आज बाला चतुर्दशी पर्व मनाइँदै
- Nov Mon, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
काठमाडौँ । पशुपतिनाथ मन्दिरमा आज राति र भोलि बिहान बाला चतुर्दशी पर्व मनाइँदैछ । दिवङ्गत पितृको सद्गतिको कामना गर्दै लाखौँ भक्तजन मङ्गलबार साँझदेखि नै पशुपति क्षेत्रमा भेला भएका छन् । मार्गशीर्ष कृष्ण त्रयोदशीका दिन आज राति दीपदान गरी जाग्राम बस्ने र भोलि चतुर्दशी बिहान शतबीज छर्ने परम्परा छ । पशुपति क्षेत्र विकास कोषले मेलाको सबै तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको जनाएको छ ।मङ्गलबार बिहानैदेखि देशका विभिन्न भागबाट आएका भक्तजनहरू पशुपति क्षेत्रमा ओइरिएका छन् । मृगस्थली, गुह्येश्वरी, गौरीघाट, आर्यघाट, कैलाश, किराँतेश्वरलगायत १०८ भन्दा बढी ठाउँमा दीप बाल्ने र शतबीज छर्ने ठाउँमा पाल टाँगेर बस्नेको लाम लागेको छ । जाडो मौसमलाई मध्यनजर गर्दै कोषले पाल, दाउरा, पानी, शौचालय र सुरक्षा व्यवस्था मिलाएको छ । कोषका सदस्य–सचिव राजु लामिछानेले भने, “भक्तजनको सुविधा र सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएका छौँ । रातभर जाग्राम बस्नेहरूका लागि विशेष व्यवस्था गरिएको छ ।”परम्पराअनुसार भक्तजनहरूले धान, जौ, तिल, गहुँ, चना, मकै र कागुनो गरी सप्तऋषि (सात प्रकारका) अन्न मिसाएर शतबीज बनाउँछन् । मृगस्थलीमा रहेको बहिरा गणेश नजिक पुगेर ठूलो स्वरले “हे बहिरा गणेश ! हाम्रा पितृले पाउनू” भनेर बीज छर्दै गणेशको शिला हल्लाउने चलन छ । धर्मशास्त्रविद् प्रा. तोयराज नेपालका अनुसार, शिव मृग बनेर घुम्ने पशुपति क्षेत्रमा एक गेडा बीज छर्दा एक गेडा सुन दान गरे बराबरको पुण्य मिल्छ र दिवङ्गत आत्माले मुक्ति पाउँछन् ।बाला चतुर्दशीको नामकरणसँग जोडिएको किम्वदन्ती पनि रोचक छ । एक समय पशुपतिको मुर्दाघाटमा बस्ने बालानन्द नामका व्यक्ति मुर्दाको गिदी खान थालेपछि बालासुर राक्षस कहलिए । पछि उनलाई मारिएपछि वृषसिंहलाई सपनामा शिवजीले शतबीज छर्न आज्ञा दिएका थिए । त्यसैले यो दिनलाई बाला चतुर्दशी भनिएको हो । अर्को कथाअनुसार पार्वतीले शिवलाई मृग रूपमा चिन्न विभिन्न बीज छरेको र उम्रिएका बिरुवाले शिवलाई चिनेकाले पनि शतबीज छर्ने परम्परा बसेको मानिन्छ ।पशुपति क्षेत्र विकास कोषले मेलालाई व्यवस्थित बनाउन १५ सयभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी, स्वयंसेवक र स्वास्थ्यकर्मी परिचालन गरेको छ । मन्दिरका चारवटै ढोका राति १२ बजेदेखि खुला गरिने छ । मासु, मदिरा र नशालु पदार्थ बिक्री–वितरणमा पूर्ण रोक लगाइएको छ । कोषले भक्तजनहरूलाई शान्तिपूर्ण र विधिपूर्वक पर्व मनाउन आग्रह गरेको छ ।हरेक वर्षझैँ यो पटक पनि पशुपतिनाथमा लाखौँ भक्तजनको भीड लाग्ने अनुमान छ । बाला चतुर्दशीले नेपाली समाजमा पितृप्रति श्रद्धा, संस्कृति संरक्षण र सामूहिक एकताको सन्देश दिने विश्वास गरिन्छ ।
