चीन–जापान कूटनीतिक तनाव : डिसेम्बरमा १९०० भन्दा बढी उडान रद्द, पर्यटन क्षेत्र संकटमा
- Dec Tue, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
काठमाडौँ, २ डिसेम्बर २०२५ । चीन र जापानबीचको बढ्दो राजनीतिक विवादका कारण डिसेम्बर महिनामा दुई देशबीचका हवाई उडानहरूमा ठूलो असर परेको छ । चिनियाँ राज्यमedia सीसीटीभीका अनुसार, चीनबाट जापान जाने ४० प्रतिशतभन्दा बढी उडानहरू रद्द भएका छन्, जसले कुल १,९०० भन्दा बढी उडानहरूलाई प्रभावित पारेको छ । यो विवादले यात्रुहरूको योजनालाई मात्र होइन, जापानको पर्यटन तथा विमान सेवालाई पनि गम्भीर संकट निम्त्याएको छ ।
यो तनावको मूल कारण जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको ताइवानसम्बन्धी विवादास्पद टिप्पणी हो । नोभेम्बर १४ मा चिनियाँ विदेश मन्त्रालय र संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयले जापान यात्राबाट चिनियाँ नागरिकहरूलाई टार्न चेतावनी जारी गरेपछि उडान रद्दको लहर सुरु भएको हो । ताकाइचीले जापानी संसदमा चिनियाँ आक्रमणविरुद्ध जापानले सैन्य सहयोग गर्न सक्ने बताएकी थिइन्, जसलाई चीनले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत ठहर गर्दै कडा प्रतिक्रिया दिएको थियो । यसपछि एयर चाइना, चाइना इस्टर्न एयरलाइन्स, चाइना साउदर्न एयरलाइन्स, हाइन्नान एयरलाइन्स लगायतका प्रमुख चिनियाँ वायुसेवाहरूले डिसेम्बर ३१ सम्मका जापान जाने उडानहरूमा निःशुल्क रद्द वा परिवर्तनको व्यवस्था गरेका थिए ।चिनियाँ सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, यो विवादले चीनबाट जापान जाने उडानहरूमा मात्र ५६ प्रतिशतले वृद्धि भएको रद्दीकरण दर देखिएको छ, जसले जापानबाट फर्कने उडानहरूलाई पनि प्रभाव पारेको छ । निक्केई एशियाका अनुसार, डिसेम्बरमा योजना गरिएका ५,५४८ उडानमध्ये ९०४ उडानहरू रद्द भएका छन्, जसले १५६,००० सिटहरू कटौती गरेको छ र कुल क्षमताको १६ प्रतिशत घटेको छ । ब्लुमबर्ग न्यूजले मङ्गलबार रिपोर्ट गर्दै यो संख्या १,९०० नाघिसकेको र ४० प्रतिशत उडानहरू पूर्ण रूपमा प्रभावित भएको उल्लेख गरेको छ । यसले दुई देशबीचका ७२ वटा नियमित मार्गहरूमा कटौती भएको छ, जसमध्ये १२ वटा प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरू जस्तै क्योटो र ओसाकासम्मका उडानहरू बढी प्रभावित छन् ।
यो घटनाले जापानको पर्यटन क्षेत्रलाई सबैभन्दा ठूलो धक्का दिएको छ । जापान राष्ट्रिय पर्यटन संगठनका अनुसार, सन् २०२५ को जनवरीदेखि अक्टोबरसम्म ८.२ मिलियन चिनियाँ पर्यटकहरू जापान पुगेका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४० प्रतिशतले बढी थियो । चीन जापानको सबैभन्दा ठूलो पर्यटक स्रोत हो, जसले तेस्रो त्रैमासिकमा पर्यटन खर्चको ३० प्रतिशत योगदान दिन्छ । तर, यो विवादका कारण ५४३,००० भन्दा बढी एयरलाइन टिकटहरू रद्द भएका छन्, जसले ३० प्रतिशत योजना गरिएका यात्राहरू प्रभावित पारेको छ । जापानी पर्यटन क्षेत्रमा चिनियाँ पर्यटकहरूको कमीले होटल, रेस्टुरेन्ट र स्मृति चिन्ह बिक्रीमा ठूलो असर पर्ने अनुमान छ । ट्राभल एण्ड टुर वर्ल्डका अनुसार, जापानका पर्यटकीय हबहरूमा विदेशी पर्यटकहरूको संख्यामा कमी आउनेछ, जसले २०२५ को अन्त्य र २०२६ को सुरुमा मन्दी निम्त्याउन सक्छ ।विमान कम्पनीहरू पनि पीडित बनेका छन् । चाइना साउदर्न र चाइना इस्टर्नले मात्र ९०० भन्दा बढी उडानहरू काटेका छन्, जसले उनीहरूको क्षमताको १६ प्रतिशत घटाएको छ । जापानी व्यवसाय लब्बी केइदान्रेनका प्रमुख योशिनोबु त्सुत्सुईले राजनीतिक स्थिरताको महत्व औंल्याउँदै तनाव न्यूनीकरणको आह्वान गरेका छन् । यसबाहेक, विवादले सिन्काकु टापुहरू (चीनमा डियाओयु दाबी गरिएको) मा पनि तट रक्षा जहाजहरूबीच टकराव निम्त्याएको छ, जसले डिसेम्बर २ मा नयाँ उभान उत्पन्न गरेको छ ।
चिनियाँ पर्यटकहरूले पनि योजना परिवर्तन गरेका छन् । एक पर्यटकले भनिन्, “राजनीतिक अवस्थाले यात्रा प्रभावित हुने डरले नान्जिङमा शरद ऋतुको रङ्ग हेर्ने योजना बनाएँ ।” यसले चीनभित्रै पर्यटनलाई बढावा दिएको छ, तर जापानको लागि यो आर्थिक हानि हो । विकिपिडियाका अनुसार, यो संकटले सांस्कृतिक बहिष्कार, समुद्री खाद्य व्यापार र फिल्म सहकार्यमा पनि असर पारेको छ ।यात्रुहरूले आफ्नो वायुसेवासँग सम्पर्क राखेर अपडेट लिन सल्लाह दिइएको छ । दुई देशबीचको यो संकट मार्च २०२६ सम्म उडान कटौतीको प्रभाव कायम रहने अनुमान छ । जापानले तनाव न्यूनीकरणको प्रयास गरिरहेको छ, तर चीनको कडा अडानले अवस्था जटिल बनेको छ । यो घटनाले क्षेत्रीय कूटनीतिमा नयाँ प्रश्न उठाएको छ ।
