नेपालमै जन्मेर हुर्किएका दुई हात्ती—रूद्रकली र खगेन्द्रप्रसाद—बुधबार राति इतिहास बोकेर आकाश उडे। कतार एयरको चार्टर जहाज चढेर उनीहरू साढे चार घन्टाको यात्रापछि दोहा पुगे, र यससँगै नेपालले पहिलो पटक अन्य देशलाई हात्ती उपहार दिएको अध्याय सुरु भयो। भैरहवाबाट दोहासम्मको यो असाधारण यात्रा केवल दूरीको मात्र थिएन, कूटनीति, संरक्षण र संवेदनशील तयारीको कथा पनि थियो।
यति विशाल शरीर भएका हात्ती जहाजभित्र कसरी शान्त रहन सके? विज्ञहरूका अनुसार उडानअघि नै विशेष औषधि प्रयोग गरी उनीहरूलाई अर्धबेहोसी अवस्थामा राखिएको थियो। यसले उडानको क्रममा चलमलिन नदिई हात्ती र जहाज दुवैको सुरक्षा सुनिश्चित गर्यो। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. गणेश पन्तका शब्दमा, “औषधिले हात्तीलाई लठ्याएपछि उनीहरू अस्वाभाविक रूपमा हल्लिँदैनन्, जसले लामो हवाई यात्रालाई सुरक्षित बनाउँछ।”
राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले दुई महिनाभन्दा बढी समय लगाएर विशेष खोर तयार गरेको थियो। यही खोरमा हात्तीहरूलाई चितवनबाट भैरहवा ल्याइयो र त्यहीँबाट आकाशको बाटो कतार पुर्याइयो। सौराहाबाट बिदाइ गर्दा वैदिक विधिअनुसार पूजा, फूलमाला र शुभकामनासहित उनीहरूलाई विदा गरियो। आफ्ना हात्तीका माउतेहरू र एक जना भेटेरिनरी प्राविधिक पनि सँगै गएका छन्, ताकि नयाँ भूमिमा पनि उनीहरू अपरिचित महसुस नगरून्।
२०८१ वैशाखमा कतारका अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानीको नेपाल भ्रमणका क्रममा तय भएको यो उपहार कूटनीतिक सम्बन्धको प्रतीक बनेको छ। सात वर्षीया रूद्रकली र पाँच वर्षका खगेन्द्रप्रसाद दुवैको वंश, पालनपोषण र तालिमको कथा चितवनकै प्रजनन् केन्द्रसँग जोडिएको छ। जंगली हात्ती रोनाल्डो उनका पिता हुन् भने आमाहरू पूजाकली र कोशीकली। यस केन्द्रमा अहिले पनि १६ हात्ती छन्, जहाँ संरक्षण र प्रजनन् सँगसँगै अगाडि बढिरहेको छ।विगतमा नेपालले गैंडा, घडियाल, मगर गोहीका अन्डासहित विभिन्न वन्यजन्तु उपहार दिँदै आएको भए पनि हात्ती उपहार दिने यो पहिलो अवसर हो। रूद्रकली र खगेन्द्रप्रसादको उडान केवल दुई हात्तीको यात्रा होइन, यो नेपालको संरक्षण इतिहासमा लेखिएको नयाँ र भावुक अध्याय हो।
