चीनको समुद्री गहिराइ नाप्ने अभियान: भविष्यको पनडुब्बी युद्धको तयारी?

चीनले हालैका वर्षहरूमा समुद्रको गहिराइ, तापक्रम, नुनको मात्रा र धाराहरूको विस्तृत अध्ययन गर्न विशाल स्तरको अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, यो अभियान केवल वैज्ञानिक अनुसन्धानमा सीमित नभई भविष्यमा सम्भावित समुद्री युद्ध—विशेषगरी पनडुब्बी (सबमरीन) युद्ध—का लागि रणनीतिक तयारी पनि हुन सक्छ।

उदाहरणका रूपमा “Dong Fang Hong 3” नामक चिनियाँ अनुसन्धान जहाजले २०२४ र २०२५ मा ताइवान, गुआम तथा हिन्द महासागरका संवेदनशील क्षेत्रहरूमा बारम्बार यात्रा गर्दै महत्वपूर्ण समुद्री डेटा सङ्कलन गरेको देखिन्छ। यस्तो डेटा पनडुब्बी लुकाउन तथा दुश्मनका पनडुब्बी पत्ता लगाउन अत्यन्त उपयोगी हुन्छ।

विशेषज्ञहरू भन्छन् कि चीनले “civil-military fusion” नीति अन्तर्गत वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई सैन्य प्रयोगसँग जोडिरहेको छ। यसले समुद्रमा चीनको शक्ति विस्तार गर्न र पनडुब्बी सञ्चालनलाई अझ प्रभावकारी बनाउन मद्दत पुर्‍याउन सक्छ।

रिपोर्टहरूका अनुसार, चीनले दर्जनौं अनुसन्धान जहाज र सयौं समुद्री सेन्सरहरूको प्रयोग गरेर “transparent ocean” जस्तो प्रणाली निर्माण गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। यस्तो प्रणालीले पानीभित्रका गतिविधिहरूलाई समेत निगरानी गर्न सक्ने र वास्तविक समयमै सूचना उपलब्ध गराउने क्षमता राख्ने विश्वास गरिएको छ।

यो अभियान विशेषगरी फिलिपिन्स, गुआम, हवाई, मलक्का जलडमरूमध्य र हिन्द महासागरका रणनीतिक क्षेत्रहरूमा केन्द्रित छ—जहाँ विश्व व्यापार र सैन्य दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण गतिविधिहरू हुने गर्छन्। यी क्षेत्रहरूमा अमेरिकाको बलियो सैन्य उपस्थिति पनि रहेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, चीनको यस्तो सक्रियताले समुद्री क्षेत्रमा अमेरिकाको लामो समयदेखि रहेको प्रभुत्वलाई चुनौती दिन सक्छ र भविष्यमा वैश्विक समुद्री शक्ति सन्तुलनमा परिवर्तन ल्याउन सक्ने संकेत दिएको छ।