दुई साझेदारबीचको विश्वासघात र प्रतिशोधको शिकार बने प्रभु समूह

काठमाडौँ, २५ मंसिर। ट्राभल एजेन्सीबाट सुरु भएको प्रभु समूह अहिले दुई साझेदारबीचको विश्वासघात, धोका र प्रतिशोधको चपेटामा परेको छ। देवीप्रकाश भट्टचन र कुसुम लामाबीचको साझेदारीले रेमिट्यान्स, फाइनान्स र बैंकिङ क्षेत्रमा सफलता दिलाए पनि, पछिल्लो समयको विवादले समूहको छवि र वित्तीय स्थिरतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

सहकारीहरूसँगको ठगी आरोप, रकम अपचलन र कानुनी कारबाहीले प्रभु म्यानेजमेन्ट प्रालि संकटमा छ, जसको असर प्रभु बैंकसम्म पुगेको छ।प्रभु समूहको यात्रा: सफलताबाट संकटतर्फप्रभु समूहको आधार १९९० मा देवीप्रकाश भट्टचनले ओशो ट्राभल्स सुरु गर्दा बनेको थियो। १९९६ मा प्रभु ट्राभल्स स्थापना गरेपछि २००१ मा मनिग्रामको सदस्य बनेर रेमिट्यान्स कारोबारमा प्रवेश गरे। २००२ मा प्रभु मनी ट्रान्सफर सुरु भयो। कुसुम लामाले कोरियामा ट्राभल एजेन्सी सञ्चालन गर्दै २००४ मा भट्टचनसँग साझेदारी गरिन्। सन् २००६ मा प्रभु फाइनान्स र इन्स्योरेन्समा विस्तार भयो। २०६९ मा प्रभु म्यानेजमेन्ट प्रालि स्थापना भएपछि सहकारीमार्फत रेमिट्यान्स वितरणको नयाँ मोडेल अपनाइयो। एक हजारभन्दा बढी सहकारीसँग सम्झौता गरेर अग्रिम जमानत लिइयो। सुरुमा सेयर संरचना भट्टचन ५०%, लामा २०% र अन्य ३०% थियो, जुन पछि भट्टचन ५५% र लामा २५% पुग्यो।भट्टचन २०७१ मा कम्पनीबाट बाहिरिए, तर सेयर ट्रान्सफरमा कर्मचारी र परिवारका नाम प्रयोग भएको पाइएको छ, जसलाई प्रहरीले 'कैफियतपूर्ण' भनेको छ। २०७८ सम्ममा कम्पनी लामाको नाममा पुग्यो। प्रभु समूहले किस्ट बैंक एक्विजिसनबाट प्रभु बैंक बनायो, जसमा ९ संस्था गाभिए। तर, अहिले समूहको सेयर स्वामित्व घटेर ३% मा झरेको छ। अन्य लगानीहरू जस्तै टीभी, हेलिकोप्टर र मेडिकल क्षेत्रमा पनि घाटा देखिएको छ।

साझेदारबीचको विवाद: विश्वासघातको कथाविवादको जड वित्तीय अनुशासनहीनता र विश्वासको कमी हो। लामाको व्यवसायमा मलेसियाली नागरिकको संलग्नताले भट्टचनलाई शङ्का उत्पन्न गरायो। दुवै पक्षबीच 'थुनाउने र आर्थिक रूपमा समाप्त गर्ने' होडबाजी सुरु भयो। कुसुम लामाले पुरानो अन्तर्वार्तामा भनिन्, "भट्टचनबाट रेमिट्यान्सबारे जानकारी पाएपछि नयाँ काम लाग्यो।" तर, भट्टचनको बयानअनुसार, "प्रभु म्यानेजमेन्ट प्रालिको हो।" यो विश्वासघातले सहकारीहरूसँगको सम्झौता प्रभावित भयो। प्रभु म्यानेजमेन्टले सहकारीलाई रकम नदिँदा ११ सय ३ सहकारीको १ अर्ब ८८ करोड भुक्तानी बाँकी रह्यो। ३८ सहकारीले ६ करोड ५२ लाखको जाहेरी दिएका छन्।कानुनी कारबाही र वित्तीय प्रभाव २०८१ असोजमा लामाले भट्टचनविरुद्ध जाहेरी दिइन् भने भट्टचनले लामाविरुद्ध मुद्दा चलाए।

२०८१ मंसिरमा ३८ सहकारीको जाहेरीपछि भट्टचन पक्राउ परे। २०८२ कात्तिक ११ मा रेमिट्यान्स अपचलन आरोपमा पक्राउ भई २९ गते जमानतमा छाडिए। मंसिर १४ मा सीईओ अशोक शेरचन, डीसीईओ मणिराम पोखरेल र सीसीओ रिवास श्रेष्ठ पक्राउ परे। मंसिर १७ मा व्यवसायी राजेन्द्र शाक्य नियन्त्रणमा लिए। सीआईबी प्रमुख एआईजी मनोज केसीले भने, "ऋण प्रवाहमा अनियमिततामा सीईओ शेरचनसहितका पदाधिकारीमाथि अनुसन्धान भइरहेको छ।" राष्ट्र बैंकविपरीत सुपर एजेन्ट प्रयोगको आरोप पनि छ।वित्तीय रूपमा प्रभु बैंक सन्तोषजनक छ (कर्जा-निक्षेप अनुपात ठीक), तर विशेष निगरानीमा छ। प्रभु म्यानेजमेन्टको दायित्व बढ्दो छ। राष्ट्र बैंक अधिकारीले भने, "खराब संस्था भिराएर सुशासन कमजोर बनाउनुमा हाम्रो नीति र नेतृत्व जिम्मेवार छ।"

 प्रतिशोधको सिकारप्रभु समूह दुई साझेदारको प्रतिशोधको शिकार बनेको छ। कुसुम लामा फरार छिन् भने अनुसन्धान अदालती चरणमा छ। यो घटनाले रेमिट्यान्स र सहकारी क्षेत्रमा नियमनको आवश्यकता उजागर गरेको छ। समूहको भविष्य अब कानुनी फैसलामा निर्भर छ।