लगानीको मुटु फेरि धड्किन खोज्दै : पुनर्संरचनाको नयाँ चौतारीमा लगानी बोर्ड

जेनजी आन्दोलनले देशको आर्थिक चित्तमा बजाएको धुकधुकीसँगै, अब लगानी बोर्डले आफैँलाई पुनर्संरचना गर्ने ऐतिहासिक बाटो समातेको छ। पर्ख–र–हेर्नु पर्ने अनिश्चितताको छायाँमा उभिएका लगानीकर्ताहरूको विश्वासलाई पुनः फूलझैँ फुलाइदिने लक्ष्यसहित नयाँ संरचना जन्माउने तयारीमा बोर्ड अघि बढेको छ।

सीईओ सुशील ज्ञवालीका शब्दमा—नेपालमा निजी क्षेत्रले वर्षौँदेखि बोकेका कानुनी, नीतिगत र प्रक्रियागत बिथोलाहरूलाई सुधार्ने अभियान अब केवल कागजी घोषणामा सीमित नरही, कार्यान्वयनको धरातलमा उत्रिन लागेको छ। निजी क्षेत्र र राज्य एकै थलोमा बस्न नसकेको पुरानो गुनासोलाई बिर्साउने गरी अब बोर्डमा विज्ञहरूको स्थायी उपस्थिति र निजी क्षेत्रका संस्थागत प्रतिनिधिको औपचारिक आवाज समावेश गरिनेछ।

राजनीतिक हावा बदलिँदै जाँदा नीतिहरू पनि रोलर-कोस्टरझैँ उफ्रने पुरानो पीडा चिरै चिरा पार्दै, लगानी बोर्डमा अब विपक्षी दलको पनि सहभागिता सुनिश्चित गरिँदैछ। प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा, विपक्षी नेताको उपाध्यक्षीय भूमिकासहित, राष्ट्रिय सहमतिको दीर्घ छाल बोकेको यस्तो संरचना निर्माण हुनेछ—जहाँ राजनीतिक मौसम बदलिए पनि लगानीको आकाश स्थिर रहनेछ।

कानुन परिवर्तनले लगानी सम्झौतामा छाएको अनिश्चितताको डामन पनि अब मोसमले धोइसक्नेछ। नयाँ व्यवस्था अनुसार, कानुनले रूप फेरे पनि, पहिले गरिएका परियोजना सम्झौता अस्थिर नहुनेछन्; बरु कानुनी परिवर्तनले परियोजनामा आइलाग्ने क्षतिको क्षतिपूर्ति प्रदान गर्ने मार्ग खुल्नेछ। यसले लगानीकर्ताको मनमा नयाँ आत्मविश्वास बोक्ने निश्चित देखिन्छ।

उता, वर्षौँदेखि ‘छिटो निर्णय’ का नाममा केवल कागजमा मात्र बाँचेको ‘वान स्टप सर्भिस’ अब साँच्चै सास फेर्न थाल्दैछ। विभिन्न निकायका कर्मचारी आफ्नो अधिकारसहित एउटै छानामुनि बसेपछि, निजी क्षेत्रले खोजेको फास्ट–ट्र्याक निर्णय प्रणाली वास्तविकतालाई छोइनेछ। १४ निकायबीचको समन्वयलाई डिजिटल सहजीकरणले थप सहज बनाइदिनेछ।

अहिले नेपालका धेरै परियोजना कल्पनाको नक्सामै थामिनु परेको मूल कारण—पूर्वतयारीको कमी—समाधान गर्ने दिशामा बोर्डले नयाँ ढोका खोल्दैछ। निजी क्षेत्र र विज्ञले ल्याएका प्रस्तावहरूलाई अध्ययन अनुमति दिने, पूर्वतयारी पूरा गराएर प्रतिस्पर्धामा लैजाने व्यवस्था अब लागू हुँदैछ। यसले परियोजनाहरूलाई पहिलो कदमदेखि अन्तिम परिणामसम्म स्थिर र पारदर्शी यात्रामा उभ्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

लगानीको नदी धेरै समयदेखि ढुङ्गा–काठमा अड्किएर बग्न नसकेको थियो। तर अब, सुधारका यी नयाँ प्रयत्नहरूले त्यो नदीलाई पुनः स्वतन्त्र धारमा बगाउने संकेत देखिएको छ—जहाँ विश्वासको बगर, स्थिरताको पुल र पारदर्शिताको झिल्को सहयात्री बन्नेछन्।