ट्रम्पको धम्कीपछि ग्रिनल्याण्डको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा आएको परिवर्तन

ग्रिनल्याण्डका प्रसिद्ध स्वतन्त्रता समर्थक नेता तथा इनुइट कवि आक्कालुक लिन्गेले आफ्नो पुरानो राजनीतिक धारणा परिवर्तन गरेका छन्। पाँच दशकअघि उनले डेनमार्कलाई उपनिवेशवादी शक्ति भन्दै ग्रिनल्याण्डलाई स्वतन्त्र बनाउन संघर्ष गरेका थिए। तर अहिले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ग्रिनल्याण्डमाथि नियन्त्रण जमाउने अभिव्यक्ति दिएपछि लिन्गेले डेनमार्कलाई नै आफ्नो देशको रक्षकका रूपमा हेर्न थालेका छन्। उनले रोयटर्ससँगको अन्तर्वार्तामा अमेरिका प्रति आफूहरूलाई धोका महसुस भएको र अहिलेको कठिन परिस्थितिमा डेनमार्क र युरोप मात्रै ग्रिनल्याण्डका लागि सुरक्षित सहारा भएको बताएका छन्।

धेरै वर्षसम्म ग्रिनल्याण्डको राजनीतिमा स्वतन्त्रताको पक्षमा रहेका दलहरूको प्रभाव थियो। तर २०२५ को चुनावपछि राजनीतिक अवस्था बदलिएको छ। अब सरकार त्यस्तो दलको नेतृत्वमा बनेको छ जसले तत्काल स्वतन्त्रताको बहस नगर्ने र डेनमार्कसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउने नीति लिएको छ। ग्रिनल्याण्डका विदेश मन्त्री म्युटे एगेडेले पनि अहिलेको अवस्थामा आत्मनिर्णयभन्दा भविष्यको सुरक्षा महत्वपूर्ण भएको बताएका छन्। उनका अनुसार यदि अमेरिकाले ग्रिनल्याण्डमाथि नियन्त्रण गर्‍यो भने आत्मनिर्णयको सपना समाप्त हुनेछ।

ग्रिनल्याण्डका मानिसहरूमा डेनमार्कप्रति पुरानो असन्तोष अझै पनि जीवित छ। डेनमार्कले सयौं वर्षसम्म ग्रिनल्याण्डमा शासन गरेको थियो र अझै पनि विदेश नीति तथा सुरक्षा नियन्त्रण आफ्नो हातमा राखेको छ। विशेषगरी १९६० र १९७० को दशकमा हजारौं इनुइट महिला तथा किशोरीहरूमा उनीहरूको सहमतिबिना गर्भनिरोधक उपकरण राखिएको घटना अहिले पनि ठूलो विवादको विषय बनेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा यसबारे अनुसन्धान भएपछि डेनमार्क सरकारले माफी मागेको थियो। डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सेनले विगतका गल्ती स्वीकार गरेर मात्रै दुवै देशबीच सम्मानजनक सम्बन्ध कायम राख्न सकिने बताएकी छन्।आक्कालुक लिन्गेले युवावस्थामा डेनमार्कविरुद्ध निकै आक्रामक कविता लेखेका थिए। उनले आफ्ना कविताहरूमा डेनमार्कलाई लोभी उपनिवेशवादी शक्तिका रूपमा चित्रण गरेका थिए। तर अहिले उनी आफ्ना पुराना भावनाहरू धेरै कठोर रहेको स्वीकार गर्छन्। उनी भन्छन् कि समयसँगै विश्वको अवस्था बदलिएको छ र अहिलेको परिस्थितिमा ग्रिनल्याण्डले डेनमार्कसँग मिलेर अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता रहेको छ।

डोनाल्ड ट्रम्पले २०२५ मा पुनः राष्ट्रपति बनेपछि ग्रिनल्याण्डमाथि अमेरिकाको नियन्त्रण आवश्यक रहेको बताएका थिए। उनले आवश्यक परे आर्थिक दबाब र सैनिक शक्ति प्रयोग गर्न सकिने संकेत पनि दिएका थिए। यसले ग्रिनल्याण्डका मानिसहरूमा ठूलो डर सिर्जना गर्‍यो। केही स्थानीय व्यापारीहरूले सम्भावित अमेरिकी आक्रमणको तयारीस्वरूप हतियार र गोलीसमेत जम्मा गर्न थाले। एक खानी व्यवसायी बेन्ट ओल्सभिग जेन्सेनले आफ्ना छोराले सम्भावित युद्धका लागि गोली किन्न चाहेको कुरा सुनाउँदा आफू अत्यन्त भावुक भएको बताएका थिए। उनले युद्धले समाज र मानिसहरूलाई कति ठूलो क्षति पुर्‍याउँछ भन्ने आफूले प्रत्यक्ष अनुभव गरेको बताए।

यस संकटले ग्रिनल्याण्डका जनताको मानसिक स्वास्थ्यमा पनि असर पारेको छ। एक सार्वजनिक स्वास्थ्य अध्ययनअनुसार मानसिक तनाव अनुभव गर्ने मानिसहरूको संख्या एक वर्षमै निकै बढेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार ट्रम्पको धम्की र सम्भावित युद्धको डरले जनताको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर प्रभाव पारेको हो।

२०२५ को चुनावपछि डेनमार्कसँग नजिक सम्बन्ध चाहने “डेमोक्राटिट” दल सबैभन्दा ठूलो दल बनेको थियो। त्यसपछि नयाँ प्रधानमन्त्री येन्स-फ्रेडरिक निल्सेनले डेनमार्कसँग अझ नजिक भएर काम गर्ने घोषणा गरेका थिए। उनले अहिलेको परिस्थितिमा अमेरिका भन्दा डेनमार्कलाई रोज्ने स्पष्ट बताएका छन्। तर सबै ग्रिनल्याण्डवासी यस विचारसँग सहमत छैनन्। कट्टर स्वतन्त्रतावादी दल “नालेराक” अझै पनि तत्काल स्वतन्त्रताको पक्षमा छ। दलका नेता पेले ब्रोबेर्गले डेनमार्कलाई साझेदार नभई “बन्धक बनाउने शक्ति” भएको आरोप लगाएका छन्।

लिन्गेकी छोरी पिपालुक लिन्गेले विश्व बदलिएको अवस्थामा रणनीति पनि बदलिनुपर्ने बताएकी छन्। तर युवा स्वतन्त्रता समर्थकहरू भने अझै डेनमार्कको उपनिवेशवादी इतिहासलाई सम्झँदै स्वतन्त्रताको आन्दोलन जारी राख्न चाहन्छन्। स्वतन्त्रता अभियन्ता आका हान्सेनका अनुसार नयाँ पुस्ताले पुरानो संघर्षलाई निरन्तरता दिइरहेको छ।

अन्त्यमा आक्कालुक लिन्गेले अहिले पूर्ण स्वतन्त्रताको सपना वास्तविकता नभएको स्वीकार गरेका छन्। उनी भन्छन् कि नयाँ राष्ट्र निर्माण गर्ने सपना अब केवल सपना मात्र बनेको छ। कहिल्यै डेनमार्कलाई दमनकारी शक्ति भन्ने उनी अहिले भने डेनमार्कलाई नै ग्रिनल्याण्डको स्वतन्त्रता र सुरक्षाको ग्यारेन्टीका रूपमा हेर्न थालेका छन्।