एयर इन्डियाले चीनको सिनजियाङमाथिको आकाश प्रयोग गर्न लबिङ गर्दै, पाकिस्तानको प्रतिबन्धले ठूलो घाटा

नयाँ दिल्ली/हङकङ — आर्थिक संकटसँग जुधिरहेको एयर इन्डियाले भारत सरकारसँग चीनको सिनजियाङ प्रान्तमाथिको संवेदनशील सैनिक हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न अनुमति माग्न दबाब दिइरहेको छ। यसले अमेरिका, क्यानडा र युरोपका उडानहरू छोटो र सस्तो बनाउन सकिने कम्पनीको भनाइ छ।

पाकिस्तानले अप्रिलको अन्त्यतिर कूटनीतिक तनाव बढेपछि भारतीय विमानहरूलाई आफ्नो आकाशमा उड्न पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। यसले एयर इन्डियालाई सबैभन्दा ठूलो मार परेको छ किनभने यो भारतको एकमात्र ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल भएको एयरलाइन्स हो।

कम्पनीले सरकारलाई बुझाएको गोप्य दस्तावेजअनुसार पाकिस्तानको प्रतिबन्धले इन्धन खर्च २९ प्रतिशतसम्म बढेको र केही लामो दूरीका उडानमा ३ घण्टासम्म समय थपिएको छ। यसको वार्षिक असर करिब ४५.५ करोड अमेरिकी डलर (लगभग ६० अर्ब नेपाली रुपैयाँ) बराबरको नोक्सानी हुने अनुमान गरिएको छ। गत आर्थिक वर्ष एयर इन्डियाको कुल घाटा ४३.९ करोड डलर मात्र थियो।

एयर इन्डियाले चीनसँग होतान, काश्गर र उरुम्ची विमानस्थलमाथिको वैकल्पिक रुट र आपत्कालीन अवतरणको अनुमति माग्न भारत सरकारलाई आग्रह गरेको छ। “होतान रुट प्राप्त गर्नु रणनीतिक रूपले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ,” दस्तावेजमा उल्लेख छ।

सिनजियाङको यो क्षेत्र विश्वकै अग्ला हिमालले घेरिएको र डिकम्प्रेसनजस्ता जोखिमका कारण अन्तर्राष्ट्रिय विमान कम्पनीहरूले सामान्यतः प्रयोग गर्दैनन्। त्यसैगरी यो क्षेत्र चीनको पिपुल्स लिबरेसन आर्मीको पश्चिमी थिएटर कमान्ड मातहत पर्छ जहाँ ठूलो संख्यामा मिसाइल, ड्रोन र हवाई रक्षा प्रणाली तैनाथ छन्।

भारत र चीनबीच गत जुनमा गुजरातमा भएको एयर इन्डियाको बोइङ ७८७ ड्रिमलाइनर दुर्घटनामा २६० जनाको मृत्यु भएपछि पनि दुवै देशबीच प्रत्यक्ष उडान पाँच वर्षपछि बल्ल सुचारु भएको थियो। यस्तो जटिल कूटनीतिक अवस्थामा पनि आर्थिक दबाबका कारण एयर इन्डियाले सिनजियाङ रुट खोल्न जोड दिइरहेको छ।

चीनको विदेश मन्त्रालयले यो विषयमा आफूलाई जानकारी नभएको बताएको छ भने एयर इन्डिया, भारत, चीन र पाकिस्तानका नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।