ट्रम्पको शान्ति प्रस्तावले यूक्रेनलाई अमेरिकी 'मित्रताको घात' : किसिन्जरको भनाइ फेरि सही साबित !
- Nov Wed, 2025
- in ग्लोबल गन्थन
काठमाडौं । सन् १९९१ मा सोभियत संघको विघटनपछि स्वतन्त्र भएको यूक्रेनले अमेरिकी समर्थनमा रुसलाई सुरक्षा चुनौती दिँदै आए पनि अहिले अमेरिकाकै शान्ति प्रस्तावले यूक्रेनलाई 'क्षेत्रीय हार' तर्फ धकेलिरहेको छ । ट्रम्प प्रशासनको २८ बुँदे शान्ति योजना, जसमा रुसको मागअनुसार यूक्रेनले पूर्वी क्षेत्र छोड्नुपर्ने, सेना घटाउनुपर्ने र नेटो सदस्यता त्याग्नुपर्ने उल्लेख छ, ले यूक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई कडा दबाब दिएको छ । अमेरिकाले यो योजना अस्वीकार गरेमा हतियार र गुप्तचर सहयोग रोक्ने धम्की दिएको छ, जसले यूक्रेनमा 'मधुरो आवाज' मा 'हाम्रो साँचो शत्रु अमेरिका नै हो' भन्ने भावना फैलिएको छ । यो घटनाले पूर्व अमेरिकी विदेशमन्त्री हेनरी किसिन्जरको प्रसिद्ध भनाइ 'अमेरिकाको शत्रु हुनु खतरनाक छ, तर अमेरिकाको मित्र हुनु घातक हुन्छ' (It may be dangerous to be America's enemy, but to be America's friend is fatal) लाई फेरि सही साबित गरेको छ । एक्स (ट्विटर) मा यो भनाइ भाइरल भइरहेको छ, जसमा यूक्रेनलाई अमेरिकाको 'प्रोक्सी' बनाएर प्रयोग गरेको र अब त्यागेको आरोप लागेको छ । यूक्रेनी अधिकारीहरूले यो प्रस्तावलाई 'रुसी दस्तावेजबाट लिइएको' र 'यूक्रेनको स्वार्थविपरीत' भनेका छन्, जसमा अमेरिकी सेना सचिव ड्यान ड्रिस्कोलले किभलाई 'रुसी आक्रमणविरुद्ध हार नजिक' भएको चेतावनी दिएका थिए । ट्रम्प प्रशासनले गत हप्ता यो योजना सार्वजनिक गरेपछि यूक्रेनमा आक्रोश चर्किएको छ । जेलेन्स्कीले 'हाम्रो स्वाधीनता र गरिमाको लागि कठिन छनोट' को सामना गरिरहेको बताएका छन्, तर अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले 'यूक्रेनले जित्न सक्दैन' भन्दै दबाब दिएका छन् । यूरोपीय सहयोगीहरूले पनि यो योजनामा आपत्ति जनाएका छन्, जसमा नेटो सदस्यता त्याग्नुपर्ने र सेनाको आकार घटाउनुपर्ने प्रावधान छ । युरोपेली परिषद्का अध्यक्ष एन्टोनियो कोस्टा, ब्रिटिश प्रधानमन्त्री कीर स्टार्मर र फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले 'युरोपेली हितलाई बेवास्ता गरिएको' भन्दै पुनरावलोकनको माग गरेका छन् । यो संकटको जड सन् १९९१ मा सोभियत विघटनपछि यूक्रेनको अमेरिकी झुकाव हो । नेटो विस्तार र रुसी सीमामा सैन्य उपस्थितिले मस्कोलाई 'अस्तित्वीय धम्की' ठानेको थियो । सन् २०१४ को क्रान्तिपछि अमेरिकाको समर्थनमा यूक्रेनले रुसविरुद्ध कडा नीति लियो, जसले २०२२ को पूर्ण आक्रमण निम्त्यायो । अब ट्रम्पको योजना, जसमा रुसी दस्तावेजबाट लिइएको दाबी छ, ले यूक्रेनलाई 'क्षेत्रीय हार' स्वीकार्न बाध्य बनाइरहेको छ । एक्समा यूक्रेनी र अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगकर्ताहरूले किसिन्जरको भनाइ साझा गर्दै अमेरिकालाई 'विश्वासघातक मित्र' भनेका छन् । एक पोस्टमा लेखिएको छ, 'अमेरिकाको मित्र हुनु घातक हुन्छ, यूक्रेनलाई हेर्दा यो स्पष्ट छ ।' जेलेन्स्कीले युरोपेली सहयोगीहरूसँग काउन्टर–प्रस्ताव तयार पारिरहेका छन्, तर अमेरिकी दबाबले किभलाई 'एकल यात्रा' तर्फ धकेलिरहेको छ । यो घटनाले विश्वव्यापी बहस छेडेको छ – अमेरिकी 'मित्रता' ले सहयोगीहरूलाई कसरी 'घातक' बनाउँछ ? भियतनाम, अफगानिस्तान जस्ता पूर्व उदाहरणहरू दोहोरिरहेको छ । यूक्रेनले 'रुसी आक्रमणविरुद्ध लडाइँ जारी' राख्ने वा अमेरिकी दबाब स्वीकार गर्ने छनोटमा छ, तर किसिन्जरको भनाइले अमेरिकी विदेश नीतिको कठोर सत्य उजागर गरेको छ ।
