काठमाडौं। चीनको व्यस्तताकै आधारमा विश्वका शीर्ष विमानस्थलहरूमा पर्ने बेइजिङ क्यापिटल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (पेक/जेबीएए) ले अब 'प्वाइन्ट मर्ज' प्रणाली लागू गरेको छ । यो नवीनतम हवाई यातायात व्यवस्थापन (एटीएम) विधि, जसलाई युरोकन्ट्रोल इनोभेसन हब (ईआईएच) ले विकसित गरेको हो, अब विश्वभरका ५९ विमानस्थलहरूमा सञ्चालनमा छ । यसले दक्षिण र दक्षिणपश्चिम आगमन प्रवाहहरूको क्रमबद्धता कायम गर्छ र प्रदर्शनमा आधारित नेभिगेसन (पीबीएन) प्रयोग गर्दछ । प्वाइन्ट मर्ज २००६ मा युरोकन्ट्रोल एक्सपेरिमेन्टल सेन्टर (ईईसी) ले विकसित गरेको विधि हो, जुन अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठन (आईसीएओ) को एभिएसन सिस्टम ब्लक अपग्रेड (एएसबीयू) को भाग हो । यो प्रणालीले उच्च ट्राफिकमा रडार भेक्टरिङ बिना नै विमानहरूको आगमन क्रमबद्ध गर्दछ । यसमा एउटा 'मर्ज प्वाइन्ट' र त्यसबाट समान दूरीमा रहेका 'सेक्वेन्सिङ लेग्स' हुन्छन् । आवश्यक पर्दा विमानहरूलाई 'डाइरेक्ट टु' निर्देशन दिएर मर्ज प्वाइन्टमा पुर्याइन्छ, जसले विलम्ब अवशोषण क्षमता बढाउँछ । युरोकन्ट्रोलका अनुसार, यो प्रणालीले नियन्त्रकको कार्यभार घटाउँछ, सञ्चार कम गर्छ, पाइलटको अवस्थिति जागरण बढाउँछ र ट्राफिक प्रवाहलाई व्यवस्थित बनाउँछ । यसले उडान ट्रेजेक्टरीको पूर्वानुमान सुधार्छ, जसबाट उडान दक्षता बढ्छ र पर्यावरणीय फाइदा पुग्छ । परम्परागत रडार भेक्टरिङमा हुने तनाव, धेरै सञ्चार र कमजोर पूर्वानुमानका समस्याहरू यसले हल गर्छ । यो पी–आरएनएभी रुट संरचनामा आधारित छ, जसले सुरक्षित, पर्यावरणमैत्री र क्षमतायुक्त हवाई व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्छ । बेइजिङ विमानस्थलको यो कार्यान्वयनले चीनमा प्वाइन्ट मर्ज प्रयोग गर्ने विमानस्थलहरूको सङ्ख्या ९ पुगेको छ । विश्वव्यापी रूपमा यो प्रणाली २३ देश र ४ महादेशमा ५९ विमानस्थलमा सञ्चालनमा छ, जसले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड बनाउँदै लगेको छ । यसको निगरानी र अध्ययनका लागि युरोकन्ट्रोलले जेप्पेसनको सहयोगमा एउटा डिटेक्सन एल्गोरिदम विकसित गरेको छ । यो एल्गोरिदमले ४,००० भन्दा बढी विमानस्थलहरू स्क्यान गर्दै प्रत्येक डिजाइनका मुख्य विशेषताहरू निकाल्छ र अन्तर्क्रियात्मक नक्सामा प्रदर्शित गर्छ । यो प्रणाली पहिलो पटक २०११ मा ओस्लो र २०१२ मा डब्लिन विमानस्थलमा लागू भएको थियो । अहिले इ斯坦बुल, सांघाई, टोकियो, मेक्सिको र साओ पाउलो जस्ता व्यस्त विमानस्थलहरूमा सञ्चालनमा छ । नवीनतम सुधारसँगै यो एल्गोरिदमले प्रत्येक कार्यान्वयनका विशेषताहरू (जस्तै, लेग्सको लम्बाइ, मर्ज प्वाइन्टको स्थिति) निकाल्छ । बेइजिङको हकमा यसले पश्चिम र दक्षिणपश्चिम आगमन प्रवाहहरूलाई लक्षित गरेको छ, जसले वार्षिक १ लाखभन्दा बढी उडानहरू व्यवस्थापन गर्छ ।
महादेश
देश सङ्ख्या
विमानस्थल सङ्ख्या
उदाहरण
युरोप
१२
३०
ओस्लो, डब्लिन, इन्स्टानबुल
एसिया
५
१५
बेइजिङ, टोकियो, सांघाई
अमेरिका
४
१०
साओ पाउलो, मेक्सिको सिटी
अफ्रिका
२
४
जोहान्सबर्ग, केप टाउन
नेपालको सन्दर्भमा, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल जस्ता व्यस्त हवाईमार्गहरूमा प्वाइन्ट मर्ज जस्ता आधुनिक प्रविधिहरूको आवश्यकता छ । नेपाल वायुसेवा निगम र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले पीबीएनलाई प्राथमिकता दिँदै यसतर्फ लगानी बढाउन सक्छन् । यो प्रणालीले हवाई सुरक्षालाई मजबुत बनाउँदै पर्यावरणीय उत्सर्जन घटाउँछ ।