‘एयर आंटी’ विवादमा चिनियाँ एयरलाइन्स, वैवाहिक महिलालाई क्रू सदस्य बनाउने प्रस्तावले आलोचना खेप्यो

चिनियाँ विमान कम्पनी स्प्रिङ एयरलाइन्स हाल विवादमा परेको छ, जसले वैवाहिक र आमा बनेकी महिलाहरूलाई विमान सेविका (फ्लाइट अटेन्डेन्ट) पदका लागि आवेदन गर्न आग्रह गर्दै उनीहरूलाई “एयर आंटी” भन्ने पदनाम प्रयोग गरेको छ। साङ्घाइमा आधारित उक्त एयरलाइन्सले अक्टोबर २२ मा सार्वजनिक गरेको विज्ञापनमा २५ देखि ४० वर्ष उमेर समूहका महिलाहरू, विशेष गरी विवाहित वा सन्तान भएकालाई प्राथमिकता दिने उल्लेख गरिएको थियो।

विज्ञापनअनुसार, इच्छुक महिलाले स्नातक तहको डिग्री हासिल गरेको हुनुपर्ने, उचाइ १६२ देखि १७४ सेन्टिमिटरबीचको हुनुपर्ने र ग्राहक सेवा क्षेत्रमा अनुभव भएको खालका हुनुपर्ने उल्लेख छ। सामान्यतया, चीनका एयरलाइन्सहरूले १८ देखि २५ वर्ष उमेरका महिलालाई फ्लाइट अटेन्डेन्टका रूपमा रोज्ने प्रचलन छ। तर, स्प्रिङ एयरलाइन्सका भर्ती व्यवस्थापकले भनेका छन्, “हामीले यो उमेर समूहका महिलालाई रोज्न चाहेका हौं किनभने उनीहरूमा जीवन अनुभव र सहानुभूति बढी हुन्छ, जसले बालबालिका र ज्येष्ठ यात्रुको हेरचाह गर्न सजिलो हुन्छ।”कम्पनीका अनुसार, यो पहल महिलाहरूलाई विविध पेशागत अवसर दिन र कार्यबल बढाउने उद्देश्यले गरिएको हो। तर, “एयर आंटी” भन्ने शब्द प्रयोग भएपछि सामाजिक सञ्जालमा तीव्र आलोचना सुरु भएको छ। धेरैले उक्त शब्दलाई महिलाप्रति अपमानजनक ठहर गरेका छन्। एक प्रयोगकर्ताले लेखे, “यो शीर्षक महिलाको वैवाहिक स्थिति र उमेरलाई जोड दिन खोज्ने भएकाले असम्मानजनक छ।” केहीले यस शब्दलाई परम्परागत रूपमा महिलालाई “घर र बच्चाको हेरचाह गर्ने गृहिणी” का रूपमा चित्रण गर्ने पुरानो सोचको प्रतीक भनेका छन्।

चीनमा महिलाको कानूनी अवकाश उमेर सामान्यतया ५० वर्ष हुन्छ। त्यही सन्दर्भमा आलोचकहरूले “एयर आंटी” शब्दले उमेर र सामाजिक भूमिकाको सीमित परिभाषा पुनः दोहोर्‍याएको बताएका छन्।तर स्प्रिङ एयरलाइन्सले भने उक्त शब्दको बचाउ गर्दै भनेको छ कि “एयर आंटी” भन्ने शब्द नयाँ होइन, १९९० को दशकदेखि प्रयोग हुँदै आएको हो। कम्पनीका प्रवक्ताले भने, “हामीले यो शब्द विवाहित र अविवाहित आवेदनकर्ताबीच छुट्याउन प्रयोग गरेका हौं। उनीहरूको तलब, जिम्मेवारी र करियर अवसर अन्य फ्लाइट अटेन्डेन्टकै जस्तै हुनेछ।” कम्पनीका अनुसार, हालसम्म उनीहरूसँग ८८ जना “एयर आंटी” कार्यरत छन्, जस मध्ये ७४ प्रतिशतलाई व्यवस्थापन तहमा पदोन्नति दिइएको छ।स्प्रिङ एयरलाइन्सले यो शब्दको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि पनि स्मरण गराएको छ — १९९० को दशकमा चीनको नागरिक उड्डयन क्षेत्रले कारखानाबाट निकालिएका महिला कपडा मजदुरलाई फ्लाइट अटेन्डेन्टका रूपमा नियुक्त गर्दा उनीहरूलाई “एयर आंटी” भनिन्थ्यो।यद्यपि, कम्पनीको बचाउपछि पनि धेरैले सबै फ्लाइट अटेन्डेन्टका लागि उमेर वा वैवाहिक स्थितिभन्दा पर रहने समान पदनाम प्रयोग गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।