त्रिभुवन विश्वविद्यालय : अध्ययनको केन्द्र हो कि क्रिकेट मैदान र व्यावसायिक मेला ?
- Nov Thu, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
काठमाडौँ- त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) को किँरतिपुर क्षेत्रमा नेपाल प्रिमियर लिग (NPL) क्रिकेट प्रतियोगिता चलिरहँदा विश्वविद्यालयलाई क्रिकेट मैदान र व्यावसायिक हाटबजारमा परिणत गरिएको छ। यसले विद्यार्थी, प्राध्यापक, कर्मचारी र सेवाग्राहीहरूलाई ठूलो सास्ती दिइरहेको छ। NPL को दोस्रो संस्करण मंसिर १ गतेदेखि त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सुरु भएको छ, तर यसको व्यवस्थापनमा भएको कमजोरीले विश्वविद्यालयको शैक्षिक वातावरण ध्वस्त भएको छ। सरोकारवालाहरूले प्रश्न उठाएका छन् : यो विश्वविद्यालय हो कि क्रिकेट विश्वविद्यालय वा मेला स्थल ?त्रिवि क्रिकेट मैदानमा NPL का खेलहरू सञ्चालन हुँदा दैनिक हजारौँ दर्शकहरूको भीड लाग्छ। टिकट बिक्रीले गर्दा मैदान वरिपरि अवैध पार्किङ शुल्क सङ्कलनको समस्या बढेको छ। किँरतिपुर विकास समाज नामक समूहले मोटरसाइकलका लागि रु. १०० र गाडीका लागि रु. १५० शुल्क लिइरहेको गुनासो आएको छ। यसबाहेक, मैदानको मुख्य सडक त्रिविका विभिन्न विभागहरूमा जाने सवारीका लागि प्रयोग हुने भएकाले ट्राफिक व्यवस्थापनमा ठूलो समस्या छ। नेपाल प्रहरीका अनुसार, १,५०० भन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिए पनि ट्राफिक जाम र सडक अवरुद्ध हुने गरेको छ। त्रिविका प्राध्यापकहरूले यो अवस्थाबाट चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। फिजिक्स विभागका प्राध्यापक बिनी आचार्यले सामाजिक सञ्जालमा लेख्नुभयो, “विश्वविद्यालयमा पदाधिकारीहरू मात्र जाने कि प्राध्यापकहरू पनि ? व्यवस्थापन कहाँ छ ?” मङ्गलबार प्राध्यापकहरूले आधिकारिक कामका लागि क्याम्पस प्रवेश गर्न कठिनाइ भोगे। एक प्राध्यापकले भने, “हामी आफ्नै कार्यस्थलमा पहिचान पत्र देखाएर पनि घण्टौँ जाममा अलपत्र पर्छौँ। यो शैक्षिक संस्थाको सम्मान हो ?” विद्यार्थीहरूको कक्षा र परीक्षा प्रभावित भएको छ भने कर्मचारीहरूले दैनिक सास्ती खेप्नुपरेको छ।यो मैदान सन् १९९८ देखि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटका लागि विकास हुँदै आएको हो। सन् २०१५ को भूकम्पपछि पुनर्निर्माण भएकोमा चैत २०८१ देखि फ्लडलाइट र १०,००० सिट क्षमताको अपग्रेड सम्पन्न भएको छ। क्रिकेट एसोसिएसन अफ नेपाल (CAN) ले त्रिविलाई वार्षिक रु. ९ लाख भाडा तिर्छ र NPL बाट रु. २५ लाख नाफा साझेदारी गर्ने सम्झौता छ। तर, यो खेलले देशलाई चिनाउने अवसर भए पनि विश्वविद्यालय क्षेत्रमा सञ्चालन हुनु उपयुक्त छैन। खेलको लागि छुट्टै संरचना बनाउनुपर्ने माग वर्षौंदेखि छ, तर सरकारी स्तरमा ध्यान दिइएको छैन।मुख्य जिम्मेवारी कसको ? त्रिविका पदाधिकारीहरू, सरकार, CAN र स्थानीय प्रशासन सबै जिम्मेवार छन्। त्रिवि रेक्टर प्रा.डा. खड्का केसीले अवैध शुल्क सङ्कलनको विरोध गर्दै फेसबुकमा लेख्नुभयो, “स्वायत्त शैक्षिक संस्थामा अवैध रूपमा पैसा असुल्नु अस्वीकार्य छ।” तर, पदाधिकारीहरू समस्या समाधानभन्दा सामाजिक सञ्जालमा मात्र सक्रिय देखिन्छन्। CAN ले पनि ट्राफिक र पार्किङ व्यवस्था सुधार्न किँरतिपुर नगरपालिकासँग समन्वय नगरेको गुनासो छ। सरकारले खेल पूर्वाधारलाई प्राथमिकता दिन्छु भन्दै आए पनि त्रिवि जस्ता शैक्षिक केन्द्रलाई व्यावसायिक हाटबजार बनाउनु गलत हो।यो NPL एक दिनको होइन, महिनौँसम्म चल्ने छ। यसले त्रिविलाई व्यावसायिक केन्द्र बनाइरहँदा शैक्षिक गुणस्तरमा असर पर्छ। सरोकारवालाहरूले तत्काल समन्वय बैठक गरी वैकल्पिक ट्राफिक व्यवस्था, अवैध शुल्क रोक्ने र क्याम्पस प्रवेश सुनिश्चित गर्ने उपाय अपनाउनुपर्छ। अन्यथा, त्रिवि अध्ययन-अनुसन्धानको केन्द्र नभई खेल र व्यापारको अखडा बन्नेछ। यो विषयमा राष्ट्रिय बहस आवश्यक छ – खेलको विकास राम्रो हो, तर शैक्षिक संस्थाको खर्चमा होइन।
