नेपालको ट्रेकिङ क्षेत्रमा एआई

काठमाडौं। हिमालको काखमा लुकेका ट्रेकिङ मार्गहरू अब डिजिटल बाटोबाट विश्वसँग जोडिन लागेका छन्। ट्रेकिङ एजेन्सीज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) को आयोजनामा नेपाल पर्यटन बोर्ड र संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (युएनडिपी) को सस्टेनेबल टुरिजम प्रोजेक्टको सहकार्यमा ‘डिजिटल टुरिजम प्रमोसन एण्ड एआई ट्रेनिङ फर ट्रेकिङ एजेन्सी अपरेटर’ शीर्षकको चारदिने तालिम आजदेखि काठमाडौंको एक प्रमुख होटलमा सुरु भएको छ। यो तालिममा देशभरका ३० जना ट्रेकिङ व्यवसायी र अफिस प्रोटोकल हेर्ने कर्मचारीहरू सहभागी छन्, जसले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई डिजिटल युगमा रूपान्तरण गर्ने महत्वाकांक्षी लक्ष्य राखेको छ।  यो तालिम केवल प्रविधिको कक्षा होइन, नेपालको ट्रेकिङ उद्योगलाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउने क्रान्तिकारी कदम 

नेपालको पर्यटन क्षेत्र, जसले कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को ७% भन्दा बढी योगदान दिन्छ र लाखौं रोजगारी सिर्जना गर्छ, अझै पनि पुरानो पद्धतिमा अड्किएको छ। पर्चा–पत्रिका, फोन कल र मौखिक प्रचारमा निर्भर ट्रेकिङ एजेन्सीहरूले अब डिजिटल चुनौतीसँग जुध्नुपरेको छ। विश्व पर्यटन बजारमा भारत, थाइल्याण्ड र भियतनामजस्ता देशहरूले एआई (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) को प्रयोगमार्फत पर्यटकहरूलाई व्यक्तिगत सुविधा दिन थालेका छन्, जसले नेपाललाई पछाडि पार्न थालेको छ। टानका अनुसार, कोभिड–१९ पछि पर्यटन क्षेत्रमा डिजिटल ट्रान्सफर्मेसनको आवश्यकता झन् बढेको छ। यो तालिम त्यही आवश्यकताबाट जन्मिएको हो, जसले ट्रेकिङ एजेन्सीहरूलाई एआईको माध्यमबाट अनलाइन प्रवर्द्धन, मार्केटिङ र ग्राहक सेवालाई आधुनिक बनाउने लक्ष्य राख्छ।

टानका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रामचन्द्र सेढाईंले तालिमको उद्घाटन सत्रमा भने, “हामीले ५० वर्षदेखि हिमालको सुन्दरता बेच्दै आएका छौं, तर अब समय आएको छ डिजिटल हिमाल चढ्ने। यो तालिमले साना एजेन्सीहरूलाई पनि विश्वस्तरीय प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउनेछ।” 1 युएनडिपीको सस्टेनेबल टुरिजम प्रोजेक्टले पर्यावरणीय दिगोपनसँग जोडेर यो तालिमलाई समर्थन गरेको छ, जसले पर्यटनलाई हरित र प्रविधिमा आधारित बनाउने जोड दिन्छ।

तालिमका मुख्य विषय र व्यावहारिक अभ्यास

चारदिने यो तालिम पूर्ण रूपमा व्यावहारिक छ, जसमा सहभागीहरूलाई हातमा ल्यापटप र मोबाइल दिई एआई टुल्सको प्रत्यक्ष प्रयोग गराइने छ। मुख्य विषयहरू यस प्रकार छन्:

• एआईबाट कन्टेन्ट सिर्जना: च्याटजीपीटी र मिडजर्नी जस्ता टुल्सबाट ट्रेकिङ प्याकेजको वर्णन, फोटो र भिडियो क्याप्सन स्वचालित रूपमा तयार पार्ने। उदाहरणस्वरूप, एउटा ट्रेकिङ एजेन्सीले ‘एभरेष्ट बेस क्याम्प ट्रेक’ को लागि एआईले १० सेकेन्डमा आकर्षक सोसल मिडिया पोस्ट बनाउन सक्छ, जसमा हिमाली दृश्यको वर्णन र पर्यटकको रुचिअनुसार कस्टमाइज्ड सुझाव हुन्छ।
• डिजिटल मार्केटिङ र क्याम्पेन: फेसबुक एड्स, इन्स्टाग्राम र गुगल एड्समा एआई–ड्रिभन टार्गेटिङ। सहभागीहरूलाई सिकाइने छ कि कसरी एआईले यूरोपेली पर्यटकहरूलाई ‘अन्नपूर्णा सर्किट’ को विज्ञापन देखाउने र एशियाली पर्यटकहरूलाई ‘पोखरा ट्रेक’ को सुझाव दिने।
• ग्राहक सेवा स्वचालन: च्याटबट र भ्वाईस असिस्टेन्टबाट २४/७ सपोर्ट। जस्तै, राति २ बजे पर्यटकले ‘ट्रेकिङका लागि मौसम कस्तो छ?’ सोध्दा एआईले नेपाली वा अंग्रेजीमा तत्काल जवाफ दिन्छ, जसले एजेन्सीको विश्वसनीयता बढाउँछ।
• डिजिटल ब्रान्डिङ र डाटा व्यवस्थापन: क्यानभा एआई र गूगल एनालिटिक्सबाट ब्रान्ड इमेज बनाउने र पर्यटक डाटाबाट व्यक्तिगत यात्रा योजना तयार पार्ने।

