कुलमान घिसिङको राजनीतिक सक्रियता र बालेनसँगको सहकार्य

नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री कुलमान घिसिङको बढ्दो सक्रियता नयाँ शक्तिको उदयको संकेत गर्दछ। लोडसेडिङ अन्त्य गरेर राष्ट्रिय नायक बनेका घिसिङले उज्यालो नेपाल अभियानमार्फत राजनीतिमा प्रवेश गरेका छन्। २०८१ फागुन २१ को संघीय तथा स्थानीय निर्वाचनअघि प्रधानमन्त्री बन्ने महत्त्वाकांक्षासहित उनको यो कदमले पुराना दलहरूलाई चुनौती दिएको छ। हालै काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) सँगको भेटघाट र सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक तस्बिरले राजनीतिक सन्देश दिएको छ। यो विश्लेषणमा घिसिङको रणनीति, एकताका प्रयासहरू र यसको प्रभावबारे छलफल गरिनेछ।

घिसिङको राजनीतिक यात्रा र उज्यालो नेपाल पार्टी

कुलमान घिसिङ नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्वकार्यकारी निर्देशकका रूपमा लोडसेडिङ मुक्त नेपालको प्रतीक बने। २०८१ मा अन्तरिम सरकारमा ऊर्जामन्त्री बनेपछि उनले राजनीतिक अभियान तीव्र पारे। ‘उज्यालो नेपाल’ नामक अभियानलाई पार्टीको रूप दिने तयारीमा जुटेका घिसिङले निर्वाचन आयोगमा दर्ताका लागि ५१ जना केन्द्रीय सदस्यको नाम पठाए। पार्टीको संरक्षकका रूपमा उनी मङ्सिर १७ गते औपचारिक घोषणा गर्ने तयारीमा छन्।यो पार्टी युवा–जनजाति–मध्यम वर्गको असन्तुष्टिलाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राख्छ। घिसिङको लोकप्रियता (फेसबुकमा १८७,७००+ फलोअर्स) ले उनलाई भावी प्रधानमन्त्रीका दाबेदार बनाएको छ, तर पुराना दलहरू (कांग्रेस, एमाले) ले यसलाई ‘स्टन्ट’ ठान्छन्।

बालेनसँगको भेट र सन्देशहरू

शुक्रबार राति भएको भेटपछि आइतबार घिसिङले फेसबुकमा तस्बिर सार्वजनिक गर्दै “देश बनाउने अभियानमा हामीसँगै छौँ” भने। यसले दुई सन्देश दिन्छ: (१) उज्यालो नेपाल पार्टीमा बालेनको नैतिक समर्थन छ, (२) राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाहेक पनि नयाँ शक्ति निर्माण भइरहेको छ। बालेनको युवा अपील र घिसिङको प्रशासनिक क्षमताले संयोजनले जेन जेड मतदातालाई आकर्षित गर्न सक्छ। यो भेट रास्वपाको एकता सभाअघि भएको थियो, जसले घिसिङको वैकल्पिक गठबन्धनको रणनीति उजागर गर्छ।

रास्वपासँग एकताका असफल प्रयासहरू

घिसिङको उज्यालो नेपाल रास्वपासँग एकीकरण गर्ने प्रयासमा थियो। रास्वपा सभापति रवि लामिछाने जेलमा रहँदा वरिष्ठ उपसभापति स्वर्णिम वाग्ले र कार्यवाहक सभापति डीपी आर्यालले असहमति जनाए। गणेश कार्की लगायतका नेताहरूले नख्खु कारागारमा लामिछानेसँग कुराकानी गरेर मध्यस्थता गरे, तर घिसिङको प्रधानमन्त्री बन्ने चाहनाले बाधा पुर्‍यायो। रास्वपा–विवेकशील साझा एकता (नोभेम्बर ३० मा घोषणा) पछि घिसिङले बालेनतर्फ फर्किए। यसले देखाउँछ कि घिसिङले रास्वपाको ‘जग’ मा चुनाव जित्ने योजनालाई परिवर्तन गरेका छन्।

सुमना श्रेष्ठ समूहसँग सहकार्यका प्रयास

बालेनसँगै सुमना श्रेष्ठको नागरिक उन्मुक्ति पार्टीसँग पनि घिसिङले सहकार्य खोजे। कार्की लगायतले कुलमान–सुमना–बालेनलाई जोड्ने प्रयास गरे, तर अन्तिम चरणमा कुरा मिलेन। उज्यालो नेपाल, नागरिक उन्मुक्ति र हाम्रो पार्टी नेपालबीच एकताको छलफल भइरहेको छ, जसमा धर्मबहादुर चौधरी सक्रिय छन्। यो असफलताले घिसिङको गठबन्धन रणनीतिमा चुनौती उजागर गर्छ, तर निर्वाचन आयोग दर्तासम्म बालेननिकट नेताहरूलाई समेट्ने ढोका खुला राखेको उनीहरूका नेताहरूले बताएका छन्।

राजनीतिक प्रभाव र चुनौतीहरू

घिसिङको यो सक्रियताले नयाँ राजनीतिक ध्रुवीकरण सिर्जना गरेको छ। जेन जेड आन्दोलनको जगमा बालेन–घिसिङ गठबन्धनले युवा मत (१८–३५ वर्ष) लाई लक्षित गर्छ। तर, एमालेका महेश बस्नेतले यसलाई ‘षड्यन्त्र’ भन्दै पक्राउको माग गरेका छन्। रास्वपा एकतापछि उज्यालो नेपालले स्वतन्त्र चुनाव चिह्न लिएको छ,जसले फागुन चुनावमा त्रिकोणीय प्रतिस्पर्धा निम्त्याउन सक्छ। घिसिङको तस्बिरले सहकार्यको सम्भावना मात्र नभई बालेनको बलमा प्रधानमन्त्री बन्ने सन्देश दिन्छ। तर, पुराना दलहरूको दबाब र आन्तरिक असहमतिले चुनौती छन्!

कुलमान घिसिङको बालेनसँगको भेट राजनीतिक सन्देशको रूपमा उभिएको छ, जसले उज्यालो नेपाललाई नयाँ शक्तिको रूपमा स्थापित गर्छ। रास्वपा–सुमनासँग असफल एकतापछि बालेनतर्फको मोडले घिसिङको रणनीतिक लचकता देखाउँछ। यो गठबन्धनले लोकतन्त्रमा युवा नेतृत्वको भूमिका बढाउन सक्छ, तर स्थिरता कायम राख्न एकताको आवश्यकता छ। फागुन चुनावले घिसिङको महत्त्वाकांक्षा परीक्षण गर्नेछ।