीबाट कुनै गल्ती हुनेछैन। हाम्रो काम जारी छ, हाम्रो लडाइँ जारी छ। हामी पछि हट्न वा झगडा गर्न सक्दैनौँ।”यो घटना युक्रेनको भ्रष्टाचार काण्डको केन्द्रमा आएको छ, जसले जेलेन्स्कीको स्थान कमजोर बनाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा रुस–युक्रेन युद्ध समाप्त गर्ने प्रयास भइरहेको बेला यो संकटले वार्तालाई जटिल बनाएको छ। यर्माक नै युरोपेली युनियनका सहयोगीहरूको साथमा अमेरिकी शान्ति योजनाको शर्तहरू परिवर्तन गर्ने मुख्य वार्ताकार थिए। तर, भ्रष्टाचारको यो काण्डले युक्रेनको वार्ता क्षमतामाथि प्रश्न उठाएको छ।
शुक्रबार बिहान किभको सरकारी क्षेत्रमा यर्माकको अपार्टमेन्टमा युक्रेनका दुई मुख्य भ्रष्टाचारविरोधी निकाय— राष्ट्रिय भ्रष्टाचार निवारण ब्युरो र विशेष भ्रष्टाचार अभियोजन कार्यालय — ले छापा मारेका थिए। यर्माकले सोसल मिडियामा भने, “मेरो तर्फबाट पूर्ण सहयोग छ।” उनलाई कुनै आरोप नलागे पनि, यो छापाले ऊर्जा क्षेत्रमा १० करोड डलर (७५ मिलियन पाउन्ड) को किकब्याक योजनासँग जोडिएको छ। यो योजनामा राज्यको न्युक्लियर ऊर्जा कम्पनी एनर्जोअटमका पूर्व वरिष्ठ अधिकारीहरू र जेलेन्स्कीका पूर्व व्यापारिक साझेदारहरू संलग्न छन्।रुसका अधिकारीहरूले यो काण्डलाई अमेरिकी शान्ति योजनामा प्रयोग गर्दै आएका छन्। ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरू मस्को जाँदै छन् भने रुसका भ्लादिमिर पुटिनले शुक्रबार हङ्गेरीको प्रस्तावलाई समर्थन गर्दै बुडापेस्टमा ट्रम्प–पुटिन शिखर सम्मेलनको सम्भावना व्यक्त गरे। पुटिनले बिहीबार भने, “रुसी सेनाले युद्धक्षेत्रमा पहल लिएको छ। युद्ध त केवल ती क्षेत्रबाट युक्रेनी सेना फिर्ता भएपछि समाप्त हुन्छ जसलाई रुसले दाबी गरेको छ। यदि फिर्ता भएनन् भने हामी हतियारको बलले हासिल गर्छौँ।” उनले पूर्वी डोम्बास क्षेत्रका रणनीतिक शहरहरूबाट युक्रेनी सेना हटाउन माग गरेका छन्।यर्माकको राजीनामा जेलेन्स्कीका लागि ठूलो धक्का हो। अमेरिकी सेना सचिव ड्यान ड्रिस्कल यो हप्ताको अन्त्यसम्म किभ पुग्दै छन्। यर्माक नै जेनेभामा अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँग वार्तामा सहभागी थिए। छापा परेको केही घण्टाअघि नै यर्माकले द एट्लान्टिक वेबसाइटलाई भने, “जेलेन्स्की राष्ट्रपति रहुन्जेल कुनै पनि क्षेत्र हस्तान्तरण हुँदैन। उनी क्षेत्र हस्तान्तरण गर्ने कुनै कागजमा हस्ताक्षर गर्दैनन्।” उनले थपे, “मलाई राजीनामा गर्न ठूलो दबाब छ। यो काण्ड ठूलो छ, र यसको निष्पक्ष तथा स्वतन्त्र छानबिन आवश्यक छ, राजनीतिक प्रभावबिना।”
