अमेरिकाको बहिष्कारले जी–२० शिखर सम्मेलनमा तनाव
- Nov Sun, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
काठमाडौँ। दक्षिण अफ्रिकाको जोहान्सबर्गमा शनिबारदेखि सुरु भएको अफ्रिकाको पहिलो जी–२० शिखर सम्मेलनलाई अमेरिकी बहिष्कारले नै मुख्य समाचार बनाएको छ। सम्मेलनको उद्देश्य गरिब देशहरूसँग जोडिएका पुराना मुद्दाहरू – जलवायु परिवर्तनबाट प्रभावित देशहरूलाई सहयोग, विदेशी ऋणको बोझ कम गर्ने, हरित ऊर्जा विकास र खनिज सम्पदाको उचित उपयोग – मा ठोस प्रगति गर्नु हो। तर, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दक्षिण अफ्रिकाको 'गोराविरोधी नीति' र गोरा अल्पसंख्यकमाथिको 'दमन' को आरोप लगाउँदै सम्मेलन बहिष्कार गरेपछि यो आयोजनालाई कूटनीतिक संकटको रूप दिइएको छ।ट्रम्पको यो निर्णय महिनौंदेखिको कूटनीतिक मतभेदको परिणाम हो। उनले दक्षिण अफ्रिकालाई 'अफ्रिकनर' (गोरा किसानहरू) माथि 'हत्या र जग्गा कब्जा' को आरोप लगाउँदै आएका छन्। ट्रम्प प्रशासनले सम्मेलनको विविधता, समानता र समावेशिता एजेन्डालाई पनि अस्वीकार गरेको छ। यसअघि फेब्रुअरीमा विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले जी–२० विदेशमन्त्री बैठक बहिष्कार गरेका थिए। ट्रम्पले भाइस प्रेसिडेन्ट जेडी भान्सलाई पठाउने योजना थियो, तर अन्तिममा कुनै पनि अमेरिकी अधिकारी नजाने निर्णय गरे। यसले सम्मेलनमा अमेरिकी प्रतिनिधित्वलाई 'कनिष्ठ कूटनीतिज्ञ' सम्म सीमित गरेको छ।अफ्रिकी युनियनको पहिलो अध्यक्षता भएकाले यो सम्मेलन विशेष थियो। दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति सिरिल रामफोसा ले उद्घाटन सम्बोधनमा भने, “हामीले कुनै पनि कुराले अफ्रिकाको पहिलो जी–२० अध्यक्षताको मूल्य र प्रभाव घटाउन दिन्नौं।” संयुक्त राष्ट्र महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले भने, “जी–२० ले विकासशील देशहरूलाई प्राथमिकता दिएर सार्थक सुधार ल्याउन सक्छ कि हेर्न बाँकी छ। तर, दक्षिण अफ्रिकाले मुद्दाहरूलाई स्पष्ट रूपमा अगाडि सारिसकेको छ।” सम्मेलनमा जलवायु, ऋण मिनाहा र आर्थिक समानताजस्ता विषयमा केन्द्रित छ। तर, ट्रम्पको बहिष्कारले घोषणापत्रमा जलवायु परिवर्तनको उल्लेखलाई पनि विवादित बनाएको छ।अमेरिकी बहिष्कारले सम्मेलनलाई प्रभावित पारे पनि दक्षिण अफ्रिकाले संयुक्त घोषणापत्र जारी गर्ने अडान राखेको छ। रामफोसाले भने, “हामी दबाबमा नपर्छौं। आइतबारसम्म सबै सदस्यसँग सहमति गरी घोषणापत्र जारी गर्नेछौं।” तर, अर्जेन्टिनाले ट्रम्पको सहयोगी राष्ट्रपति जाभियर माइलेजको निर्देशनमा वार्ता छोडेको छ। व्हाइट हाउसले रामफोसालाई “जी–२० अध्यक्षता हस्तान्तरण सुचारु नगर्ने” आरोप लगाएको छ। फ्रान्सेली राष्ट्रपति इम्यानुएल माक्रोनले भने, “यो निर्णयले मलाई दुःखी बनाएको छ, तर सम्मेलन रोक्नु हुँदैन। हामी सँगै काम गरौँ।”जी–२० को स्थापना १९९९ मा धनी र विकासशील देशहरूलाई जोड्न र वित्तीय संकट सामना गर्न गरिएको थियो। यसमा १९ देश, युरोपियन युनियन र अफ्रिकी युनियनका २१ सदस्य छन्, जसले विश्व अर्थतन्त्रको ८५ प्रतिशत, व्यापारको ७५ प्रतिशत र जनसङ्ख्याको आधा प्रतिनिधित्व गर्छन्। तर, अमेरिका, रुस, चीन जस्ता शक्तिहरूको स्वार्थले सहमति कठिन हुन्छ। यो सम्मेलनमा पनि अमेरिकी बहिष्कारले सहमतिको बिन्दुमा पुग्न गाह्रो भएको छ। आगामी वर्ष अमेरिकाले अध्यक्षता लिनेछ, जसलाई ट्रम्पले 'वैधता पुनर्स्थापना' गर्ने बताएका छन्।यो घटनाले विश्वव्यापी कूटनीतिमा तनाव देखाउँछ। दक्षिण अफ्रिकाले जलवायु र ऋण मिनाहामा जोड दिएको छ, तर ट्रम्पको बहिष्कारले अफ्रिकी नेतृत्वको महत्वलाई चुनौती दिएको छ। नेपाल जस्ता विकासशील देशहरूले पनि यसबाट सिक्न सक्छन् – गरिब देशहरूको आवाजलाई मजबुत बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च आवश्यक छ। सम्मेलन आइतबारसम्म चल्नेछ, र घोषणापत्र जारी हुने अपेक्षा छ।
