इरानमा सरकारविरोधी विशाल प्रदर्शन, राजधानी तेहरानसहित देशभर फैलियो असन्तोष
- Jan Fri, 2026
- in ग्लोबल गन्थन
इरानको राजधानी तेहरान र दोस्रो ठूलो सहर मशहदसहित देशका विभिन्न सहरहरूमा हजारौँ प्रदर्शनकारी सडकमा उत्रिएका छन्। भिडियोहरूका अनुसार पछिल्ला केही वर्षयताकै यो धर्मगुरु नेतृत्वको शासनविरुद्धको सबैभन्दा ठूलो शक्ति प्रदर्शन मानिएको छ।बीबीसी पर्सियनद्वारा प्रमाणित दृश्यहरूमा बिहीबार साँझ तेहरान र मशहदमा भएका प्रदर्शनहरू शान्तिपूर्ण देखिन्छन् र सुरक्षाकर्मीहरूले तत्काल तितरबितर गराएका थिएनन्। यद्यपि, पछि एक निगरानी समूहले देशव्यापी इन्टरनेट बन्द गरिएको जनाएको छ।प्रदर्शनकारीहरूले इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेईको पतनको माग गर्दै निर्वासित पूर्व शाहका छोरा रेजा पहलवीलाई फर्कन आह्वान गरेका छन्। पहलवीले आफ्ना समर्थकहरूलाई सडकमा उत्रन आह्वान गरेका थिए।
१२ दिनदेखि जारी आन्दोलन
इरानी मुद्रा ‘रियाल’ को भारी अवमूल्यनपछि सुरु भएको आन्दोलन लगातार १२ औँ दिनमा पुगेको छ। मानवअधिकार समूहका अनुसार आन्दोलन इरानका सबै ३१ प्रान्तका १०० भन्दा बढी सहर र गाउँमा फैलिसकेको छ।अमेरिकास्थित मानवअधिकार संस्था HRANA का अनुसार कम्तीमा ३४ प्रदर्शनकारी (५ बालबालिकासहित) र ८ सुरक्षाकर्मी मारिएका छन् भने २,२७० भन्दा बढीलाई पक्राउ गरिएको छ।नर्वेमा आधारित ‘इरान ह्युमन राइट्स’ (IHR) ले भने कम्तीमा ४५ प्रदर्शनकारी (८ बालबालिकासहित) सुरक्षाबलद्वारा मारिएको जनाएको छ।बीबीसी पर्सियनले हालसम्म २२ जनाको मृत्यु पुष्टि गरेको छ। इरानी अधिकारीहरूले भने ६ सुरक्षाकर्मीको मृत्यु भएको बताएका छन्।
“पहलवी फर्किन्छन्” भन्ने नारासहित प्रदर्शन
मशहदमा प्रमुख सडकमा ठूलो भीड मार्च गरिरहेको दृश्यमा “शाह जिन्दाबाद” र “यो अन्तिम लडाइँ हो, पहलवी फर्किन्छन्” भन्ने नारा सुन्न सकिन्छ। केही प्रदर्शनकारीहरूले ओभरपासमा चढेर निगरानी क्यामेरा हटाइरहेको दृश्य पनि देखिएको छ।तेहरान, इस्फहान, बाबोल, तब्रिज र देजफुललगायत सहरहरूमा पनि “तानाशाह मुर्दाबाद”, “डराउनु पर्दैन, हामी सबै एकसाथ छौँ” जस्ता नारा लगाइएको छ। देजफुलमा सुरक्षाबलले गोली चलाएको जस्तो देखिने भिडियो पनि बीबीसी पर्सियनलाई प्राप्त भएको छ।
एल हेलिकोइडे जेल र इन्टरनेट बन्द
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कुख्यात ‘एल हेलिकोइडे’ जेल बन्द गर्न आदेश दिएको बताएका छन्। यस जेलमा ५०–८० जना राजनीतिक बन्दी रहेको अनुमान छ र यहाँ यातनाका गम्भीर आरोप लाग्दै आएका छन्।इन्टरनेट निगरानी संस्था नेटब्लक्सले इरान “देशव्यापी इन्टरनेट ब्ल्याकआउट” को अवस्थामा रहेको चेतावनी दिएको छ।
अमेरिकी चेतावनी र इरानी प्रतिक्रिया
ट्रम्पले प्रदर्शनकारीहरू मारिए अमेरिकाले सैन्य हस्तक्षेप गर्न सक्ने चेतावनी दोहोर्याएका छन्। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले इरानी अर्थतन्त्र “अत्यन्त कमजोर अवस्थामा” रहेको बताएका छन्।इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेशकियानले सुरक्षाबललाई शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा “अत्यधिक संयमता अपनाउन” निर्देशन दिएका छन्। तर सर्वोच्च नेता खामेनेईले “प्रदर्शनकारीसँग संवाद गर्न” भने पनि “दंगाकारीलाई कडा रूपमा नियन्त्रण गर्नुपर्ने” बताएका छन्।
निराशा र आक्रोश
बीबीसीलाई पठाइएका सन्देशहरूमा प्रदर्शनकारीहरूले निराशा, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार र भविष्यप्रति आशा नभएकै कारण सडकमा उत्रिएको बताएका छन्।यो आन्दोलन सन् २०२२ मा महसा अमिनीको हिरासतमा मृत्यु भएपछि भएको विद्रोहपछिको सबैभन्दा ठूलो हो। सन् २००९ को विवादित निर्वाचनपछि भएको आन्दोलनपछि यति ठूलो प्रदर्शन पहिलोपटक देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
