जंगलले ढाकिएका दुर्गम पहाडभित्र रहेको विद्रोही शिविरमा बसिरहेका चार युवा पुरुषहरूले म्यानमारको गृहयुद्धमा सहभागी हुने कहिल्यै चाहेका थिएनन्। उनीहरूले सैनिक बन्ने निर्णय पनि गरेका थिएनन्। एक जना होटलमा खाना पकाउने काम गर्थे र कामबाट घर फर्किने क्रममा पक्राउ परे। परिचयपत्र साथमा नभएको कारण सेनाले उनलाई हिरासतमा लिएर जबरजस्ती भर्ती गरायो। अर्को युवक राति गीत–संगीत कार्यक्रममा सहभागी भएर फर्कँदै गर्दा पक्राउ परे। तेस्रो वन विभागमा कार्यरत थिए भने चौथो युवकले आफूलाई झुटो आरोप लगाएर फसाइएको दाबी गर्छन्। उनका अनुसार पक्राउ गर्दा जुत्ताभित्र लागुऔषध राखेर दोषी ठहर गरियो र सेनामा भर्ती गरियो।उनीहरू सबैको उमेर १९ देखि २५ वर्षको बीचमा छ। उनीहरूमध्ये एकले भने, “के भइरहेको छ भन्ने बुझ्न नपाउँदै हामीलाई सिधै युद्धको अग्रपङ्क्तिमा पठाइयो।” अर्कोले भने, “हामीलाई गर्न नचाहेका धेरै काम गर्न बाध्य बनाइयो। बिहान, दिउँसो र राति कहिल्यै आराम पाइएन। जबरजस्ती भर्ती गरिएका सैनिकहरूले सबै काम गर्थे, तर नियमित सैनिकहरूले धेरै कम काम गर्थे।” उनीहरूको परिवारलाई कुनै हानि नहोस् भनेर उनीहरूको परिचय गोप्य राखिएको छ।

चार महिनाको सैनिक तालिमपछि उनीहरूलाई करेन राज्यको युद्धक्षेत्रमा पठाइयो। एक रात नुहाउन जाने क्रममा उनीहरूले भाग्ने निर्णय गरे। तर भागेपछि उनीहरू नजिकैको जनरक्षा बल नामक विद्रोही समूहको गस्ती टोलीको नियन्त्रणमा पुगे। उनीहरूका अनुसार अहिले त्यहाँ उनीहरूलाई दाजुभाइसरह व्यवहार गरिन्छ। हाल उनीहरू विद्रोहीहरूसँगै बसिरहेका छन् र पछि थाइल्यान्डको सीमातर्फ पठाइने योजना छ। उनीहरूको भनाइमा अहिले घर फर्किए सेनाले फेरि समात्न सक्छ।सन् २०२४ मा लागू गरिएको अनिवार्य सैनिक भर्ती नीतिले म्यानमारको सेनालाई ठूलो जनशक्ति उपलब्ध गराएको छ। यही कारणले युद्धको अवस्था परिवर्तन भएको विद्रोहीहरूको भनाइ छ। सन् २०२१ मा सेनाले लोकतान्त्रिक सरकारलाई हटाएर सत्ता कब्जा गरेपछि देशभर गृहयुद्ध फैलिएको थियो। पूर्व नेतृ आङ सान सू चीलाई जेल हालिएको थियो। त्यसयता हजारौं मानिस मारिएका छन् र लाखौं विस्थापित भएका छन्।जनरक्षा बलका एक बटालियन कमाण्डरले जबरजस्ती भर्ती नै विद्रोहीहरूका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको बताए। उनका अनुसार सेनाले असीमित जस्तै जनशक्ति प्राप्त गरेको छ भने विद्रोहीहरूसँग पैसा, हतियार र आवश्यक सामग्रीको अभाव छ। नयाँ लडाकु भर्ती गर्न पनि कठिन भएको छ।

