भेनेजुएलामा राजनीतिक बन्दी रिहा हुन थाले, माडुरो पक्राउपछि ‘सद्भावना संकेत’

भेनेजुएला सरकारले मानवअधिकार समूहहरूले राजनीतिक बन्दी मानेका कैदीहरूलाई रिहा गर्न सुरु गरेको छ। सरकारी अधिकारीहरूले यस कदमलाई “सद्भावनाको संकेत” भनेका छन्।स्पेनको विदेश मन्त्रालयले आफ्ना पाँच जना नागरिक—जसमध्ये एक जना दोहोरो नागरिकता भएका—रिहा भएको पुष्टि गरेको छ। तीमध्ये मानवअधिकार अभियन्ता रोसियो सान मिगुएल पनि रहेको विश्वास गरिएको छ।यो घटनाक्रम अमेरिकाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलास माडुरोलाई राजधानी कराकसमा शनिबार गरिएको आकस्मिक कारबाहीमा पक्राउ गरी न्यूयोर्कमा लागुऔषध तस्करीसम्बन्धी मुद्दा चलाउन लगेको केही समयपछि भएको हो।भेनेजुएलामा राजनीतिक बन्दीहरूको रिहाइ अमेरिकाको लामो समयदेखिको माग रहँदै आएको छ, विशेषगरी निर्वाचन वा विरोध प्रदर्शनको समयमा दमन बढ्दा।

“महत्वपूर्ण संख्या” कैदी रिहा

भेनेजुएलाको राष्ट्रिय सभाका प्रमुख जोर्जे रोड्रिगेजले राज्य टेलिभिजनमार्फत “महत्वपूर्ण संख्यामा” बन्दी तत्काल रिहा गरिने घोषणा गरे, तर कति र को–को रिहा भए भन्ने विवरण दिएनन्।हाल भेनेजुएलाका विभिन्न जेलमा सयौँ राजनीतिक बन्दी रहेको अनुमान छ। अहिलेसम्म थोरै मात्र रिहा भएको बताइएको छ।रोड्रिगेजका अनुसार अन्तरिम सरकारले “राष्ट्रिय एकता र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व” को हितमा यो निर्णय लिएको हो।

रोसियो सान मिगुएलको रिहाइ पुष्टि

सुरक्षा, रक्षा र भेनेजुएलाको सेनाबारे विज्ञ मानिने रोसियो सान मिगुएलको रिहाइ पहिलोपटक पुष्टि भएको हो। उनलाई फेब्रुअरी २०२४ मा कराकस नजिकैको माइकेटिया विमानस्थलबाट पक्राउ गरिएको थियो।त्यतिबेला उनलाई तत्कालीन राष्ट्रपति माडुरोको हत्या योजनामा संलग्न भएको आरोप लगाउँदै देशद्रोह, षड्यन्त्र र आतंकवादसम्बन्धी अभियोग लगाइएको थियो। उनी माडुरोकी कडा आलोचक मानिन्छिन्।

मानवअधिकार समूहहरूको सतर्क स्वागत

भेनेजुएलाका मानवअधिकार संस्थाहरू—जसमध्ये केहीका सदस्य वा संस्थापक नै जेलमा छन्—ले यो कदमलाई सतर्कतापूर्वक स्वागत गरेका छन्।माडुरोका नजिकका सहयोगी डेल्सी रोड्रिगेजको अन्तरिम प्रशासनले, आफ्नो नेता पक्राउ परेपछि, अमेरिकासँग सहकार्य गर्न इच्छुक देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

कुख्यात ‘एल हेलिकोइडे’ जेल बन्द हुने घोषणा

करिब ५० देखि ८० जना बन्दी कुख्यात ‘एल हेलिकोइडे’ जेलमा राखिएको विश्वास गरिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले माडुरो पक्राउपछि यो जेल बन्द गर्न आदेश दिएको बताएका छन्।एल हेलिकोइडे जेल राजनीतिक विपक्षीहरूलाई थुनिने स्थानका रूपमा कुख्यात छ, जहाँ कुटपिट र बिजुलीको झट्कासहित यातनाको आरोप मानवअधिकार समूहहरूले लगाउँदै आएका छन्।मानवअधिकार संस्था प्रोभेआले भने एल हेलिकोइडे बन्द हुने घोषणाले देशभर चलिरहेका अन्य हिरासत केन्द्रहरूबाट ध्यान हट्न नहुने चेतावनी दिएको छ।

विपक्ष र अन्तर्राष्ट्रिय दबाब

नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता तथा विपक्षी नेतृ मारिया कोरिना माचाडोले—जसका धेरै नजिकका सहयोगी जेलमा छन्—लामो समयदेखि बन्दी रिहाइको माग गर्दै आएकी छन्।फक्स न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले माचाडो “आउँदो हप्ता अमेरिका आउने” बताएका छन्। माचाडोले ट्रम्पलाई आफ्नो नोबेल शान्ति पुरस्कार दिन चाहेको बताएकी छन्, जसलाई ट्रम्पले “ठूलो सम्मान” भनेका छन्।भेनेजुएलाको विपक्षी दल र मानवअधिकार समूहहरूका अनुसार सरकारले वर्षौंदेखि गिरफ्तारीलाई असहमति दबाउने माध्यम बनाउँदै आएको छ। विशेषगरी विवादास्पद २०२४ को निर्वाचनपछि अभियन्ता, पत्रकार र राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीमाथि कानुनी कारबाही बढेको दाबी गरिएको छ।तर महान्यायाधिवक्ता तारेक साब र सरकारी अधिकारीहरूले भने राजनीतिक बन्दी भएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्। उनीहरूका अनुसार पक्राउ परेकाहरू वास्तविक आपराधिक गतिविधिमा संलग्न थिए।