रवि र बालेन मिलेर अघि बढ्ने संकेत

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाहबीच भएको मध्यरातको भेटवार्ताले नेपाली राजनीतिक वृत्तमा नयाँ तरंग पैदा गरेको छ। लामो समयदेखि आ–आफ्नो शैली, विचार र कार्यक्षमताका कारण चर्चामा रहेका यी दुई प्रभावशाली व्यक्तित्वको यो भेटलाई धेरैले अर्थपूर्ण रूपमा हेरेका छन्। भेटवार्ता सकारात्मक र सौहार्दपूर्ण रहेको उनीहरू निकट नेताहरूको दाबी छ, जसले सम्भावित सहकार्य र राजनीतिक एकताको संकेत दिएको बताइएको छ।

गएराति असिम साहको म्युजिक कम्पनी ‘जी–२१’ को कार्यालयमा रवि र बालेनबीच भेट भएको हो। रातको समय, सीमित सहभागिता र गोप्य वातावरणमा भएको यो भेटले स्वाभाविक रूपमा राजनीतिक चासो बढाएको छ। भेटपछि रवि र बालेन एउटै गाडीमा बसेर बाहिरिएको दृश्य सार्वजनिक भएपछि यसले झन् चर्चा पाएको हो। यद्यपि, भेटमा के–कस्ता विषयमा छलफल भयो भन्ने कुरा औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन। तर, सहभागी र निकट नेताहरूले यस भेटलाई ‘एकताको सन्देश’का रूपमा व्याख्या गरेका छन्।भेटमा सहभागी रास्वपा नेता असिम साहका अनुसार भेटवार्ता निकै सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भएको थियो। उनका अनुसार छलफलको मुख्य केन्द्रविन्दु देशको वर्तमान अवस्था, वैकल्पिक राजनीतिको आवश्यकता र मिलेर अघि बढ्नुपर्ने विषय थियो। “बालेन र रवि मिलेर अघि बढ्नुपर्छ भन्ने देशको माग हो,” असिम साहले सञ्चारकर्मीहरूसँग भने, “त्यसको सुखद सुरुवात भएको छ। सन्देश के हो भने दुई जना मिलेर जाने हो, अब अगाडि बढ्ने हो।”असिम साहले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत पनि आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका छन्। उनले लेखेका छन्, “अन्ततः कथाको सुखद सुरुवात भएको छ। रवि र बालेन दुई दाजु–भाइको मिलन भएको छ। यो व्यक्तिको मात्र होइन, देशले खोजेको आशाको मिलन हो। हामी सबै नेपालीलाई बधाई।” उनको यो अभिव्यक्तिलाई धेरैले भावनात्मक मात्र होइन, राजनीतिक संकेतका रूपमा पनि लिएका छन्।

रवि लामिछाने र बालेन शाह दुवै पछिल्ला वर्षहरूमा परम्परागत राजनीतिको विकल्पका रूपमा स्थापित भएका पात्र हुन्। रवि लामिछाने लामो समय पत्रकारितामा सक्रिय रहेर भ्रष्टाचार, बेथिति र राजनीतिक विकृतिविरुद्ध आवाज उठाउँदै आएका व्यक्ति हुन्। २०७९ सालको आम निर्वाचनमार्फत राजनीतिमा औपचारिक प्रवेश गरेका उनले छोटो समयमा नै राष्ट्रिय राजनीतिमा उल्लेखनीय प्रभाव छोड्न सफल भएका छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित गराउने श्रेय पनि धेरै हदसम्म उनलाई नै जान्छ।तर, रविको राजनीतिक यात्रामा उतारचढाव पनि कम छैन। सहकारीको रकम हिनामिनाको आरोपमा उनी लामो समय कारागारमा बस्न बाध्य भए। उक्त प्रकरणले उनको व्यक्तिगत छवि र पार्टीलाई चुनौतीमा पारे पनि समर्थकहरूका लागि उनी ‘राजनीतिक प्रतिशोधको सिकार’ भएको तर्क गर्दै आएका छन्। लामो कानुनी प्रक्रियापछि गत शुक्रबार उनी धरौटीमा रिहा भएका हुन्। रिहाइपश्चात् रवि लामिछाने पुनः राजनीतिक भेटघाट र पार्टी गतिविधिमा सक्रिय देखिएका छन्।अर्कोतर्फ, काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह पनि परम्परागत राजनीतिक दलहरूलाई चुनौती दिँदै स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित भएका व्यक्ति हुन्। इन्जिनियर पृष्ठभूमिका बालेनले मेयर बनेपछि काठमाडौंमा संरचनात्मक सुधार, अनधिकृत संरचना हटाउने अभियान, सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण र प्रशासनिक अनुशासनमा जोड दिएका छन्। उनको स्पष्टवादी शैली, कठोर निर्णय र सामाजिक सञ्जालमार्फत दिने प्रतिक्रियाले उनलाई युवामाझ लोकप्रिय बनाएको छ।यद्यपि, बालेनको कार्यशैलीले प्रशंसा मात्र होइन, आलोचना पनि उत्तिकै पाएको छ। कतिपयले उनलाई अत्यधिक एकल निर्णय गर्ने, संवादभन्दा कारबाहीलाई प्राथमिकता दिने आरोप लगाउँदै आएका छन्। त्यसैबीच, संघीय सरकार र काठमाडौं महानगरबीच देखिने टकरावले पनि बालेनलाई बारम्बार चर्चामा ल्याएको छ।

