संसारकै पहिलो ट्रिलियन डलर सम्पत्ति भए एलन मस्क

एलन मस्क आधुनिक युगका सबैभन्दा चर्चित र प्रभावशाली व्यवसायिक नेतामध्ये एक हुन्। उनी केवल एक सफल उद्यमी मात्र नभई लोकप्रिय संस्कृतिको केन्द्रिय व्यक्तित्वका रूपमा पनि स्थापित भएका छन्। अन्तरिक्ष प्रविधि, विद्युतीय सवारी साधन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा सामाजिक सञ्जालजस्ता क्षेत्रहरूमा उनको प्रभाव उल्लेखनीय छ। हाल उनी संसारकै पहिलो ट्रिलियन डलर सम्पत्ति भएका व्यक्ति बनेका छन्, जसले उनलाई विश्वकै धनी व्यक्तिको रूपमा नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको छ।

विश्वभर आर्थिक असमानताबारे चिन्ता बढिरहेका बेला र अति धनी व्यक्तिहरूप्रति जनमानसको धारणा केही नकारात्मक बन्दै गइरहेको अवस्थामा पनि मस्कले ठूलो समर्थक समूह कायम राख्न सफल भएका छन्। उनका प्रशंसकहरू उनको स्पष्ट, निडर र निसंकोच अभिव्यक्ति शैलीलाई मन पराउँछन् भने आलोचकहरूले उनीमाथि अत्यधिक शक्ति प्रयोग गरेको, कम्पनीहरूको सुशासनमा समस्या ल्याएको तथा राजनीतिमा अत्यधिक हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाउने गरेका छन्। यद्यपि यी विवादहरूका बाबजुद पनि लगानीकर्ताहरूको उनीप्रतिको विश्वास कमजोर भएको छैन।

मस्कको व्यापारिक साम्राज्यको केन्द्रमा स्पेसएक्स र टेस्ला रहेका छन्। स्पेसएक्सले हालै आफ्नो प्रारम्भिक सार्वजनिक सेयर निष्कासन   मार्फत रेकर्ड ७५ अर्ब डलर संकलन गर्दै लगानीकर्ताहरूको उत्साह झन् बढाएको छ। फोर्ब्सको अनुमान अनुसार प्रारम्भिक सार्वजनिक सेयर निष्कासन अघि नै मस्कको सम्पत्ति करिब ७८० अर्ब डलर पुगेको थियो। स्पेसएक्समा रहेको उनको विशाल हिस्सेदारी तथा टेस्ला र अन्य कम्पनीहरूमा रहेको स्वामित्वका कारण उनको कुल सम्पत्ति १.१ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी पुगेको अनुमान गरिएको छ।दक्षिण अफ्रिकाको प्रिटोरियामा जन्मिएका ५४ वर्षीय मस्कले पेन्सिल्भेनिया विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका थिए। सन् २००८ मा टेस्लाको नेतृत्व सम्हालेपछि उनले विद्युतीय सवारी साधनलाई उच्च प्रदर्शन र आधुनिक सफ्टवेयर सुविधासँग जोड्दै अटोमोबाइल उद्योगमा ठूलो परिवर्तन ल्याए। आज टेस्ला संसारकै सबैभन्दा मूल्यवान् अटोमोबाइल कम्पनीहरूमध्ये एक बनेको छ। धेरै विश्लेषकहरूका अनुसार टेस्लाको सफलताले परम्परागत अटोमोबाइल कम्पनीहरूलाई पनि विद्युतीय सवारीतर्फ उन्मुख हुन बाध्य बनायो।

सन् २०२२ मा उनले ट्विटर (हाल एक्स) लाई ४४ अर्ब डलरमा खरिद गरेपछि उनको सामाजिक तथा राजनीतिक प्रभाव अझ व्यापक बन्यो। यस प्लेटफर्ममार्फत उनले राजनीति, अध्यागमन, सरकारी खर्च, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता लगायतका विषयमा खुलेर आफ्नो धारणा व्यक्त गर्न थाले। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको उनको निकटता र पछि उत्पन्न भएको मतभेदले पनि उनको राजनीतिक भूमिकालाई थप चर्चामा ल्यायो। यद्यपि राजनीतिक विवादका कारण केही बजारहरूमा टेस्लाको बिक्री प्रभावित भएको देखिए पनि लगानीकर्ताहरूको विश्वास भने कायम रह्यो।टेस्ला र स्पेसएक्सबाहेक मस्कले द बोरिङ कम्पनी, न्युरालिङ्क लगायत अन्य कम्पनीहरूको पनि सह-स्थापना गरेका छन्। उनका व्यवसायहरूको व्यापक सञ्जाललाई कतिपय विश्लेषकहरूले “मस्कोनोमी” भन्ने गरेका छन्। धेरै लगानीकर्ताहरूका अनुसार स्पेसएक्स र टेस्लाको उच्च मूल्याङ्कन केवल कम्पनीहरूको आर्थिक प्रदर्शनमा मात्र आधारित छैन, बरु मस्कको दृष्टि, नेतृत्व क्षमता र भविष्य निर्माण गर्ने महत्वाकांक्षी योजनामाथिको विश्वासले पनि त्यसमा ठूलो भूमिका खेलेको छ। यसलाई कतिपयले “एलन प्रिमियम” को नाम दिएका छन्।

यद्यपि मस्कको यात्रा विवादरहित भने छैन। उनले विभिन्न समयमा नियामक निकायहरू, पत्रकारहरू, प्रतिस्पर्धीहरू तथा अन्य प्रभावशाली व्यक्तिहरूसँग सार्वजनिक विवाद गरेका छन्। टेस्लाको पारिश्रमिक योजना, कम्पनी व्यवस्थापन तथा सामाजिक सञ्जालमा उनका अभिव्यक्तिहरूले पटक–पटक बहस सिर्जना गरेका छन्। तर यी सबै विवादका बाबजुद पनि धेरै लगानीकर्ताहरू र व्यवसायिक नेताहरूले उनलाई आधुनिक युगका महान् नवप्रवर्तकहरूमध्ये एक मान्ने गरेका छन्।जेपीमोर्गन चेसका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेमी डिमोनले हालै एलन मस्कलाई “हाम्रो समयका एडिसन” र “हाम्रो आइन्स्टाइन” भनेर प्रशंसा गरेका थिए। वास्तवमा, समर्थकहरूका लागि मस्क केवल एक अर्बपति होइनन्; उनी भविष्यको प्रविधि र मानव सभ्यताको दिशा परिवर्तन गर्ने दूरदर्शी व्यक्तित्व हुन्। आलोचकहरूका लागि उनी अत्यधिक शक्ति र प्रभावको प्रतीक हुन सक्छन्, तर दुवै पक्ष सहमत हुने एउटा तथ्य भने के हो भने एलन मस्कले २१औँ शताब्दीको प्रविधि, व्यवसाय र नवप्रवर्तनको इतिहासमा आफ्नो नाम स्थायी रूपमा अंकित गरिसकेका छन्।