३१ वर्षअघि गोप्य मिसनमा सोमालियाका पूर्व राष्ट्रपति सियाद बार्रेको शव स्वदेश पुर्‍याइयो

आजभन्दा ठीक ३१ वर्षअघि, केन्याका दुई पाइलटहरूले अफ्रिकाको इतिहासमा दुर्लभ र अत्यन्तै गोप्य हवाई मिसन पूरा गरेका थिए। केन्याको राजधानी नैरोबी नजिकैको विल्सन विमानस्थलमा रहेको आफ्नो कार्यालयमा उनीहरूलाई एक अप्रत्याशित पाहुना भेट्न आए—नाइजेरियाली कूटनीतिज्ञ।ती कूटनीतिज्ञले केन्याका पाइलट हुसेन मोहम्मद अन्शुर र मोहम्मद आदानलाई सोमालियाका पूर्व राष्ट्रपति सियाद बार्रेको शव नाइजेरियाबाट उनको जन्मथलो गारबहारे (दक्षिणी सोमालिया) पुर्‍याउन गोप्य रूपमा विमान चार्टर गर्न आग्रह गरेका थिए। सियाद बार्रे ८० वर्षको उमेरमा नाइजेरियामा निर्वासनको जीवन बिताइरहेका बेला मधुमेहसम्बन्धी रोगका कारण निधन भएका थिए।अन्शुर, जो पहिले केन्याली वायुसेनाका क्याप्टेन थिए, र आदान मिलेर स्थापना गरेको ब्लूबर्ड एभिएसन केन्याको ठूलो निजी एयरलाइन्समध्ये एक हो। बीबीसीसँग पहिलोपटक बोल्दै अन्शुरले भने, “कूटनीतिज्ञ सीधै विषयमा आए। हामीले तुरुन्तै बुझ्यौँ—यो सामान्य चार्टर उडान होइन।”१९६९ मा रक्तपातविहीन कू मार्फत सत्ता कब्जा गरेका बार्रे १९९१ जनवरी २८ मा मिलिसिया समूहद्वारा अपदस्थ भएपछि देश छाड्न बाध्य भएका थिए। उनको शव स्वदेश फर्काउनु राजनीतिक रूपमा अत्यन्त संवेदनशील विषय थियो, जसमा विभिन्न सरकार, कूटनीतिक सम्बन्ध र सम्भावित अन्तर्राष्ट्रिय विवादको जोखिम जोडिएको थियो।अन्शुरका अनुसार, “यदि केन्याली अधिकारीहरूलाई थाहा भएको भए, गम्भीर समस्या हुन सक्थ्यो।” त्यतिबेला केन्याका राष्ट्रपति ड्यानियल अराप मोई थिए।धेरै छलफल र जोखिम मूल्याङ्कनपछि, पाइलटहरूले नाइजेरिया सरकारसँग स्पष्ट ग्यारेन्टी मागे—यदि राजनीतिक समस्या आयो भने नाइजेरियाले जिम्मेवारी लिने र दुई दूतावास अधिकारी विमानमै रहने। नाइजेरियाले यो सर्त स्वीकार गर्‍यो।

राडार छल्दै गरिएको उडान

१९९५ जनवरी ११ को बिहान ३ बजे, ब्लूबर्ड एभिएसनको सानो बिचक्राफ्ट किङ एयर B200 विमान विल्सन विमानस्थलबाट उड्यो। कागजमा गन्तव्य किसुमु (पश्चिमी केन्या) देखाइए पनि, विमान राडार बन्द गरी युगाण्डाको एन्टेब्बे हुँदै क्यामरुनको याउन्डे पुग्यो र अन्ततः नाइजेरियाको लागोस अवतरण गर्‍यो।नाइजेरियाको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्दा शंका नहोस् भनेर विमानलाई नाइजेरियाली वायुसेनाको कलसाइन “WT 001” प्रयोग गर्न निर्देशन दिइयो।जनवरी १२ मा, सियाद बार्रेको काठको शवपेटिका विमानमा राखियो। यस उडानमा उनका छोरा आयान्ले मोहम्मद सियाद बार्रे सहित परिवारका छ सदस्य र दुई नाइजेरियाली सरकारी अधिकारी सवार थिए।विमान पुनः याउन्डे र एन्टेब्बे हुँदै किसुमुतर्फ गएको देखाइयो, तर अन्तिम समयमा बाटो मोडेर सीधै गारबहारे पुग्यो। त्यहाँ इस्लामिक परम्परा अनुसार तत्काल दाहसंस्कार (दफन) गरियो।

“सबैभन्दा तनावपूर्ण क्षण”

शव उतारेपछि पाइलटहरू पुनः केन्या फर्किए। विल्सन विमानस्थलमा अवतरण गर्दा आफूहरू मन्डेरा (उत्तरपूर्वी केन्या) बाट आएको जानकारी दिइयो। “कसैले प्रश्न गरेन,” अन्शुरले भने, “त्यही बेला हामी सुरक्षित भएको महसुस गर्‍यौँ।”आज ६५ वर्ष पुगेका अन्शुर भन्छन्, “आजको प्रविधिमा यस्तो मिशन सम्भव छैन। अहिले अफ्रिकाभरि राडार कभरेज छ। १९९५ मा मात्र सम्भव थियो।”यो गोप्य मिसन अफ्रिकी राजनीतिक इतिहासको एक अनौठो तर महत्वपूर्ण अध्याय बनेर रह्यो।