प्रशिक्षक सुमन बरालले भने, “विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा कडा छ। एआईले नेपालको ट्रेकिङलाई नयाँ उचाइ दिन्छ। एउटा सानो एजेन्सीले अब ठूला कम्पनीजस्तो प्रभावकारी मार्केटिङ गर्न सक्छ।” 1 तालिममा सहभागीहरूले प्रत्यक्ष अभ्यास गर्दै आफ्नो एजेन्सीको वेबसाइटमा एआई इंटिग्रेसन गर्न सिक्नेछन्।सहभागी ट्रेकिङ व्यवसायीहरू उत्साहित छन्। पोखराबाट आएकी एक अफिस म्यानेजरले भनिन्, “पहिले एउटा इन्स्टाग्राम पोस्ट बनाउन घण्टौं लाग्थ्यो, अब एआईले १० सेकेन्डमा दिन्छ। यो तालिमले हाम्रो दैनिक कामलाई सहज बनाउँछ।” 1 अर्का सहभागीले भने, “पुरानो शैलीको प्रचारभन्दा एआईले छिटो र प्रभावकारी नतिजा दिन्छ। अब हाम्रो एजेन्सीले विदेशी पर्यटकहरूलाई नेपाली संस्कृति र हिमाली साहसिक यात्राको डिजिटल कथा सुनाउन सक्छौं।” यो तालिमले साना एजेन्सीहरूलाई ठूलो लाभ दिनेछ, जसले पर्यटन क्षेत्रमा रोजगारी र आय बढाउन सक्छ।

टानका अध्यक्ष सागर पाण्डेले उद्घाटन सत्रमा भने, “यो तालिमले पर्यटन क्षेत्रलाई आधुनिक बनाउँछ र नयाँ पुस्तासँग जोड्छ।” 1 नेपाल पर्यटन बोर्डका सीईओ दीपक राज जोशीले पनि प्रविधिको महत्व उल्लेख गर्दै यो तालिम वर्तमान सन्दर्भमा अत्यन्त आवश्यक भएको बताए। 2 टानका वरिष्ठ उपाध्यक्ष कर्मा शेर्पाले डिजिटल युगमा एआईको भूमिका जोड दिए।

नेपाल पर्यटनमा एआईको सम्भावना र चुनौती

नेपालको पर्यटन क्षेत्रले वार्षिक १० लाखभन्दा बढी पर्यटक आकर्षित गर्छ, जसमध्ये ट्रेकिङ र हिमाली साहसिक यात्रा प्रमुख आकर्षण हो। तर, डिजिटल पूर्वाधारको कमीले यो क्षेत्र पछाडि परेको छ। एआईको प्रयोगले:

• व्यक्तिगतकरण: पर्यटकको रुचिअनुसार ट्रेक सुझाव दिने।
• दिगोपन: पर्यावरणीय प्रभाव कम गर्ने (जस्तै, भीडभाड कम गर्ने एआई म्यापिङ)।
• आय वृद्धि: अनलाइन बुकिङबाट ३०% सम्म बढी राजस्व।

तर, चुनौतीहरू पनि छन्: इन्टरनेट पहुँचको कमी (हिमाली क्षेत्रमा), डाटा गोपनीयता र प्राविधिक दक्षताको अभाव। यो तालिमले यी चुनौतीलाई सम्बोधन गर्दै ५०० भन्दा बढी एजेन्सीहरूलाई निःशुल्क तालिम दिने योजनामा छ। 3 युएनडिपीले दिगो पर्यटनको लक्ष्यअन्तर्गत यसलाई समर्थन गरेको छ, जसले नेपाललाई ‘स्मार्ट टुरिजम डेस्टिनेसन’ बनाउने सपना बोकेको छ।

यो चारदिने तालिम नेपालको ट्रेकिङ क्षेत्रको डिजिटल पुनर्जन्म हो। जब एआईले हिमाली मार्गहरूको कथा विश्वसँग जोड्न थाल्छ, तब नेपालको पर्यटन नयाँ उचाइ चुम्नेछ। टान, पर्यटन बोर्ड र युएनडिपीको यो सहकार्यले साना व्यवसायीहरूलाई सशक्त बनाउँछ, जसले लाखौं नेपालीको जीवनमा उज्यालो ल्याउनेछ। अब प्रश्न यो छ: के यो तालिमले नेपाललाई विश्व पर्यटनको डिजिटल नक्सामा स्थापित गर्न सक्छ? समयले जवाफ दिनेछ, तर सुरुवात उत्साहजनक छ।