नेपाल हाँसेको हेर्ने ‘धरौटी क्लस्टर’
- Jan Thu, 2026
- in बिजिनेस प्रेस
काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) को एउटा भनाइ पछिल्लो समय नेपालको राजनीतिक तथा सोसल मीडिया जगतमा निकै भाइरल भएको छ— “म नेपाल हाँसेको हेर्न चाहन्छु।” यो भनाइ उनले रास्वपा र कुलमान घिसिङको उज्यालो नेपाल पार्टीसँगको सहमतिपछि व्यक्त गरेका थिए। यो केवल एउटा वाक्य होइन, यो युवा पुस्ताको सपना हो—भ्रष्टाचारमुक्त, समृद्ध र मुस्कुराउँदो नेपालको। तर यो भनाइलाई अहिले व्यंग्यको सबभन्दा तीखो हतियार बनाइएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को समानुपातिक बन्दसूची सार्वजनिक भएपछि सोसल मिडियामा एउटा टिप्पणीले ठूलो तरंग ल्याएको छ: “नेपाल हाँसेको हेर्नलाई नभई नहुने चीज रहेछ ‘धरौटी क्लस्टर’ !” यो रास्वपाको सूचीमा जमानत (धरौटी) तिरेर छुटेकाहरूको बाहुल्य भएको आरोपलाई यति चोटिलो र हलुका तरिकाले उजागर गर्छ कि पढ्ने जोकोही मुस्कुराउन बाध्य हुन्छ। तर यो मुस्कान पछाडि गम्भीर राजनीतिक सन्देश लुकेको छ।यो व्यंग्यको मूल जड रास्वपाले २०८२ पुसमा निर्वाचन आयोगमा बुझाएको ११० जनाको समानुपातिक बन्दसूची हो। सूचीमा प्रकाश सपूत, रीमा विश्वकर्मा, त्रिशला गुरुङ, अनुष्का श्रेष्ठ जस्ता सेलिब्रिटीहरूको नामले पहिले नै समावेशिताको धज्जी उडाएको आलोचना भएको थियो। तर सबभन्दा ठूलो हाँसो र विवाद मनोहर प्रधानको नामले निम्त्याएको छ। विभिन्न समाचार माध्यमहरूका अनुसार मनोहर प्रधानले रवि लामिछानेको सहकारी मुद्दामा ३० लाख रुपैयाँ जमानत (धरौटी) बसिदिएका थिए। र, अहिले उनी रास्वपाको समानुपातिक सूचीमा उच्च स्थानमा परेका छन्। यो संयोगलाई सोसल मिडियाले “धरौटी क्लस्टर” नाम दिएको छ—जस्तै कि समानुपातिक कोटाहरू (क्लस्टरहरू) मा एउटा अलग्गै कोटा नै “धरौटी तिरेर छुटेकाहरूको” बनेको होस्। यो व्यंग्य यति सटीक छ कि मनोहर प्रधान स्वयंले प्रतिक्रिया दिँदै भनेका छन्—“३० लाखमा समानुपातिक सांसद हुन पाउने भए त हजारौं मानिस हुन्थे।” यो भनाइले झन् आगोमा घिउ थपेको छ।यो व्यंग्य मनोहर प्रधानमा मात्र सीमित छैन। यसअघि सचिन ढकाल (ग्लोबल आइएमई बैंक अध्यक्ष चन्द्र ढकालका छोरा) को नामलाई पनि “मध्यरात बैंक ग्यारेन्टी” सँग जोडेर आरोप लागेको थियो। यद्यपि त्यो घटना प्रमाणित भएको छैन, तर प्रधानको मामिला भने ठोस छ। जमानत बसिदिने व्यक्ति सूचीमा पर्नुले पार्टीभित्र “कृतज्ञता” वा “लेनदेन” को गम्भीर शंका पैदा गरेको छ। रास्वपाले जेन्जी आन्दोलनको वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उदाएको पार्टी हो। युवाहरूले सडकमा बलिदान दिएर पुराना दलहरूको पैसा, प्रभाव र भ्रष्टाचारको विरोध गरेका थिए। यस्तो पार्टीमा “धरौटी तिरेर छुटेका” व्यक्तिको उच्च स्थान पाउनुले पार्टीको मूल छविमै गहिरो आघात पुगेको छ। यो केवल एउटा नामको कुरा होइन, यो त समग्र सूचीको प्रवृत्तिको प्रतीक बनेको छ—सेलिब्रिटी, व्यापारिक घरानाका सन्तान र अब “धरौटी क्लस्टर” सम्म।बालेनको “नेपाल हाँसेको हेर्न चाहन्छु” भनाइ सकारात्मक र प्रेरणादायी थियो। तर अहिले व्यंग्यकारहरू भन्छन्: यो सूचीले त नेपाल हाँस्छ नै, तर व्यंग्यको हाँसोले! यो हाँसो कटु छ किनकि यसले रास्वपाको “नयाँ राजनीति” को दाबीलाई खोक्रो बनाइदिएको छ। पार्टीले आन्तरिक प्राइमरी र डिजिटल भोटिङको दाबी गर्छ, तर सूची हेर्दा लोकप्रियता, नेटवर्क र “विशेष योगदान” (जस्तै जमानत बसिदिने) ले प्रभाव पारेको स्पष्ट देखिन्छ। यो प्रवृत्तिले समानुपातिक प्रणालीको संवैधानिक मर्ममाथि नै प्रश्न उठाएको छ—यो प्रणाली पिछडिएका वर्गलाई अवसर दिने हो कि पहिल्यै प्रभावशालीहरूलाई थप शक्ति दिने?यो व्यंग्यले नेपाली राजनीतिको पुरानो रोगलाई पनि उजागर गर्छ। विगतमा पनि ठूला दलहरूमा “जोगाउने र जोगिने” संस्कृति थियो। तर रास्वपाले त वैकल्पिक शक्ति बन्ने दाबी गरेको थियो। अहिले “धरौटी क्लस्टर” जस्ता टर्महरूले पार्टीको युवा आधारमा असन्तोष बढाइरहेको छ। निर्वाचन नजिकिँदा यस्ता व्यंग्यले मतदाताको मनोविज्ञानमा गहिरो असर पार्न सक्छन्। यदि रास्वपाले यो शंकालाई पारदर्शी रूपमा सम्बोधन गरेन भने उसको बहुमतको सपना कमजोर बन्न सक्छ।अन्ततः यो व्यंग्य नेपाली राजनीतिको कटु सत्यको ऐना हो। बालेन र रविले सपना देखेका थिए मुस्कुराउँदो नेपालको। तर अहिले त व्यंग्यले नै नेपाल हाँसिरहेको छ—कटाक्षको हाँसोले। यो हाँसो सकारात्मक बनाउन रास्वपालाई साँच्चै पारदर्शिता, समावेशिता र नैतिकताको अभ्यास चाहिन्छ। अन्यथा “धरौटी क्लस्टर” जस्ता व्यंग्यहरूले नै आगामी निर्वाचनको राजनीतिक वातावरण रंगाउनेछन्। नेपाल हाँसेको हेर्न चाहनेहरूका लागि यो सबभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ—व्यंग्यको हाँसोलाई साँच्चैको मुस्कानमा बदल्नु।
