‘जेन–जी आन्दोलनका मुद्दाहरूलाई संस्थागत गर्दै अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ’

काठमाडौं – राजनीतिक विश्लेषकहरू र जेन–जी प्रतिनिधिहरूले जेन–जी आन्दोलनका मुद्दाहरूलाई संस्थागत गर्दै अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। समाजमा व्याप्त असन्तुष्टि यो आन्दोलनमा परिणत भएको बताउँदै उनीहरूले यसलाई राजनीतिक रूप दिन जोड दिए।

शनिबार काठमाडौंमा आयोजित ‘जेन–जी विद्रोह र अबको बाटो’ विषयक अन्तर्क्रियामा सहभागीहरूले आन्दोलनलाई दिगो बनाउन नयाँ पार्टी गठन र चुनावी राजनीतिमा होमिन सुझाव दिए। यो छलफल जेन–जी आन्दोलनको एक महिनापछि भएको हो, जसले गत भदौमा देशव्यापी प्रदर्शनमार्फत तत्कालीन सरकारलाई ढालिदिएको थियो।

राजनीतिक विश्लेषक खगेन्द्र संग्रौलाले पुराना राजनीतिक दलहरूले आफ्ना गल्तीहरू ढाकछोप गर्न जेन–जी आन्दोलनलाई विदेशी षड्यन्त्रको रूपमा चित्रण गरेको आरोप लगाए। “पुराना दलहरूले गल्ती ढाकछोप गर्न यो आन्दोलनलाई विदेशी षड्यन्त्र देख्दै छन्। विद्रोहमा हिंसा र ध्वंस स्वाभाविक हो। जेन–जीका अगुवाहरू बहकिने वा परिचालन हुने खालका देखिँदैनन्,” उनले भने। यद्यपि, केही बदनाम व्यक्तिहरूका कारण आन्दोलनप्रति भ्रम सिर्जना भएको उनको भनाइ थियो।

संग्रौलाले संक्रमणकालीन सरकारको सफलतामा जोड दिँदै भने, “सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा बनेको यो अन्तरिम सरकारलाई सफल बनाउन सबै लाग्नुपर्छ। संक्रमणकाल टार्नु उनको जिम्मेवारी हो, चुनावसम्म यो डुंगा तार्नु छ।” उनले २३ भदौमा भएको क्रूर दमनका कारण २४ गते ध्वंसात्मक घटना भएको उल्लेख गर्दै राजनीतिक–सामाजिक उद्देश्यले गएका र प्रायोजित तत्वहरूलाई छुट्याउन आवश्यक रहेको बताए। आन्दोलनको सुरुवात सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा सामाजिक सञ्जालमाथि लगाइएको प्रतिबन्धविरुद्ध भएको थियो, जसले युवाहरूको आक्रोशलाई सडक प्रदर्शनमा बदलिदियो।

अर्का विश्लेषक झलक सुवेदीले दलहरूको पुरानो संरचना र नेतृत्व अब नचल्ने ठहर गरे। “अहिलेका दलहरूले परिवर्तन गरेर वामपन्थीकरण गर्दैनन्। नयाँ पार्टी बनाएर जाँदा सुधार सम्भव छ। जेन–जीले पार्टी गठन गरी चुनाव लड्नुपर्छ। पार्टी बिना सबै हराउँछन्,” उनले सुझाव दिए।

विश्लेषक युग पाठकले राजनीतिलाई विचारविहीन प्राविधिक खेल बनाइएकोले समस्या गम्भीर भएको बताए। “विचार छाडेर प्राविधिक खेल बनाउँदा लिकबाट विचार विचलित भयो। उत्पादन र विश्वासको जरा काटियो, जसले आगो सल्काउने स्थिति सिर्जना गर्‍यो। संक्रमणकालमा कुनै पनि दिशातर्फ लान सक्छ, त्यसैले सचेत रहनुपर्छ,” उनले भने।

भास्कर गौतमले दलहरूमा नेतृत्व संकट रहेको उल्लेख गर्दै पुस्तान्तरण र पुनर्गठन आवश्यक भएको जोड दिए। “दण्डहीनताको जगमा सुशासन कायम हुँदैन। वैचारिक स्पष्टता र फरक विचारको सम्बोधन ग्यारेन्टी हुनुपर्छ,” उनको भनाइ थियो।

युवा नेतृ करुणा पराजुलीले जेन–जी विद्रोह सुशासनका लागि भएको बताउँदै पार्टीहरूको पुनर्गठन जरुरी रहेको औंल्याइन्। “विकसित घटनालाई भूराजनीतिसँग जोडेर हेर्नुपर्छ। जेन–जीको नाममा हुनेखानेहरू हाबी नहोस् भन्ने सचेतता चाहिन्छ। वर्गीय रूपमा अगाडि बढ्नुपर्छ। दलहरू चुनावकेन्द्रित हुँदा समस्या बढ्यो,” उनले भनिन्। आन्दोलनले भ्रष्टाचार र असमानताविरुद्ध युवा आक्रोशलाई उजागर गरेको थियो, जसले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको सरकारलाई ४८ घण्टामै ढालिदियो।

जेन–जी अगुवा रिजन रानामगर, मोनिका, अनुशा खनाल, किरण विक र प्रतीक कार्की लगायतले आन्दोलनलाई संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिए। युवाहरूको बिदेश पलायन र वर्षौंदेखिको असन्तुष्टिका कारण यो विद्रोह भएको उनीहरूको भनाइ थियो। “सरकारको बर्बर दमनले आगो झोसियो र २४ गते घटना भयो। युवाको ज्यान भवनसँग तुलना हुन सक्दैन,” उनीहरूले भने।

उनीहरूले विचारमा स्पष्टता कायम गर्दै पुँजीवादले सिर्जना गरेको असमानताको खाडल पुर्नुपर्ने बताए। “गरिखाने वर्गका लागि रूपान्तरण आवश्यक छ। समतामूलक समाजका लागि बृहत् छलफल गरी अगाडि बढ्छौं,” उनीहरूको प्रस्ताव छ।

यो अन्तर्क्रिया जेन–जी आन्दोलनको उपलब्धिलाई दिगो बनाउने बहसको रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, युवा शक्तिलाई राजनीतिक प्रक्रियामा समाहित नगरे अव्यवस्था दोहोरिन सक्छ।