रास्वपा:“पुरानै पाटीजस्तो सत्ताको दुरुपयोग गर्ने नयाँ राजनीतिक शक्ति”

रवि लामिछानेले आफूलाई “पुरानै पाटीजस्तो सत्ताको दुरुपयोग नगर्ने नयाँ राजनीतिक शक्ति” का रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका भए पनि पछिल्ला घटनाक्रमहरूले उनको व्यवहार र दाबीबीच गहिरो विरोधाभास देखाएका छन् ।

सत्तामा पुगेपछि उनले पनि अवसर र पदको प्रयोग गरेर आफ्नै छवि जोगाउने, आफूमाथि उठेका प्रश्नहरूलाई राजनीतिक षड्यन्त्रको रूपमा चित्रण गर्ने र कानुनी तथा संस्थागत प्रक्रियालाई आफ्नै अनुकूल प्रयोग गर्ने प्रयास गरेको आभास मिल्छ । यही कारणले “रास्वपाको मुद्दा देखाउन दाँत मात्र हो” भन्ने आरोपलाई थप पुष्टि गरेको देखिन्छ । सुरुमा रास्वपाले पुराना दलहरूको भ्रष्टाचार, सत्ताको दुरुपयोग र दण्डहीनताविरुद्ध कडा आवाज उठायो, जसले जनतामा ठूलो आशा जगायो । तर जब सत्ता र प्रभाव आफैंसँग आयो, त्यही अभ्यास दोहोरिन थालेको अनुभूति भयो । रवि लामिछानेमाथि नागरिकता, कानुनी हैसियत र अन्य विवादहरू उठ्दा, ती विषयलाई स्पष्ट र पारदर्शी ढंगले सम्बोधन गर्नुको सट्टा उनले आफ्नो राजनीतिक पहुँच र जनभावनालाई ढाल बनाएर आफू निर्दोष भएको सन्देश दिन खोजे । महाअन्यायाधिवक्ता कार्यालयमा परेको उनको निवेदन पनि यही प्रवृत्तिको एउटा किस्सा मात्र हो भन्ने बुझाइ व्यापक हुँदै गएको छ । कानुन सबैका लागि समान हुनुपर्छ भन्ने सिद्धान्तलाई व्यवहारमा उतार्ने दाबी गर्ने नेताले नै विशेष व्यवहार खोजेको देखिनु जनआस्थामाथिको चोट हो । यसले “नयाँ राजनीति” भन्ने नारालाई खोक्रो बनाउँछ ।

वास्तवमा समस्या रवि लामिछाने एक्लाको मात्र होइन; यो नेपाली राजनीतिमा बारम्बार देखिने चरित्रको निरन्तरता हो । नयाँ अनुहार आए पनि संस्कार नबदलिँदा, पुरानै खेल नयाँ भाषामा दोहोरिन्छ । सत्ता नजिक पुगेपछि आत्मरक्षा पहिलो प्राथमिकता बन्नु, संस्थागत प्रक्रियालाई दबाबमा पार्ने प्रयास हुनु र आलोचनालाई शत्रुता ठान्नु पुरानै राजनीतिक रोग हुन् । रवि लामिछानेले पनि यही रोगबाट आफूलाई अलग राख्न सकेनन् भन्ने धारणा बलियो बन्दै गएको छ । रास्वपाको मूल मुद्दा—सुशासन, जवाफदेहिता र कानुनी शासन—व्यवहारमा कमजोर देखिँदा पार्टीको नैतिक आधार हल्लिएको छ । यदि पार्टी नेतृत्व नै व्यक्तिगत संकटबाट उम्किन सत्ताको दुरुपयोग गर्छ भने, उसले अरूलाई सुधारको पाठ पढाउने नैतिक हैसियत गुमाउँछ ।

महाअन्यायाधिवक्ता कार्यालयमा दिएको निवेदनलाई धेरैले कानुनी अधिकारको प्रयोग भने पनि, यसको समय, सन्दर्भ र राजनीतिक पृष्ठभूमिले यसलाई स्वाभाविकभन्दा बढी रणनीतिक बनाएको देखिन्छ । यसले कानुनी प्रक्रियामाथि जनविश्वास घटाउने खतरा बोकेको छ । अन्ततः जनता परिवर्तन चाहन्थे, अनुहार मात्र होइन । तर रवि लामिछानेको व्यवहारले परिवर्तनभन्दा पनि निरन्तरताको संकेत दिएको छ । यदि उनले साँच्चै नयाँ राजनीति स्थापित गर्न चाहन्थे भने, सबै प्रश्नहरूको सामना कानुनअनुसार, बिना दबाब र बिना विशेष सुविधाका गर्नुपर्थ्यो । त्यो गर्न नसक्दा, “पुरानै पाटीजस्तो” भन्ने आरोपबाट उम्कन गाह्रो हुन्छ । यसले केवल रवि लामिछानेको छविलाई मात्र होइन, रास्वपाको भविष्य र समग्र नेपाली राजनीतिमा नयाँ विकल्पप्रतिको आशालाई समेत कमजोर बनाएको छ ।