यो काण्डले ऊर्जा क्षेत्रमा ठूलो हलचल मच्चाएको छ। राष्ट्रिय भ्रष्टाचार निवारण ब्युरो र विशेष भ्रष्टाचार अभियोजन कार्यालय ले १० करोड डलरको किकब्याक योजनामा राज्यका कम्पनीहरूमा प्रभाव राख्ने षड्यन्त्र फेला पारेका छन्। यसमा एनर्जोअटम जस्ता कम्पनीहरू संलग्न छन्। जेलेन्स्कीले यसअघि नै ऊर्जामन्त्री स्वित्लाना ग्रिन्चुक र न्यायमन्त्री हरम्यान हलुसेन्कोलाई बर्खास्त गरेका थिए। यो काण्डले सार्वजनिक रिस बढाएको छ किनकि यो रकम युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारको सुरक्षा र मर्मतका लागि आवश्यक थियो। जाडो सुरु हुँदा रुसी आक्रमणले ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुर्याएपछि युक्रेनीहरूले दैनिक केही घण्टामात्र बिजुली पाएका छन्।जेलेन्स्कीका पूर्व व्यापारिक साझेदार तिमुर मिन्दिच पनि यो आरोपपछि देश छोडेर भागेका छन्। मिन्दिच नै जेलेन्स्कीको अभिनय करियर सुरु भएको टिभी स्टुडियो क्वार्टल ९५ का सह-मालिक थिए। पछिल्ला हप्तामा यर्माकको लोकप्रियता घटेको छ। ७० प्रतिशत जनताले उनको राजीनामा मागेका थिए। सांसदहरू, जसमा जेलेन्स्कीका आफ्नै पार्टीका सदस्यहरू पनि, उनलाई गैरनिर्वाचित पदमा बढी शक्ति दिएको भन्दै राजीनामा माग्दै आएका थिए।जेलेन्स्की र यर्माकबीचको सम्बन्ध १४ वर्ष पुरानो छ। जेलेन्स्की मिडिया कार्यकारी हुँदा यर्माक उनका वकिल थिए। २०१९ मा जेलेन्स्की राष्ट्रपति बनेको एक वर्षपछि यर्माकलाई मुख्य सल्लाहकार बनाइएको थियो। रुसको २०२२ को पूर्ण आक्रमणको पहिलो रात नै उनीहरूले किभको बान्कोभा सडकमा भिडियो सन्देश दिएर लड्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। “हामी सबै यहाँ छौँ। हाम्रा सैनिक यहाँ छन्, नागरिकहरू यहाँ छन्, र हामी सबै यहाँ छौँ। हामी हाम्रो स्वतन्त्रताको रक्षा गरिरहेका छौँ, र यो जारी रहनेछ,” जेलेन्स्कीले भनेका थिए।
यो काण्डले युक्रेनको भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा प्रश्न उठाएको छ। युरोपेली युनियनमा प्रवेशका लागि युक्रेन उम्मेदवार छ, तर यस महिनाको रिपोर्टले “भ्रष्टाचारविरुद्धको प्रतिबद्धतामा शङ्का” व्यक्त गरेको छ। यसअघि जेलेन्स्कीले NABU र SAP को शक्तिमा कटौती गर्ने प्रयास गरे पनि विरोध र पश्चिमी सहयोगीहरूको आपत्तिपछि फिर्ता लिनुपरेको थियो।रुसले यो काण्डलाई ट्रम्पको शान्ति योजनामा प्रयोग गर्दै आएको छ। हङ्गेरीका प्रधानमन्त्री भिक्टर ओरबानले युरोपेली साझेदारहरूलाई चुनौती दिँदै मस्कोमा पुटिनसँग भेटेका छन्। पुटिनले युक्रेनी क्षेत्रको माग दोहोर्याउँदै आएका छन्। यो राजीनामाले जेलेन्स्कीको वार्ता टोली कमजोर बनाएको छ। अमेरिकी सेना सचिव ड्यान ड्रिस्कल किभ आउँदै छन् भने रुसी अधिकारीहरूले भ्रष्टाचार दाबीलाई प्रचार गर्दै आएका छन्।यो घटनाले युक्रेनको राजनीतिक संकटलाई गहिरो बनाएको छ। जेलेन्स्कीले कार्यालय पुनर्संरचना गर्ने बताए पनि, नयाँ सल्लाहकार चयनले उनको नेतृत्वमाथि थप दबाब बढ्नेछ। युद्धको बीचमा भ्रष्टाचारले युक्रेनको अन्तर्राष्ट्रिय छवि धुमिल भएको छ। पश्चिमी सहयोगीहरूले युक्रेनलाई ऊर्जा र रक्षाका लागि सहयोग दिइरहेका छन्, तर यो काण्डले विश्वासमा दरार ल्याउन सक्छ। अन्त्यमा, जेलेन्स्कीको भनाइ जस्तै, युक्रेनलाई एकताको आवश्यकता छ— तर यो एकता भ्रष्टाचारको छायाँमुनि कसरी सम्भव हुन्छ, त्यो नै ठूलो प्रश्न बनेको छ।
