श्रीलङ्कामा चक्रवाती तूफान 'डिट्वाह' को प्रकोप : राष्ट्रिय विपद् घोषणा, ५६ को मृत्यु, हजारौं विस्थापित
- Nov Fri, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
काठमाडौं । श्रीलङ्का यतिखेर चक्रवाती तूफान 'डिट्वाह' को प्रकोपबाट गम्भीर राष्ट्रिय विपत्तिको सामना गरिरहेको छ । बङ्गालको खाडीमा बनेको गहिरो दबाब प्रणालीले चक्रवाती तूफानको रूप लिएपछि देशका धेरै भागमा बाढी, पहिरो र प्रहरी हावाको कहर छ । मङ्गलबार (नोभेम्बर २७) श्रीलङ्का मौसम विभागले भूमि र आसपासको समुद्री क्षेत्रमा रातो सतर्कता (रेड अलर्ट) जारी गरेको छ । यसले देशका १७ जिल्लामा जनजीवन कष्टकर बनेको छ । विपद् व्यवस्थापन केन्द्र (डीएमसी) का अनुसार, नोभेम्बर १६ देखि जारी वर्षाले ५६ जनाको ज्यान लिइसकेको छ, २१ जना बेपत्ता छन् र ४३,९९१ व्यक्तिका १२,३१३ परिवारहरू विस्थापित भएका छन् । यो तूफान बङ्गालको खाडीको दक्षिण–पश्चिममा बनेको गहिरो दबाब प्रणालीबाट विकसित भएको हो । नोभेम्बर २६–२७ मा तीव्र वर्षा र हावाले केन्द्रिय उवा, पूर्वी र उत्तरी प्रान्तहरूमा सबैभन्दा बढी क्षति पुर्याएको छ । बडुल्ला जिल्लामा १९, नुवरा एलिया ४, अम्पारा ५, कुरुनेगाला र गाल्लेमा एक–एक जनाको ज्यान गएको छ । पहिरो र बाढीले सडक, रेलमार्ग र पुलहरू अवरुद्ध भएका छन् । राष्ट्रिय रेल सेवा बन्द भएको छ र धेरै राजमार्गहरूमा पहिरोले अवरोध सिर्जना गरेको छ । गाला ओया नदीको तटीय क्षेत्रमा रातो बाढी चेतावनी जारी छ, किनकि सेनानायक समुद्र जलाशय पूर्ण क्षमतामा पुगेको छ । राष्ट्रपति अनुरा कुमारा दिसानायकेले बुधबार आकस्मिक बैठक बोलाएर विपद् व्यवस्थापनमा छलफल गरेका छन् । बैठकमा संकटकाल (स्टेट अफ इमर्जेन्सी) घोषणा नगर्ने निर्णय भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय सहायता अपिल गर्ने सहमति भएको छ । राष्ट्रपतिले प्रत्येक विपद् पीडित परिवारलाई १ लाख रुपैयाँ (१ मिलियन श्रीलङ्का रुपैयाँ) क्षतिपूर्ति दिने आदेश दिएका छन् । क्याण्डी क्षेत्रलाई पूर्ण आपत्कालीन विपद् अवस्थामा घोषणा गरिएको छ, जसमा १८० मिलिमिटर वर्षा र पहिरो जोखिम उच्च छ । सरकारले नोभेम्बर २८ लाई सार्वजनिक बिदाको रूपमा घोषणा गरेको छ, किनकि सामान्य कार्य सञ्चालन असम्भव भएको छ ।मौसम विभागका अनुसार, तूफानले नोभेम्बर ३० सम्म जारी रहने छ । पूर्व, केन्द्रिय र उवा प्रान्तमा १५० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा, १०० किलोमिटर प्रति घण्टाभन्दा तीव्र हावा र खतरनाक समुद्री अवस्था अपेक्षित छ । यसले बाढी, पहिरो र बिजुली–फोन लाइन अवरोध बढाउन सक्छ । पर्यटन क्षेत्र पनि प्रभावित छ – श्रीलङ्का पर्यटन विकास प्राधिकरण ले पर्यटक हटलाइन १९१२ लाई २४ घण्टा सक्रिय राखेको छ । श्रीलङ्का दक्षिण एसियाको टापु राष्ट्र हो, जसको क्षेत्रफल ६५,६१० वर्ग किलोमिटर छ । यहाँका मुख्य विपद् जोखिमहरूमा चक्रवाती तूफान, बाढी, पहिरो र महामारी पर्छन् । जलवायु परिवर्तनले वर्षा तीव्र बन्दै गएको छ, जसले विगतका दुई वर्षमा २०२४ को जुन महिनाको बाढीमा २० जनाको ज्यान लिएको थियो । डीएमसीका अनुसार, यो वर्ष नोभेम्बर १७ देखि नै विपद् सुरु भएको हो, जसमा ४० भन्दा बढी मृत्यु र हजारौं विस्थापित भएका छन् । श्रीलङ्का सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय सहायता अपिल गर्दै छ । यो विपत्तिले जलवायु परिवर्तनको गम्भीरतामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ ।
