कोइटो सिट घोटाला: विश्व उड्डयन उद्योगमा सुरक्षा र विश्वसनीयताको संकट

सन् २००९ मा जापानको कोइटो इन्डस्ट्रिज ले विमानका सिटहरूको सुरक्षा परीक्षणमा तथ्यांक फर्जीकरण गरेको खुलासा भएपछि विश्व उड्डयन क्षेत्रमा ठूलो घोटाला बाहिरियो। करिब १५ वर्षदेखि क्र्यास परीक्षण, आगो प्रतिरोध तथा संरचनागत मजबुतीसम्बन्धी नतिजा नक्कली बनाइँदै आएको पत्ता लागेपछि नियामक निकायहरूले कडा कदम चाले। यसको प्रत्यक्ष असर सिंगापुर एयरलाइन्सका एयरबस ए–३८० विमानहरूमा पर्‍यो, जसका कारण केही जहाजहरू ग्राउन्ड भए र डेलिभरी महिनौँसम्म ढिलाइ भयो। फ्रान्सको टुलुज विमानस्थल (फ्रान्स) मा तयार अवस्थामा रहेको एसक्यूको ११औँ ए–३८० पनि सिट प्रमाणीकरण विवादका कारण रोकिएको थियो।

अनुसन्धानका क्रममा युरोपेली संघ उड्डयन सुरक्षा एजेन्सी (ईएएसए ले कोइटोको उत्पादन स्वीकृति फिर्ता लियो भने संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले पनि प्रभावित सिटहरूबारे निर्देशन जारी गर्‍यो। जापानको नागरिक उड्डयन निकायले सन् १९९० को दशकदेखि नै जालसाजी भइरहेको पुष्टि गर्‍यो। यस प्रकरणले २४ देशका ३२ एयरलाइन्सका झन्डै १ लाख ५० हजार सिट प्रभावित भए, जसमा जापान एयरलाइन्स, अल निप्पोन एयरवेज (एएनए) र थाई एयरवेज जस्ता प्रमुख कम्पनीहरू पनि परे।

सिंगापुर एयरलाइन्सको प्रिमियम रणनीति नै कोइटोका बिजनेस र फर्स्ट क्लास सिटमा आधारित भएकाले रिफिट कार्यक्रम रोकियो, नयाँ विमान डेलिभरी ढिलाइ भयो र करोडौँ डलर क्षति व्यहोर्नुपर्‍यो। पछि कम्पनीले क्षतिपूर्ति पाएको भए पनि प्रतिष्ठामा धक्का पुगेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। कुनै ठूलो दुर्घटना नभए पनि यो घटना उड्डयन इतिहासकै सबैभन्दा गम्भीर विश्वसनीयता संकटमध्ये एक मानिन्छ, जसले नियामक निगरानी र आपूर्ति प्रणालीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।