अमेरिका–इरान तनाव फेरि चर्कियो, संयुक्त अरब इमिरेट्समाथि मिसाइल र ड्रोन आक्रमण

अमेरिकाको सहयोगी राष्ट्र संयुक्त अरब इमिरेट्सले शुक्रबार बिहान इरानबाट आएको क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमणलाई आफ्नो हवाई रक्षा प्रणालीले रोकिरहेको जनाएको छ। यो घटना अमेरिका र इरानबीच एक महिनादेखि कायम रहेको कमजोर युद्धविरामका लागि अर्को ठूलो परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ।संयुक्त अरब इमिरेट्समाथिको पछिल्लो आक्रमणबारे तत्काल धेरै विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। यो घटना अमेरिका र इरानबीच होर्मुज जलडमरू क्षेत्रमा एकअर्कामाथि आक्रमण भएको भोलिपल्ट भएको हो। साथै, युद्ध अन्त्यका लागि वासिङ्टनले दिएको प्रस्तावमा तेहरानको प्रतिक्रियाको प्रतीक्षा भइरहेका बेला यो घटना भएको हो। फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानले अमेरिकी सैन्य अड्डा रहेका संयुक्त अरब इमिरेट्ससहित खाडी क्षेत्रका अन्य देशलाई पटकपटक निशाना बनाउँदै आएको छ।

रोयटर्सको “इरान ब्रिफिङ” समाचार सेवाले इरान युद्धका पछिल्ला घटनाक्रम र विश्लेषणबारे नियमित जानकारी दिने गरेको छ।राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बिहीबार अमेरिकी नौसेनाका तीनवटा विनाशकारी युद्धपोत होर्मुज जलडमरू हुँदै गुज्रिरहेका बेला आक्रमणमा परेको बताएका थिए। विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास यही मार्गबाट ओसारपसार हुने गर्छ। युद्ध सुरु भएयता इरानले यो समुद्री मार्ग लगभग बन्दजस्तै बनाएको छ।ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल “ट्रुथ सोसल” मा लेखेका छन्, “विश्वस्तरीय तीन अमेरिकी विनाशकारी युद्धपोत सफलतापूर्वक होर्मुज जलडमरू पार गरेर बाहिरिए। उनीहरूमाथि आक्रमण भयो, तर युद्धपोतमा कुनै क्षति पुगेन। बरु इरानी आक्रमणकारीलाई ठूलो क्षति भयो।”पछि वासिङ्टनमा पत्रकारसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युद्धविराम अझै कायम रहेको बताएका थिए। उनले घटनालाई सामान्य बनाउने प्रयास गर्दै भने, “आज उनीहरूले हामीलाई चुनौती दिए, तर हामीले उनीहरूलाई तहसनहस बनायौँ।”

इरानको संयुक्त सैन्य कमान्डले भने अमेरिकी पक्षले युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ। इरानका अनुसार अमेरिकाले एउटा इरानी तेल ट्यांकर र अर्को जहाजलाई निशाना बनाएको थियो। साथै होर्मुज जलडमरूस्थित केश्म टापु तथा मुख्य भूमिमा पर्ने बन्दर खामिर र सिरिकका तटीय क्षेत्रमा हवाई आक्रमण गरिएको इरानको दाबी छ। त्यसको जवाफस्वरूप इरानले जलडमरूको पूर्वी भाग र चाबहार बन्दरगाहको दक्षिण क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य जहाजमाथि आक्रमण गरेको जनाएको छ।इरानको खातम अल-अन्बिया केन्द्रीय मुख्यालयका एक प्रवक्ताले इरानी आक्रमणबाट “ठूलो क्षति” पुगेको दाबी गरेका छन्। तर अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डले आफ्ना कुनै पनि सैन्य साधनमा क्षति नभएको जनाएको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यम प्रेस टिभीका अनुसार केही घण्टासम्म चलेको गोलीबारीपछि होर्मुज जलडमरू आसपासका इरानी टापु र तटीय शहरहरूको अवस्था फेरि सामान्य बनेको छ।अप्रिल ७ देखि युद्धविराम लागू भएयता दुवै पक्षबीच बेला–बेला गोली हानाहान हुने गरेको छ। इरानले संयुक्त अरब इमिरेट्ससहित खाडी क्षेत्रका विभिन्न देशमा पनि आक्रमण गर्दै आएको छ।शुक्रबार एसियाली बजार खुल्नेबित्तिकै तेलको मूल्य बढेको देखिएको छ। अमेरिका र इरानबीचको पछिल्लो तनावपछि ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ।इरान युद्ध सुरु भएयता मध्यपूर्वका २० वटा तेल प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण भएको वा ड्रोन आक्रमणको जोखिमका कारण सावधानीस्वरूप बन्द गरिएको छ। अप्रिलको मध्यसम्म आइपुग्दा दैनिक २३ लाख ब्यारेलभन्दा बढी तेल प्रशोधन क्षमता प्रभावित भएको बताइएको छ।ट्रम्पले बिहीबारको तनावका बाबजुद तेहरानसँगको वार्ता अगाडि बढिरहेको संकेत दिएका छन्। उनले पत्रकारहरूलाई भने, “हामी इरानी पक्षसँग वार्ता गरिरहेका छौँ।”

पछिल्लो आक्रमणअघि अमेरिकाले युद्ध औपचारिक रूपमा अन्त्य गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको थियो। तर त्यस प्रस्तावमा इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम रोक्नुपर्ने र होर्मुज जलडमरू पुनः खोल्नुपर्ने अमेरिकी मुख्य माग समावेश गरिएको थिएन।तेहरानले उक्त प्रस्तावबारे अझै अन्तिम निर्णय नभएको जनाएको छ।यद्यपि ट्रम्पले इरानले आणविक हतियार नबनाउने आफ्नो माग स्वीकार गरिसकेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकी प्रस्तावमै इरानले कहिल्यै आणविक हतियार बनाउन नपाउने स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ।ट्रम्पले भने, “त्यसको सम्भावना शून्य छ। उनीहरूलाई त्यो थाहा छ र उनीहरूले त्यसमा सहमति जनाइसकेका छन्। अब उनीहरू हस्ताक्षर गर्न तयार हुन्छन् कि हुँदैनन्, हेर्न बाँकी छ।”सम्झौता कहिलेसम्म हुन सक्छ भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले भने, “सम्झौता नहुन पनि सक्छ, तर जुनसुकै दिन हुन पनि सक्छ। मलाई लाग्छ, उनीहरूलाई सम्झौताको आवश्यकता मभन्दा बढी छ।”यो युद्धले ट्रम्पको आफ्नै समर्थक समूहसँगको सम्बन्धमा पनि असर पारेको छ। उनले चुनावी अभियानका क्रममा अमेरिकालाई विदेशी युद्धमा नफसाउने र इन्धनको मूल्य घटाउने वाचा गरेका थिए।तर अमेरिकामा पेट्रोलको औसत मूल्य फेब्रुअरी अन्त्ययता ४० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ। अमेरिकी अटोमोबाइल सङ्घका अनुसार प्रतिग्यालन करिब १ डलर २० सेन्टले बढेर पेट्रोलको मूल्य ४ डलरभन्दा माथि पुगेको छ। होर्मुज जलडमरू हुँदै हुने तेल आपूर्तिमा अवरोध भएपछि कच्चा तेलको मूल्य बढ्दा यसको प्रत्यक्ष असर अमेरिकी उपभोक्तामाथि परेको हो।