काठमाडौ। युक्रेनमा ठूला सरकारी अधिकारीहरू संलग्न एक व्यापक भ्रष्टाचार काण्ड फुक्किएको छ, जसले राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीको नजिकका सहयोगीहरूमै संकट ल्याएको छ। देशको ऊर्जा र न्याय मन्त्रालयका मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएका छन्, जब ऊर्जा क्षेत्रमा करिब १० करोड अमेरिकी डलर (करिब ७६ मिलियन पाउन्ड) बराबरको भ्रस्टाचार प्रकरणको छानबिन सार्वजनिक भयो।
राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले बुधबार ऊर्जा मन्त्री स्वितलाना ग्रिनचुक र न्याय मन्त्री हर्मन हालुशचेंकोलाई पदमुक्त गर्न आह्वान गरे। यो मुद्दा युक्रेनको राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा कम्पनी एनरहोएटम र अन्य सरकारी ठेक्का प्रक्रियासँग सम्बन्धित छ।
युक्रेनको राष्ट्रिय भ्रष्टाचार अनुसन्धान निकाय र विशेष भ्रष्टाचार अभियोजन कार्यालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार, सरकारी अधिकारीहरूले एनरहोएटमका ठेकेदारहरूबाट ठेक्काको १० देखि १५ प्रतिशतसम्म ‘किकब्याक’ लिने गरेको खुलासा भएको छ। यो योजनामा संलग्न समूहले रकमलाई सफा गर्न विदेश—यहाँसम्म कि रूस—सम्म पठाएको आरोप लगाइएको छ।
छानबिनका क्रममा अनुसन्धानकर्ताहरूले १००० घण्टाभन्दा बढी अडियो रेकर्डिङ सङ्कलन गरेका थिए। प्रकाशित तस्वीरहरूमा क्यासका झोला देखाइएका छन्, जसलाई अवैध रूपमा अफिसमार्फत चलाइएको थियो। अभियोजन पक्षका अनुसार यो नेटवर्क पूर्व सांसद र हालका रूसी सिनेटर आन्द्रेई डेरकाचको परिवारसँग सम्बन्धित कार्यालयमार्फत सञ्चालन गरिएको थियो।
घटनामा सम्लग्न मध्ये केही व्यक्ति जेलेन्स्कीका पुराना नजिकका सहयोगी हुन्। यसमा पूर्व उपप्रधानमन्त्री ओलेक्सी चेर्निशोभ र व्यवसायी टिमुर मिन्डिचको नाम पनि आएको छ। मिन्डिच जेलेन्स्कीको पुरानो टेलिभिजन स्टुडियो Kvartal95 का सहमालिक हुन् र हाल देश छोडी फरार भएको बताइन्छ।
मन्त्री हालुशचेंकोले आफूविरुद्धको आरोप अस्वीकार गर्दै कानुनी रूपमा बचाउ गर्ने बताएका छन्। उता, ग्रिनचुकले सामाजिक सञ्जालमा लेखेकी छन्, “मेरो कार्यकालमा कुनै कानुनी उल्लङ्घन भएको छैन।”
यो काण्ड युक्रेनका लागि संवेदनशील समयमा आएको हो, किनभने पछिल्ला हप्ताहरूमा रूसले ऊर्जा पूर्वाधारमा तीव्र आक्रमण गर्दै आएको छ—जसले देशको विद्युतीय आपूर्ति संकट गहिरो बनाएको छ।
साथै, यो प्रकरणले युक्रेनको युरोपेली युनियन सदस्यता आकांक्षामा पनि प्रश्न उठाएको छ। युरोपेली साझेदार देशहरू, विशेषगरी G7 राष्ट्रका राजदूतहरू, युक्रेनको भ्रष्टाचारविरुद्धको लडाइँमा चिन्तित भएका छन्। गत जुलाईमा एनएबीयू र एसएपीको स्वतन्त्रता घटाउने सरकारी निर्णयपछि देशव्यापी प्रदर्शनसमेत भएका थिए, जसपछि जेलेन्स्कीले ती संस्थाको स्वतन्त्रता पुनःस्थापना गर्न बाध्य भएका थिए।
तथापि, हालको यो नयाँ काण्डले फेरि एकपटक राष्ट्रपति जेलेन्स्कीको भ्रष्टाचारविरुद्धको प्रतिबद्धतामाथि प्रश्न उठाएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, यो प्रकरणले युक्रेनको सरकारभित्रको पारदर्शिता र अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयता दुवैमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।