यस्ता दुई प्रभावशाली र फरक–फरक पृष्ठभूमिका व्यक्तित्वबीच भएको भेटलाई राजनीतिक वृत्तले सामान्य भेटभन्दा फरक रूपमा हेरेको छ। कतिपय विश्लेषकहरूका अनुसार यो भेट वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिहरूबीच सम्भावित सहकार्यको संकेत हुन सक्छ। केहीले भने यसलाई भविष्यको चुनावी तालमेल वा साझा राजनीतिक एजेन्डाको प्रारम्भिक संवादका रूपमा पनि व्याख्या गरेका छन्।तर, भेटका विषयवस्तु सार्वजनिक नगरिनुले अनेक अड्कलबाजी जन्माएको छ। के यो भेट केवल व्यक्तिगत सम्बन्ध सुधारका लागि थियो ? कि यो संगठित राजनीतिक सहकार्यतर्फको कदम हो ? अथवा वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिमा साझा धारणा बनाउने प्रयास मात्र ? यी प्रश्नहरूको उत्तर तत्काल स्पष्ट नहुन सक्छ। तर, एक कुरा भने स्पष्ट देखिन्छ—यो भेटले राजनीतिक संवाद र सहकार्यको सम्भावनालाई जीवित बनाएको छ।रास्वपा र बालेन शाहका समर्थकहरूबीच पनि यो भेटलाई लिएर उत्साह देखिएको छ। सामाजिक सञ्जालमा धेरैले यसलाई ‘आशाको मिलन’, ‘वैकल्पिक शक्तिहरूको एकता’ र ‘पुरानो राजनीतिप्रतिको चुनौती’का रूपमा व्याख्या गरेका छन्। विशेषगरी युवा पुस्ताले यो भेटलाई सकारात्मक संकेतका रूपमा लिएको देखिन्छ।यद्यपि, आलोचकहरू भने यति चाँडै निष्कर्षमा पुग्नु हतारो हुने बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार एक पटकको भेटले मात्र राजनीतिक एकता वा सहकार्य सुनिश्चित हुँदैन। व्यवहारिक रूपमा साझा एजेन्डा, संगठनात्मक संरचना र दीर्घकालीन रणनीति बिना यस्ता भेटहरू प्रतीकात्मक मात्र हुन सक्छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार रवि लामिछानेको पछिल्लो सक्रियता र बालेन शाहसँगको भेटले आगामी दिनमा वैकल्पिक राजनीतिक धारलाई थप मजबुत बनाउन सक्छ। विशेषगरी परम्परागत दलहरूप्रति बढ्दो निराशा, सुशासनको माग र युवा सहभागिताको चाहनाले यस्ता नयाँ समीकरणलाई सम्भावना प्रदान गरेको उनीहरूको विश्लेषण छ।हालसम्म रवि लामिछाने र बालेन शाह दुवैको तर्फबाट यस भेटबारे औपचारिक संयुक्त धारणा सार्वजनिक गरिएको छैन। तर, उनीहरू निकट नेताहरूले दिएको सन्देशले नै धेरै कुरा संकेत गरिरहेको छ। ‘मिलेर अघि बढ्नुपर्छ’ भन्ने भनाइ केवल व्यक्तिगत मित्रतासम्म सीमित नरही राजनीतिक सन्देशका रूपमा व्याख्या भइरहेको छ।यो भेटले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहस सुरु गराएको छ। के वैकल्पिक राजनीति केवल व्यक्तिगत लोकप्रियतामा सीमित रहनेछ, कि संगठित र दीर्घकालीन शक्तिका रूपमा विकसित हुनेछ ? रवि लामिछाने र बालेन शाहको यो संवाद त्यस प्रश्नको सम्भावित उत्तरतर्फको प्रारम्भिक कदम हुन सक्छ।समयले नै देखाउनेछ—यो भेट केवल ‘मध्यरातको भेट’मा सीमित रहन्छ कि नेपाली राजनीतिमा नयाँ अध्यायको सुरुवात बन्छ। तर, यति भने निश्चित छ कि यो भेटले जनतामा आशा, अपेक्षा र बहसको ढोका भने खोलिदिएको छ।