नेपाली पर्यटन क्षेत्र मा जेनजी आन्दोलनको प्रभाव देखियो,अघिल्लो वर्षको तुलनामा पर्यटक आगमनमा १८.३ प्रतिशतले गिरावट

सन् २०२५ मा नेपाली पर्यटन क्षेत्रले राजनीतिक अस्थिरता र आन्दोलनका बीच पनि एउटा बलियो उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। वर्षको मध्यतिर युवा पुस्ताको नेतृत्वमा भएको 'जेनजी आन्दोलन' का कारण पर्यटन क्षेत्रमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने आशंका गरिए पनि, अन्तिम तथ्याङ्कले पर्यटक आगमनको संख्या कोभिड-१९ महामारी अगाडिको अवस्था (सन् २०१९) कै हाराहारीमा पुगेको देखाएको छ। यसले नेपालको पर्यटन उद्योगमा देखिएको उत्थानशीलता र अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा नेपालप्रतिको बढ्दो आकर्षणलाई थप स्पष्ट पारेको छ।

सन् २०२५ को भदौ र असोज महिनामा नेपालले ठूलो राजनीतिक उथलपुथलको सामना गर्‍यो। विशेषगरी युवाहरूको संलग्नता रहेको 'जेनजी आन्दोलन' का कारण सडक प्रदर्शन र केही होटलहरूमा भएका तोडफोडका घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय मिडियामा चर्चा पाए। यसको प्रत्यक्ष असर सेप्टेम्बर महिनाको पर्यटक आगमनमा देखियो, जहाँ अघिल्लो वर्षको तुलनामा १८.३ प्रतिशतले गिरावट आयो। धेरैले यसलाई पर्यटन सिजनको अन्त्यको रूपमा हेरेका थिए, तर परिस्थिति सोचेभन्दा छिटो सामान्य भयो। अक्टोबर महिना सुरु भएसँगै पदयात्रा र पर्वतारोहणका लागि आएका पर्यटकहरूले नेपालको सुरक्षा व्यवस्थामा विश्वास देखाए, जसका कारण पर्यटन क्षेत्र पुनः लयमा फर्कियो।नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०२५ मा कुल ११ लाख ५८ हजार ४५९ विदेशी पर्यटकहरूले नेपाल भ्रमण गरेका छन्। यो संख्या सन् २०१९ को तुलनामा ९७ प्रतिशतको रिकभरी हो। सन् २०२४ को तुलनामा पनि यो संख्या १ प्रतिशतले बढी हो। वर्षभरिको तथ्याङ्क हेर्दा, अक्टोबर महिनामा मात्रै १ लाख २८ हजार ४४३ पर्यटक भित्रिए, जुन कोभिडपछिकै उच्च रेकर्ड हो। यसले के देखाउँछ भने, पर्यटकहरू नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य र साहसिक पर्यटनका लागि सानोतिनो आन्तरिक समस्याले रोकिँदैनन्।नेपाल आउने पर्यटकहरूमध्ये सबैभन्दा ठूलो हिस्सा छिमेकी मुलुक भारतकै रहेको छ। कुल आगमनको २५.२ प्रतिशत भारतीय पर्यटक रहेका छन्। त्यसैगरी, अमेरिका, चीन, बेलायत र बंगलादेश प्रमुख पाँच स्रोत मुलुकमा पर्न सफल भएका छन्। विशेषगरी अमेरिकी पर्यटकको संख्यामा भएको वृद्धिले नेपाल अब केवल छिमेकी मुलुकमा मात्र भर नपरी पश्चिमी मुलुकहरूका लागि पनि उत्तिकै रोजाइको गन्तव्य बनिरहेको पुष्टि गर्छ। चिनियाँ पर्यटकहरूको आगमनमा पनि बिस्तारै सुधार आइरहेको छ, जसले आगामी वर्षहरूमा अझै राम्रो संकेत गर्दछ।

आन्दोलन पछिको अन्योल चिर्न 'नेपाल प्रिमियर लिग'  जस्ता खेलकुद प्रतियोगिताले ठूलो भूमिका निर्वाह गरे। अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी र मिडियाको उपस्थितिले नेपालमा शान्ति सुरक्षा सुदृढ छ भन्ने सन्देश विश्वभर फैलियो। यसका साथै, पर्यटन बोर्ड र निजी क्षेत्रले गरेको आक्रामक प्रवर्द्धनले पनि पर्यटकहरूलाई नेपाल आउन प्रोत्साहन गर्‍यो। पदयात्रा र पर्वतारोहणका क्षेत्रमा कुनै पनि ठूला अप्रिय घटना नहुनुले पनि नेपालको 'सेफ डेस्टिनेसन' छवि कायम रह्यो।

समग्रमा, सन् २०२५ नेपालको पर्यटनका लागि 'परीक्षा र सफलता' को वर्ष रह्यो। जेनजी आन्दोलनले केही समयका लागि पर्यटन बजारमा हलचल पैदा गरे पनि, यसले दीर्घकालीन असर पार्न सकेन। कोभिड अगाडिकै संख्यामा पर्यटक भित्रिनुले नेपालको पर्यटन क्षेत्र पूर्ण रूपमा तंग्रिएको पुष्टि गर्दछ। यदि पूर्वाधार विकास, विमानस्थलको प्रभावकारी सञ्चालन र राजनीतिक स्थिरतालाई प्राथमिकता दिने हो भने, नेपालले आगामी वर्षहरूमा २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य सजिलै हासिल गर्न सक्ने देखिन्छ।