विपिनको कथा —नेपाली परिवारहरूको अनन्त वेदना

सपनाहरू जीवनको उज्यालो हुन् भने, ती उठ्ने किरणहरू बालापनबाट युवास्तरका उज्यालीनगरसम्म फैलिएका हुन्छन्। नेपाली गाउँहरूसँगै शहरका गल्ली–कुना पनि सपनाले भरिएका हुन्छन्। तर, यहाँ कतिपय सपनाहरू कसैले देख्नै नपाउने गरी तोडिन्छन्, कसैले पूरा गर्न नपाउने गरी बुझिन्छन्। कतिपय भारतीय, खाडी वा पाश्चात्य देशतिर जाने ती युवा साहसिक यात्रामा नतिको रूपमा फर्कन्छन् — बाकसमा।बक्स त्यो साधन होइन, जसमा वस्तु राखिन्छ; त्यो त छोराको शरीर हो, त्यो छोराको गुमेको आशा हो, त्यो छोराको अधुरो भविष्य हो।

विपिन जोशीको कथा धेरै नेपाली परिवारहरूको कथाभन्दा फरक छैन। उनको घर देखिन्थ्यो आशामा बोकेका सपना। “छोरो विदेश जाँदैछ, पढेर राम्रो जागिर पाउनेछ, परिवारको मुहार उज्यालो पार्नेछ,” आमाबाबाको उही विश्वास थियो। तर त्यो यात्राले विपिनलाई फेरि फर्कायो, तर अनि भने सरस्वतीको धुन बजाउन लागेको घरले उहाँलाई बाकसमा भेट्यो।आमाको आँखामा टुक्रिएको सपनाको कथा थियो — त्यो बाकससँगै फर्किएको जीवनको अन्त्य थियो। उनको रातका प्रार्थना दीपहरू, तिहारका दिप माला बीच त्यो बाकसबाट फुरुगिएर आएको छायाले उनलाई अनायास पसिरा बनायो।“म त्यो बाकसमा मेरो छोरालाई होइन, मेरो जीवनका सबै आशा-सपना गुमाएको छु,” उनले प्रवाह गरे आँसुहरू।

नेपालका गाउँ–टोलमा हरेक दिन हजारौं युवाहरू उज्यालोको लागि विदेश प्रस्थान गर्छन्। तीमध्ये धेरैले आफ्नो भविष्य देख्छन्, तर कतिपयको त्यो भविष्य बाकसमा सीमित हुन्छ। हरिणजस्तै हराएका त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा बाकस ओर्लिन्छन्, जसलाई लिन आउने आँखा मुस्कानभन्दा आँसु पुर्याउँछन्।परिवारको पुरै जीवन, बचत, सांसारिक सारा योजना ठप्प हुन्छ। खोलेको ढोकासँगै बाँधिएको बाकसले उनीहरूको जिन्दगीलाई सुक्दै भुक्दै लग्छ। यी परिवारहरूका भावुक कथा सदा सुनिन्छन्, तर बहादुरीका साथ यी वेदनाहरू कहिल्यै व्यथा मात्र बनेको होइन, चेतनाको विषय बन्नुपर्छ।

यो समाजमा धेरैले विश्वास गर्छन्, विदेश जान नपर्ने; तर के के बहाना छैनन् जीवन रोज्ने बहानाहरु? अवसरको अभावमा, गरिबीका कठोर पिडामा परेर धेरै युवाहरूले लालेको सपना तिर्न विदेश जान्छन्। तर त्यो संघर्षले अनेकौं समस्याका साथ जीवनमा धक्का दिदैं, कतिपयलाई बाकसमा फर्किने बनाउँछ।विदेशमा कामदारहरूको सुरक्षा, सम्मान, र न्याय बिना केही अर्थ छैन। सेन्ट फराकिलो सपना बोकेर जानेहरूमाथि जब ज्यादती हुन्छ, तलब सही तरिकाले नपुग्छ, र जब उनीहरूलाई आवश्यक उपचार प्राप्त हुँदैन, तब फर्कने बाटो बाकस भन्दा केही हुँदैन।

यो समग्र विषयमा सरकारले कूटनीतिक रूपमा कडा र प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्छ। नेपाली कामदारको हक–अधिकारलाई संरक्षण गर्ने, सम्मानजनक तलब सुनिश्चित गर्ने र काम गर्ने वातावरण सुरक्षित बनाउने कुरा अब अनिवार्य छ। समान रूपमा, समाजले पनि कामदारका कथा बुझेर उनीहरूको पीडामा साथ दिनुपर्छ।विदेशमा गएका युवाको सपना देशमै पूरा गर्न सक्ने वातावरण बनाउनु जरुरी छ। रोजगारीका अवसरहरू विस्तार गर्ने, गुणस्तरीय शिक्षा र सीप विकासमा ध्यान दिने, र अभाव समाप्त गर्ने नीति बनाउनु अपरिहार्य छ।

हामीले हरेक पर्व, तिहार, छठ आदि पर्व उज्यालो, हर्षोल्लास र उत्सवका साथ मनाउने थालिसक्यौं। तर के थाहा छ त्यो उज्यालो केही घरमा आँसुले सिन्दुर नबोलेको छ। त्यो एउटा भाइ, छोरा, दाजुको सपना मुकाममा नपुगेको छ।बिपिनको जस्तै एक–एक श्राद्धनी तिहारमा माला लगाइएपछि उनकै परिवारमा अब कहिले भाइटीकाको रौनक फर्कने? कहिले त्यो कोठामा गहिराइमा हराएको जीवनको कथा नराम्रो बनी अँगालो फुल्ने?जहाँ सपनाहरू बाकसमा बन्द हुन्छन्, त्यस ठाउँमा पीडा मात्र बाँच्छ। जतिसुकै उज्यालो पराइ देशको, त्यो उज्यालोले आफ्नो मुलुकको अँध्यारो भत्काउन सकेन भने त्यो सपना प्राण बन्दैन।हामी सबैले विपिनहरू जस्ता युवाहरूको कथा बेरी सुन्नुपर्छ, बुझ्नुपर्छ, अनि देश निर्माणमा तिनीहरूको जिन्दगीको मूल्य लिने बाटो खोल्नुपर्छ। एक–एक बाकसमा फर्किने आँसुहरूको मूल्य थाहा पाई यथार्थमा किन यस्तो भयो भनेर सोच्नुपर्छ। अनि त्यो सोचलाई कार्यमा परिणत गर्नुपर्छ।त्यो बेला मात्र हामीले साँच्चै भन्न सक्नेछौं — “अब हाम्रो युवाले केवल सपना देख्ने होइन, त्यो सपना पूरा गर्ने देश बन्नेछ।”