गहुँबाली रोप्न मल अभावले किसान चिन्तित
- Nov Mon, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
नेपालगन्ज । बाँकेका किसानहरू गहुँबाली रोपाइँको तयारीमा जुट्दै गर्दा रासायनिक मल अभावले लामो यात्रा र झगडाको सामना गर्न बाध्य छन् । सोमबार नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकास्थित जिल्ला सहकारी संघको गोदाममा आएको रासायनिक मल किन्न सयौं किसान लाम लागेका थिए । उनीहरूले गहुँबालीका लागि युरिया र डीएपी मल लैजान लागेको बताए । तर, सीमित स्टकका कारण धेरै किसान निराश भएर फर्किनुपरेको छ । यो दृश्य बाँकेका लागि नयाँ होइन । हिउँदे बालीको समयमा रासायनिक मलको माग चर्को हुन्छ, तर वितरण प्रणालीको कमजोरीले किसान मारमा पर्छन् । जिल्ला सहकारी संघका अनुसार, हप्तामा जम्मा ५००–७०० बोरा मल उपलब्ध हुन्छ, जुन बाँकेका ३० हजारभन्दा बढी किसानका लागि अपर्याप्त छ । “म गहुँ रोप्न मल चाहियो, तर लाइनमा घण्टौं बसेर पनि नपाइने भयो,” नेपालगन्ज–११ का किसान रामप्रसाद यादवले भने, “यो वर्ष पनि मल अभावले उत्पादन घट्ने डर छ ।” कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडका अनुसार, बाँकेमा हिउँदे बालीका लागि १० हजार टन मल कोटा छ, तर स्थानीय तह र सहकारीहरूले समयमै उठाउन नसक्दा अभाव सिर्जना भएको छ । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले यो वर्ष मल आयात सुधार गरेको दाबी गरे पनि वितरणमा ढिलाइ हुँदै आएको छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार, पहाडी क्षेत्रका पालिकाले १५ दिनभित्र कोटा उठाउनुपर्ने प्रावधान पालना नगर्दा तराईका किसानहरूले पनि समस्या भोग्नुपरेको छ । “मल स्टक छ, तर सहकारीमार्फत वितरणमा लापरबाही छ,” मन्त्रालयका एक अधिकारीले भने । बाँकेमा गहुँ खेती ५० हजार हेक्टरमा हुन्छ, जसका लागि १५ हजार टन मल चाहिन्छ । अभावले गर्दा किसानहरूले कालोबजारी वा महँगो मूल्यमा निजी बिक्रेताबाट किन्न बाध्य छन् । यसले किसानको लागत बढाएको छ र उत्पादनमा ह्रास आउने जोखिम छ । कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेका प्रमुख सागर ढकालले मल अभावले गहुँको उत्पादकत्व २० प्रतिशतसम्म घट्न सक्ने चेतावनी दिए । “सरकारले जैविक मल प्रवर्द्धनमा जोड दिएको छ, तर रासायनिक मलको वैकल्पिक व्यवस्था तत्काल आवश्यक छ,” उनले भने । किसान संघका अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिनाले वितरण प्रणालीमा सुधार नगरेसम्म यो समस्या दोहोरिने बताए । उनीहरूले सरकारसँग समयमै मल उपलब्धता र सहकारीहरूमार्फत पारदर्शी वितरणको माग गरेका छन् । बाँकेका किसानहरूले अब जैविक मलतर्फ आकर्षित हुँदै छन्, तर गहुँ जस्ता नगद बालीका लागि रासायनिक मलको महत्व कायमै छ । यो अभावले नेपालको खाद्य सुरक्षालाई पनि असर पार्न सक्ने चिन्ता बढेको छ ।