अर्का विद्रोही कमाण्डरका अनुसार सेनाले आफ्नो रणनीति परिवर्तन गरेको छ। रुससँग सुरक्षा सम्झौता भएपछि सेनाको हवाई शक्ति बढेको छ। पहिले एउटा मात्र युद्धविमान आउने गरेकोमा अहिले दुईवटासम्म एकैपटक आउने गरेका छन्। सेनासँग ड्रोनको संख्या र प्रविधि पनि बढी भएकाले विद्रोहीहरूलाई ठूलो चुनौती थपिएको छ। विद्रोहीहरूसँग ड्रोन रोक्ने उपकरणसमेत पर्याप्त छैन।यसबीच चीनले केही विद्रोही समूहसँग युद्धविराम गराउन भूमिका खेलेको छ। चीनले म्यानमारका विभिन्न क्षेत्रमा खनिज उत्खननमा ठूलो लगानी गरेको छ। विद्रोहीहरूका अनुसार चीनले हतियार र गोलीगठ्ठाको आपूर्ति सीमित गरिदिँदा उनीहरूको संघर्ष अझ कठिन बनेको छ।एक विद्रोही प्लाटुन कमाण्डर हाल जंगलभित्रको अस्थायी अस्पतालमा उपचार गराइरहेका छन्। उनी बारुदी सुरुङमा परेर गम्भीर घाइते भएका थिए। उनको खुट्टाको एडीको ठूलो भाग नष्ट भएको छ। चिकित्सकहरूले धातुको पिन र प्लेट प्रयोग गरेर खुट्टा पुनर्निर्माण गरिरहेका छन्। गम्भीर चोटका बाबजुद उनले युद्धमा फर्किने अठोट व्यक्त गरेका छन्। उनका अनुसार अब घर फर्किने विकल्प छैन र अन्तिम क्षणसम्म संघर्ष जारी रहनेछ।

जंगलभित्र बाँस र काठबाट बनाइएको एउटा अस्थायी अस्पतालमा सीमित स्रोतसाधनका बीच उपचार सेवा प्रदान भइरहेको छ। त्यहाँ सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने शल्यकक्ष छ तर औषधि, पैसा र एम्बुलेन्सको अभाव छ। अस्पताल सञ्चालन गरिरहेका चिकित्सक पहिले सेनासँग आबद्ध थिए। अहिले भने उनी विद्रोही लडाकुहरूको उपचार गरिरहेका छन्। उनका अनुसार अघिल्लो पुस्ताले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्न नसकेकाले अहिलेको पुस्ताले स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रका लागि संघर्ष गर्नुपरेको हो।युद्धकै बीच अस्पतालमा एउटा नयाँ जीवनको आगमन पनि भयो। एक विद्रोही लडाकुकी पत्नी सुत्केरी हुँदै थिइन्। उनका श्रीमान् अत्यन्त चिन्तित अवस्थामा छेउमै उभिएका थिए। केही समयपछि चिकित्सकले मुस्कुराउँदै नवजात छोरीलाई बाहिर ल्याए। बच्चीको नाम “सु पे” राखियो, जसको अर्थ “पूरा भएको इच्छा” भन्ने हुन्छ।छोरीको भविष्यबारे सोध्दा उनका बुबाले आफू स्वतन्त्र र लोकतान्त्रिक म्यानमार हेर्न चाहेको बताए। उनका परिवारजन सेनाको नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्रमा बस्ने भएकाले अहिले भेट्न जान सम्भव छैन। तर उनी आशावादी छन्। उनका अनुसार जब युद्ध समाप्त हुनेछ र देशमा शान्ति स्थापना हुनेछ, तब उनी आफ्नी छोरीलाई लिएर दुवै पक्षका परिवारसँग भेट्न जानेछन्।यो कथा केवल युद्ध, बन्दुक र हिंसाको मात्र होइन। यो जबरजस्ती भर्ती गरिएका युवाहरू, घाइते लडाकुहरू, सीमित स्रोतसाधनमा सेवा दिइरहेका चिकित्सकहरू र युद्धकै बीच जन्मिएका नयाँ जीवनहरूको कथा पनि हो। कठिन परिस्थितिका बाबजुद पनि धेरै मानिसहरू स्वतन्त्र, शान्तिपूर्ण र लोकतान्त्रिक म्यानमारको सपना बोकेर संघर्ष गरिरहेका छन्।