रुसले सम्मान पाए युद्ध रोकिने पुटिनको दाबी

 रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेन युद्धपछि थप युद्ध नहुने दाबी गर्दै यदि रुसलाई सम्मानका साथ व्यवहार गरियो र उसका सुरक्षा तथा राष्ट्रिय हितलाई स्वीकार गरियो भने नयाँ “विशेष सैन्य कारबाही” नहुने बताएका छन् । मस्कोमा आयोजित करिब साढे चार घण्टा लामो वार्षिक “डाइरेक्ट लाइन” टेलिभिजन कार्यक्रममा बीबीसीका रूस सम्पादक स्टिभ रोसेनबर्गको प्रश्नको उत्तर दिँदै पुटिनले युरोपेली देशहरूमाथि आक्रमण गर्ने योजना भएको दाबीलाई “निरर्थक” भने र पश्चिमले नाटोको पूर्वतर्फ विस्तारका क्रममा रुसलाई “छल” गरेको आरोप दोहोर्याए । उनले सन् १९९० मा तत्कालीन सोभियत नेता मिखाइल गोर्बाचेभसँग पश्चिमले नाटो विस्तार नगर्ने कथित प्रतिबद्धता तोडेको बताए, यद्यपि गोर्बाचेभले यस्तो वाचा गरिएको कुरालाई पछि अस्वीकार गरेका थिए ।

कार्यक्रमको केही घण्टामै युक्रेनको दक्षिणी ओडेसा क्षेत्रमा रुसी मिसाइल आक्रमण हुँदा सात जनाको मृत्यु र १५ जना घाइते भएको युक्रेनी अधिकारीहरूले बताएका थिए, जसले युद्धको कठोर यथार्थलाई पुनः उजागर गर्‍यो । सन् २०२२ फेब्रुअरीमा सुरु भएको पूर्ण आक्रमणपछि पनि पुटिनले आफू “शान्तिपूर्ण” रूपमा युद्ध अन्त्य गर्न तयार रहेको दाबी गरे तर कुनै ठोस सम्झौता वा सम्झौताको संकेत दिएनन् । उनले सन् २०२४ जुनमा प्रस्तुत गरेको आफ्नो अडान दोहोर्याउँदै युक्रेनी सेनाले रुसले आंशिक रूपमा नियन्त्रणमा लिएका चार क्षेत्रबाट फिर्ता हुनुपर्ने र कीभले नाटोमा सामेल हुने प्रयास त्याग्नुपर्ने माग राखे । रुसको मुख्य माग युक्रेनको पूर्वी डोनबास क्षेत्रमा पूर्ण नियन्त्रण कायम गर्नु हो, जहाँ डोनेत्स्क क्षेत्रको करिब २३ प्रतिशत भूभाग अझै पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा लिन नसकेको स्वीकारोक्ति पनि उनको भनाइमा परोक्ष रूपमा देखियो । विशाल रूसको नक्सामुनि बसेर सञ्चालित उक्त कार्यक्रममा तीन मिलियनभन्दा बढी प्रश्न आएको दाबी गरियो र केही आलोचनात्मक टिप्पणीहरू—जस्तै कार्यक्रमलाई “सर्कस” भनिएको, इन्टरनेट अवरोध र खराब खानेपानीको गुनासो—पनि स्क्रिनमा देखाइयो ।

पुटिनले अर्थतन्त्रबारे पनि बोले, जहाँ मूल्यवृद्धि, सुस्त वृद्धि र जनवरी १ देखि भ्याट २० बाट २२ प्रतिशतमा बढ्ने अवस्थाबीच नागरिकको असन्तोष स्पष्ट थियो । “सबै कुराको पागलजस्तो मूल्यवृद्धि रोक” भन्ने सन्देशको जवाफमा क्रेमलिनले अर्थतन्त्रको “लचकता” देखाउन खोज्दा केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर १६ प्रतिशतमा झारेको घोषणा गर्‍यो । विदेश नीतिदेखि स्थानीय व्यवसाय, माछाको मूल्य र भूतपूर्व सैनिकको हेरचाहसम्मका विषय मिसिँदा पनि युक्रेन युद्ध अधिकांश प्रश्नको पृष्ठभूमिमा रह्यो । पुटिनले फ्रन्टलाइनमा रुसी सेनाको प्रगति भएको दाबी गरे र राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीको कुपियान्स्क भ्रमणलाई उपहास गरे, जहाँ युक्रेनले उक्त सहर कब्जा गरिएको रुसी दाबी अस्वीकार गरेको थियो । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अघि सारेको शान्ति प्रस्ताव सन्दर्भमा पुटिनले मतदानका बेला बमबारी रोक्ने प्रस्ताव गरे र युक्रेनमा नयाँ निर्वाचनको मागलाई शान्ति प्रक्रियामा समावेश गर्नुपर्ने बताए । युक्रेनको एसबीयूले भूमध्यसागरमा रुसको “छायाँ फ्लीट” अन्तर्गतको तेल ट्यांकरमा पहिलोपटक प्रहार गरेको दाबी गरेपछि पुटिनले त्यसले रुसी निर्यातमा असर नपार्ने प्रतिक्रिया दिए ।

पश्चिमी पत्रकारहरूका सीमित प्रश्नमध्ये एनबीसीका केइर सिमन्सले युद्धमा मृत्यु हुनेप्रति जिम्मेवारीबारे सोध्दा पुटिनले ट्रम्पको प्रयासको प्रशंसा गरे तर सम्झौता रोक्ने दोष पश्चिम र युक्रेनका युरोपेली समर्थकहरूलाई लगाए । युरोपेली गुप्तचर निकायहरूले रुस केही वर्षमै नाटोमाथि आक्रमण गर्न सक्ने चेतावनी दिँदै आएका छन् भने नाटो प्रमुख मार्क रुट्टेले रुसले गुप्त रूपमा आक्रामक गतिविधि बढाइरहेको बताए । कार्यक्रममा सुदूर पूर्वी याकुतियाबाट आएकी पत्रकारले चार वर्षमा ऊर्जा मूल्य दस गुणा बढेको प्रश्न उठाउँदा पुटिनले वैकल्पिक ऊर्जा स्रोत खोज्ने आश्वासन दिए । अन्त्यतिर छिटोछरितो प्रश्नोत्तरमा पुटिनले प्रेम, धर्म र मातृभूमिबारे आफ्ना धारणा राख्दै आफू प्रेममा रहेको स्वीकार गरे तर विवरण नखुलाए । समग्रमा, पुटिनको लामो टेलिभिजन उपस्थितिले शान्तिको इच्छा व्यक्त गरेजस्तो देखिए पनि रुसका कडा सर्त, पश्चिमप्रतिको आरोप र मैदानमा जारी आक्रमणले युक्रेन युद्ध निकट भविष्यमा समाधान हुने संकेत कमै देखिएको स्पष्ट गर्‍यो ।