इरानले संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको वार्ताका लागि आफ्नो पछिल्लो प्रस्ताव पेश गरेको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यम र एक पाकिस्तानी अधिकारीका अनुसार, यो कदमले महिनौंदेखि जारी 'इरान युद्ध' अन्त्य गर्ने प्रयासमा रहेको गतिरोध तोड्ने नयाँ आशा जगाएको छ।

पाकिस्तानी मध्यस्थता र अमेरिकी भूमिका

युद्ध रोक्न मध्यस्थता गरिरहेका एक पाकिस्तानी अधिकारीले बिहीबार ढिलो गरी इरानको प्रस्ताव प्राप्त भएको र त्यसलाई अमेरिका पठाइएको पुष्टि गरेका छन्। इरानी समाचार एजेन्सी   र अधिकारीहरूले प्रस्तावको विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक गरेका छैनन्। यद्यपि, वार्ताको खबर सार्वजनिक भएलगत्तै प्रति ब्यारेल १०० डलर माथि रहेको कच्चा तेलको मूल्यमा केही गिरावट आएको छ।

स्ट्रेट अफ हर्मुज र ऊर्जा संकट

इरानले विश्वको २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्ति हुने प्रमुख जलमार्ग 'स्ट्रेट अफ हर्मुज' बन्द गरेपछि विश्व ऊर्जा बजारमा अभूतपूर्व संकट चुलिएको छ। अमेरिकी नौसेनाले इरानी कच्चा तेलको निर्यातमा रोक लगाएको छ भने इरानले उक्त जलमार्ग बन्द गरिदिएको छ। यसले गर्दा विश्व आर्थिक मन्दीको जोखिम समेत बढेको छ।

सैन्य तनाव र सम्भावित आक्रमण

गत अप्रिल ८ देखि युद्धविराम लागू भए पनि तनाव भने कम भएको छैन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानमाथि नयाँ सैन्य आक्रमण गर्ने योजनाबारे जानकारी गराइने रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएपछि बिहीबार तेलको मूल्य चार वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेको थियो।

इरानी स्रोतका अनुसार, यदि अमेरिका वा इजरायलले आक्रमण गरेमा इरानले ठूलो स्तरमा जवाफी कारबाही गर्ने तयारी गरेको छ। इरानी रिभोलुसनरी गार्डका कमाण्डरहरूले अमेरिकी सैन्य अखडा र युद्धपोतहरूमाथि "पीडादायी प्रहार" गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

ट्रम्पको अडान र घरेलु दबाब

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई परमाणु हतियार बनाउन नदिने आफ्नो अडान दोहोर्‍याएका छन्। आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनका कारण अमेरिकामा ग्यासोलिन (पेट्रोल) को मूल्य घटाउनु ट्रम्पका लागि राजनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ। उनले युद्ध अन्त्य हुनासाथ तेलको मूल्य "ढुङ्गा जस्तै खस्ने" (भारी गिरावट हुने) दाबी गरेका छन्।

मुख्य घटनाक्रमहरू:

• फेब्रुअरी २८: अमेरिका र इजरायलको हवाई हमलापछि इरानले खाडी मुलुकमा रहेका अमेरिकी अखडामा आक्रमण गरेको थियो।

• मे १ (शुक्रबार): 'वार पावर्स रिजोलुसन' अन्तर्गत युद्ध अन्त्य गर्ने वा लम्ब्याउनेबारे ट्रम्पले कंग्रेसलाई जवाफ दिनुपर्ने अन्तिम समय सीमा।

• नयाँ गठबन्धन: अमेरिकाले स्ट्रेट अफ हर्मुजमा जहाजहरूको सुरक्षाका लागि 'म्यारिटाइम फ्रीडम कन्स्ट्रक्ट' नामक नयाँ गठबन्धन बनाउन साझेदार राष्ट्रहरूलाई निमन्त्रणा पठाएको छ।

इरानी विदेश मन्त्रालयले वार्ताबाट तुरुन्तै परिणाम निस्कने अपेक्षा नगर्न सतर्क गराए पनि यो नयाँ प्रस्तावलाई कूटनीतिक वृत्तमा निकै महत्त्वका साथ हेरिएको छ।