इरानमा भइरहेको विरोध प्रदर्शनसँग सम्बन्धित एक व्यक्तिलाई मृत्युदण्ड सुनाइएको छ र उसको फाँसी हुनसक्ने चेतावनी दिइएको छ, परिवार र मानवअधिकार समूहका अनुसार।२६ वर्षीय एर्फान सोल्तानीलाई गत बिहीबार तेहरानको पश्चिममा पर्ने फार्दिस शहरमा पक्राउ गरिएको थियो। केही दिनपछि अधिकारीहरूले उसको परिवारलाई सूचना दिँदै बुधबार फाँसी तय गरिएको बताए, तर अन्य विवरण दिएका छैनन्। नार्वेस्थित कुर्दिश मानवअधिकार समूह हेङवले यो जानकारी दिएको छ। बुधबार हेङवले सोल्तानीको जीवन अधिकारप्रति “गम्भीर र निरन्तर चिन्ता” रहेको तर परिवारबाट प्राप्त जानकारी अनुसार फाँसी स्थगित गरिएको जनाएको छ।
इरानी न्याय प्रणालीले सोल्तानीको मामिलामा अहिलेसम्म कुनै टिप्पणी गरेको छैन र प्रदर्शनसँग सम्बन्धित कुनै फाँसीको घोषणा पनि गरेको छैन। सरकारी इन्टरनेट बन्दले अन्य सम्भावित मामिलाहरूको अवस्था बुझ्न कठिन बनाएको छ। हेङवकी अधिकारी अविएर शेखीले बीबीसीलाई बताएअनुसार सोल्तानी जस्ता “धेरै” व्यक्ति त्यस्तै अवस्थामा हुनसक्ने देखिन्छ, र विरोध प्रदर्शनको दमन गतिबिधि अघिल्ला आन्दोलनभन्दा द्रुत र हिंसात्मक भएको छ।सोल्तानी फार्दिस, कराजका बासिन्दा हुन् र आफ्नै लुगा पसलको मालिक हुन्। पक्राउ उहाँको घरबाट गरिएको थियो। उनका परिवारलाई थप जानकारी दिइएको छैन। उनका बहिनी, जो वकिल हुन्, मामिला अघि बढाउन खोज्दा अधिकारीहरूले केही गर्न नसकिने बताए। शेखीका अनुसार, “उनी केवल वर्तमान परिस्थितिविरुद्ध भएका व्यक्ति हुन्… अब आफ्नो विचार व्यक्त गरेको कारण मृत्युदण्ड पाए।”
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले प्रदर्शनकारीलाई फाँसी दिने भए “दमदार कारबाही” गर्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले इरानी नागरिकलाई प्रदर्शन जारी राख्न आग्रह गर्दै “सहयोग आउँदैछ” भनेका छन्। तर ट्रम्पले त्यस सहायता के हो भन्ने खुलाएका छैनन्। ट्रम्प प्रशासनलाई भनिएको छ कि इरानमा हत्याकाण्ड रोकिएको छ र फाँसीको योजना छैन।तेहरानमा विरोध प्रदर्शन बढ्दै गएपछि गत बिहीबार इन्टरनेट बन्द गरिएको थियो। बीबीसी र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले भित्रबाट प्रत्यक्ष रिपोर्ट गर्न सकिरहेका छैनन्। मानवअधिकार समाचार एजेन्सी HRANA ले अहिलेसम्म कम्तीमा २४१७ प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ, जसमा १२ बच्चा र १० निर्दोष नागरिक पनि छन्। १८,४३४ प्रदर्शनकारी पक्राउ परेका छन्।
इरानी न्याय प्रमुख गोला मह्सेनी-एजेईले “दंगाइ” का घटनामा द्रुत कानूनी कारबाही हुने बताएका छन्। उनले मुख्य अभियुक्तहरूको लागि खुला मुद्दा राख्ने योजना रहेको उल्लेख गरेका छन्। तर हेङवले सोल्तानीको मामिलामा “अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार कानूनको स्पष्ट उल्लङ्घन” भएको जनाएको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले भने, “एर्फान पहिलो प्रदर्शनकारी हुन् जसलाई मृत्युदण्ड सुनाइएको छ, तर अन्तिम होइनन्।”विरोध प्रदर्शन हाल ३१ प्रान्तका १८० भन्दा बढी शहर र नगरपालिकामा फैलिसकेको छ। मुद्रा अवमूल्यन र जीवनयापन खर्च वृद्धिका कारण सुरु भएको आन्दोलन राजनीतिक मागमा फैलिँदै आएको छ। यसअघि २०२२ को “महिला, जीवन, स्वतन्त्रता” आन्दोलनमा पनि १२ जना प्रदर्शनकारी फाँसी भएका थिए। मानवअधिकार समूहका अनुसार तीमा अधिकांशलाई यातना दिई बयान दबाएर मृत्युदण्ड सुनाइएको थियो।
