अमेरिकामा सरकारी शटडाउनमा एयर ट्राफिक कन्ट्रोलरहरूको संघर्ष

अमेरिकामा अक्टोबर १, २०२५ देखि सुरु भएको सरकारी शटडाउन (सरकारी बन्द) ले तेस्रो हप्तासम्म आइपुग्दा देशको हवाई यातायात प्रणालीलाई गम्भीर संकटमा पुर्‍याएको छ। यो शटडाउनको सबैभन्दा ठूलो मार हवाई ट्राफिक कन्ट्रोलरहरू (एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर) माथि परेको छ। उनीहरूलाई ‘आवश्यक कर्मचारी’ को रूपमा वर्गीकृत गरिएकाले तलबबिना नै काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ। हप्तामा ६ दिन, कुल ६० घण्टा काम गर्नुपर्ने उनीहरूको दैनिकी अहिले आर्थिक संकटले थप जटिल बनेको छ। अक्टोबर १४ मा आंशिक तलब पाए पनि त्यसपछिका दुई हप्ताको तलब पूर्ण रूपमा शून्य रहने भएकोले उनीहरूको जीवनयापन कष्टकर बनेको छ।

धेरै कन्ट्रोलरहरूले घरभाडा, बिजुली बिल, खाना र आधारभूत आवश्यकताहरू पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन्। यसैले उनीहरूले अतिरिक्त आयको लागि वैकल्पिक काम गर्न थालेका छन्। कोही उबर चलाउँछन्, कोही डोरड्यास वा अमेजन फ्लेक्समार्फत डेलिभरी गर्छन्, कोही रेस्टुरेन्टमा सर्भर वा बारटेन्डर बनेका छन्। नेशनल एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर्स एसोसिएसन का अध्यक्ष निक डेनियल्सले यो अवस्थालाई “अमानवीय” भनेका छन्। उनले भने, “पछि तलब पाइन्छ भन्ने आश्वासनले घरभाडा तिर्दैन, बिल तिर्दैन, न त बच्चाहरूलाई खाना खुवाउँछ। यो केवल कागजी आश्वासन हो, वास्तविक जीवनमा कुनै अर्थ छैन।”

यो संकट नयाँ प्रशिक्षित कन्ट्रोलरहरूमाथि झन् चर्को परेको छ। उनीहरूलाई देशका विभिन्न ठाउँमा सरुवा गरिएको छ तर तलबको कुनै ग्यारेन्टी छैन। धेरैजसो नयाँ कन्ट्रोलरहरू पहिलो पटक घर छोडेर टाढा गएका हुन्छन्, तर उनीहरूसँग पैसा छैन। यस्तो अवस्थामा पुराना सहकर्मीहरूले उनीहरूलाई खाना, आवास र आर्थिक सहयोग दिइरहेका छन्। कतिपय ठाउँमा कन्ट्रोलरहरूले एकअर्कालाई खाना प्याक गरेर लैजाने, सँगै खाने र सहयोगको हात बढाउने गरेका छन्। यो सहकर्मिताको उदाहरण विश्वभरि चर्चामा आएको छ।

सहयोग केवल सहकर्मीबीच मात्र सीमित छैन। अलास्का एयरलाइन्सका पाइलटहरूले सान फ्रान्सिस्को अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा कार्यरत कन्ट्रोलरहरूलाई दर्जनौं पिज्जा पठाएका छन्। क्यानडा र अस्ट्रेलियाका एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर युनियनहरूले पनि आर्थिक सहयोग र खाद्यान्न पठाएका छन्। क्यानडाको CATCA र अस्ट्रेलियाको Civil Air ले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै अमेरिकी कन्ट्रोलरहरूप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन्। उनीहरूले यो शटडाउनलाई “हवाई सुरक्षा र कर्मचारी अधिकारमाथिको हमला” भनेका छन्।

हवाई उडानहरूमा भने ठूलो असर परिरहेको छ। अक्टोबर १९ (आइतबार) मा मात्र ७,८५० उडान ढिला भए भने ११७ उडान पूर्ण रूपमा रद्द भए। यातायात मन्त्रीका अनुसार कुल ढिलाइमध्ये ५३ प्रतिशत स्टाफ अभावका कारण भएको हो। एयर ट्राफिक कन्ट्रोलरहरूको संख्या पहिलेदेखि नै कम छ। विगत १० वर्षदेखि नयाँ भर्ती र प्रशिक्षणमा पर्याप्त लगानी भएको छैन। फेडरल एभिएसन एड्मिनिस्ट्रेसन को तथ्यांकअनुसार हाल ११,००० भन्दा कम कन्ट्रोलर सक्रिय छन्, जुन आवश्यक संख्याभन्दा १,५०० ले कम हो। नयाँ प्रशिक्षण केन्द्रहरूमा बजेट कटौती र राजनीतिक अड्चनले समस्या झन् गहिरो बनेको छ।

यो शटडाउनको मुख्य कारण कंग्रेस र ह्वाइट हाउसबीचको बजेट विवाद हो। रिपब्लिकन र डेमोक्र्याटहरूबीच खर्च सीमा, ऋण सीमा र सरकारी खर्चमा मतभेद छ। यसैले अस्थायी बजेट (Continuing Resolution) पारित हुन सकेको छैन। तर यो राजनीतिक खेलको मार आम नागरिक र आवश्यक सेवाका कर्मचारीमाथि परिरहेको छ। NATCA का अध्यक्ष डेनियल्सले भनेका छन्, “यो शटडाउन बन्द गर्ने अधिकार जनप्रतिनिधिसँग मात्र छ। अमेरिकी जनताले आफ्ना सांसदहरूलाई फोन गर्नुपर्छ, इमेल गर्नुपर्छ, सडकमा उत्रनुपर्छ। यो केवल हाम्रो लडाइँ होइन, यो हवाई सुरक्षा र अमेरिकी अर्थतन्त्रको लडाइँ हो।”

विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यदि यो शटडाउन लामो समयसम्म चलिरह्यो भने हवाई दुर्घटनाको जोखिम बढ्न सक्छ। थकित र आर्थिक तनावमा रहेका कन्ट्रोलरहरूले पूर्ण एकाग्रताका साथ काम गर्न सक्दैनन्। विगतमा सन् २०१३ र २०१९ को शटडाउनमा पनि यस्तै समस्या देखिएको थियो। तर यो पटक अवधि लामो र प्रभाव गम्भीर बनेको छ। एयरलाइन्स कम्पनीहरूले पनि उडान तालिका कटौती गर्न थालेका छन् किनभने स्टाफ अभावले उडान सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्न कठिन भएको छ। शटडाउनले अमेरिकी सरकारी प्रणालीको कमजोरी र राजनीतिक दलहरूको गैरजिम्मेवारी उजागर गरेको छ। हवाई ट्राफिक कन्ट्रोलरहरू जसले दिनरात नभनी आकाशलाई सुरक्षित राख्छन्, उनीहरूलाई नै तलब नदिएर अपमान गरिएको छ। उनीहरूको धैर्य र समर्पणले अहिलेसम्म प्रणाली धानिरहेको छ, तर यो अनिश्चित कालसम्म चल्न सक्दैन। अमेरिकी जनताले यो मुद्दालाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ र आफ्ना जनप्रतिनिधिलाई दबाब दिनुपर्छ। किनभने आकाशको सुरक्षा र कर्मचारीको सम्मान दुवै जोडिएको विषय हो।