देउवा बिना डडेल्धुरा: राजनीतिक धरातल कति फेरिन्छ ?

डडेल्धुरा राजनीतिक रूपमा सधैं चर्चामा रहने जिल्ला हो । २०४८ सालदेखि नै एक मात्र संसदीय निर्वाचन क्षेत्र रहेको डडेल्धुरामा यसपटकको चुनाव झनै रोचक बन्दै गएको छ । यहाँ करिब ९२ हजार मतदाता छन् भने ७ स्थानीय तह रहेको यो जिल्लामा दलहरूको वास्तविक शक्ति र मतदाताको मनोविज्ञानबीच ठूलो अन्तर देखिन थालेको छ ।डडेल्धुराका ७ स्थानीय तहमध्ये ४ वटामा कांग्रेसका पालिका प्रमुख छन् भने २ वटामा तत्कालीन माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार विजयी भएका थिए । तर, त्यो जित शुद्ध रूपमा पार्टीगत शक्तिको परिणाम थिएन । कांग्रेस, माओवादीसहित पाँच दलीय गठबन्धनको प्रभावले स्थानीय तहमा परिणाम आफ्नो पक्षमा पारेको विश्लेषण गरिन्छ । यसले प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पनि गठबन्धन बिना एक्लै जित्न सक्ने अवस्था कतिपय दलका लागि चुनौतीपूर्ण रहेको संकेत गर्छ ।

डडेल्धुरामा एमाले परम्परागत रूपमा कमजोर मानिन्छ । यसपटक पनि एमालेले चक्र स्नेहीलाई टिकट दिएको छ । २०७९ को निर्वाचनमा पनि उनले टिकट पाएका थिए । तर, उनले कांग्रेस बीपीका कर्ण मल्ललाई समर्थन गर्दै आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएका थिए । देउवाविरुद्ध कांग्रेसभित्रको असन्तुष्टि मतमा बदलिने अपेक्षा गरिए पनि कर्ण मल्लले जम्मा ७ हजार ५ सय ३५ मत मात्र पाए । त्यो मत स्वतन्त्र उम्मेदवार सागर ढकालभन्दा ५ हजार ५ सय ७ मत कम थियो । यसले बीपी कांग्रेसको सांगठनिक कमजोरी पनि प्रष्ट पारेको छ ।डडेल्धुरामा दुई स्थानीय तह प्रमुखमा तत्कालीन माओवादीले जितेको भए पनि त्यो कांग्रेससँगको गठबन्धनकै परिणाम थियो । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन जित्ने खालको प्रभाव माओवादीसँग एक्लै छैन । तैपनि, नेकपाबाट केन्द्रीय सदस्य मानसिंह माललाई उम्मेदवार बनाइएको छ । तर, स्थानीय तहको परिणाम हेर्दा माओवादीको मत आधार निर्णायक बन्ने अवस्था कमजोर देखिन्छ ।२०७९ को निर्वाचनमा सागर ढकालले पाएको मतलाई धेरैले ‘वैकल्पिक उम्मेदवारप्रतिको आकर्षण’ का रूपमा व्याख्या गर्छन् । उनी न डडेल्धुराका स्थायी बासिन्दा थिए, न राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभावशाली अनुहार । तर, स्थापित दलहरूप्रति असन्तुष्ट मतदाताले उनलाई विकल्पका रूपमा रोजे । यही मत आधार अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आफ्नो ‘स्टार्टिङ बेस’ मानिरहेको छ । रास्वपाका नेताहरूका अनुसार करिब १३ हजार मत पार्टीको सुरुआती आधार हुन सक्छ ।

रास्वपाबाट ३३ वर्षीय जिल्ला सभापति सुरेन्द्र अवस्थी एकल सिफारिसमा परेका छन् । अमरगढी नगरपालिकाका स्थायी बासिन्दा अवस्थी पेसाले इन्जिनियर हुन् । तर, प्रदेश सांसद डा. तारा जोशी पनि टिकटका लागि सक्रिय छन् । जोशी गन्यापधुरा गाउँपालिकाका बासिन्दा हुन् । सागर ढकाललाई डडेल्धुरामा रोक्न सामाजिक सञ्जालमा चलेको अभियानमा जोशी पक्ष सक्रिय थियो । पछि अवस्थीको टिमले पनि त्यसलाई सघाएको बताइन्छ । अन्ततः यी दुईमध्ये एकले टिकट पाउने सम्भावना छ, जसले रास्वपाभित्रको प्रतिस्पर्धा पनि उजागर गरेको छ ।डडेल्धुराको चुनावी समीकरणमा सबैभन्दा ठूलो ट्विस्ट भनेको प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाको भविष्यसँग जोडिएको छ । स्रोतका अनुसार सर्वोच्च अदालतबाट देउवाको पक्षमा स्टे अर्डर नआए उनका प्रमुख स्वकीय सचिव भानु देउवा रुख चिह्नबाट उम्मेदवार बन्न सक्ने सम्भावना छ । यस विषयमा कांग्रेसको उच्च तहमा छलफलसमेत भइरहेको बताइन्छ । यदि भानु देउवा उम्मेदवार बने, देउवाप्रति सहानुभूति राख्ने मत र पुनर्संरचित कांग्रेसको मत एक ठाउँमा आएर उनलाई बलियो उम्मेदवार बनाउने विश्लेषण छ ।तर, अदालतको आदेश देउवाको पक्षमा आए उनी स्वयं मैदानमा उत्रिने तयारीमा छन् । यस्तो अवस्थामा डडेल्धुराको चुनाव फेरि पनि देउवामै केन्द्रित हुनेछ ।डडेल्धुराको चुनाव यसपटक केवल दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, वैकल्पिक राजनीतिप्रतिको आकर्षण, गठबन्धनको प्रभाव र अदालतको निर्णयसँग जोडिएको राजनीतिक भविष्यको परीक्षण बन्ने देखिन्छ । अन्तिम नतिजा कसको पक्षमा जान्छ, त्यो भने उम्मेदवारीको अन्तिम टुंगो र मतदाताको अन्तिम निर्णयले तय गर्नेछ ।