कास्की प्रतिनिधि चयन अनिर्णीत, ओली नेतृत्वको पक्षधरहरूबीच नै द्वन्द्व

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) मा जेनजी आन्दोलनको प्रभाव अझै कायम छ। यो आन्दोलनले सत्ताबाट विस्थापित भएको दलमा नीति र नेतृत्व परिवर्तनको आवाजलाई तीव्र बनाएको छ। युवा पुस्ता र असन्तुष्ट समूहहरूले पुरानो नेतृत्वको अन्त्य गरी नयाँ दिशा दिनुपर्ने दबाब दिइरहेका बेला, पार्टीका प्रभावशाली नेताहरूले भने यथास्थितिवादी अडान लिएका छन्। विशेष गरी उपमहासचिव पृथ्वीसुब्बा गुरुङ र स्थायी कमिटी सदस्य खगराज अधिकारीले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीकै नेतृत्वमा निरन्तरता दिनुपर्ने मत व्यक्त गरेका छन्। जेनजी आन्दोलनले एमालेलाई कमजोर बनाए पनि, यी नेताहरूले ओलीको नेतृत्वलाई नै पार्टीको एकताको आधार मानेका छन्।तर, यो एकताको दाबी नेतृत्व तहमा मात्र सीमित छ। भूगोल र संगठन स्तरमा भने पृथ्वीसुब्बा र खगराजबीचको गुटीय टकरावले महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन प्रक्रियालाई नै जटिल बनाएको छ। आगामी मंसिर २७–२९ मा काठमाडौंमा हुने एमालेको ११औं राष्ट्रिय महाधिवेशनका लागि प्रतिनिधि चयनको तयारी चलिरहेको छ। पार्टीले मंसिर १३ गते एकैदिन दुई हजार एक सयभन्दा बढी प्रतिनिधि छनोट गर्ने योजना बनाएको थियो। केन्द्रीय स्तरबाट सर्वसम्मत चयनको कसरत गर्दै केन्द्रीय सदस्यहरूलाई जिम्मेवारी दिइए पनि, स्थानीय तहमा गुटीय द्वन्द्वले समस्या निम्त्याएको छ। कास्की जिल्लामा यो टकरावको सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण देखिएको छ। पृथ्वीसुब्बा गुरुङ र खगराज अधिकारी दुवै गण्डकी प्रदेशका प्रभावशाली नेता हुन्। कास्की एमालेको संगठनमा यिनीहरूको पकड बलियो छ, तर प्रतिनिधि चयनमा उनीहरूको गुटबीचको टक्करले आइतबार बिहानसम्म पनि निर्णय हुन सकेन।

कास्कीमा प्रतिनिधि चयनको प्रक्रिया शनिबारदेखि नै सुरु भएको थियो। पार्टीले सर्वसम्मत चयनको प्रयास गरेको भए पनि, दुवै गुटले आ–आफ्ना समर्थकहरूलाई प्रतिनिधिमा समेट्न दबाब दिए। पृथ्वीसुब्बा पक्षले आफ्ना निकटस्थहरूलाई प्राथमिकता दिन खोज्दा खगराज पक्षले विरोध गरेको स्रोतहरूले बताएका छन्। यसले जिल्ला कमिटी बैठकमा तनावपूर्ण वातावरण सिर्जना गरेको छ। केही नेताहरूका अनुसार, यो टकरावले निर्वाचन प्रक्रियामा जानुपर्ने अवस्था आउन सक्छ, जसले महाधिवेशनको तयारीलाई थप ढिलो बनाउनेछ। कास्की जस्तो महत्त्वपूर्ण जिल्लामा यस्तो घनचक्कर हुनुले एमालेको आन्तरिक एकतामाथि प्रश्न उठाएको छ। जेनजी आन्दोलनपछि पार्टीमा युवा र नयाँ नेतृत्वको माग बढेको छ, तर ओलीका यी दुई ‘ट्रम्प कार्ड’ हरूबीचको द्वन्द्वले त्यसलाई झन् जटिल बनाएको छ।

यो घटनाले एमालेको समग्र संगठनात्मक संरचनाको कमजोरी पनि उजागर गरेको छ। जेनजी आन्दोलन, जसलाई सन् २०८२ को सेप्टेम्बरमा सुरु भएको युवा–नेतृत्वित विद्रोह मानिन्छ, ले तत्कालीन ओली सरकारलाई नै हल्लाएको थियो। आन्दोलनकारीहरूले भ्रष्टाचार, युवा असन्तुष्टि र राजनीतिक अस्थिरताविरुद्ध सडकमा उत्रिएका थिए। यसले एमालेलाई सत्ताबाट बाहिर धकेलेपछि पार्टीभित्र सुधारको बहस चर्किएको थियो। तर, पृथ्वीसुब्बा र खगराज जस्ता ओलीका विश्वासपात्रहरूले भने पुरानो नेतृत्वलाई नै बचाउन कडा अडान लिएका छन्। रातोपाटीको एक रिपोर्ट अनुसार, महासचिव पदका आकांक्षीहरूमा पृथ्वीसुब्बा गुरुङ, शंकर पोखरेल र प्रदीप ज्ञवाली देखिएका छन्। जेनजी आन्दोलनको प्रभावले युवा नेताहरूलाई केन्द्रीय कमिटी र पदाधिकारीमा समेट्न दबाब छ, जसले ओलीलाई समीकरण मिलाउन कठिनाइ उत्पन्न गरेको छ।

महाधिवेशन प्रतिनिधि चयनमा देशभरि नै मिश्रित अवस्था छ। सुर्खेत, डोल्पा र सोलुखुम्बु जस्ता जिल्लाहरूमा सर्वसम्मत चयन भएको छ। सुर्खेतबाट ९ जना र डोल्पाबाट ८ जना प्रतिनिधि निर्वाचित भएका छन्। प्रेस चौतारी नेपाल र बुद्धिजीवी परिषद्बाट पनि सर्वसम्मत प्रतिनिधिहरू छनोट भएका छन्। तर, कास्की जस्ता ठूला जिल्लामा गुटीय लडाइँले समस्या निम्त्याएको छ। एमालेले मंसिर १२ सम्म सर्वसम्मतिको अन्तिम प्रयास गर्ने र नभए निर्वाचनमा जाने निर्देशन दिएको छ। छनोट भएका प्रतिनिधिहरूको नाम मंसिर १५ भित्र केन्द्रीय विभागमा बुझाउनुपर्नेछ। महाधिवेशनमा आयोजक, क्षेत्रीय कमिटी, जनसंगठन, युवा, दलित, महिला र प्रवासबाट गरी करिब दुई हजार दुई सय प्रतिनिधि सहभागी हुनेछन्।

यो गुटीय टकरावले एमालेको भविष्यमाथि नै प्रश्न उठाएको छ। जेनजी आन्दोलनले देखाएजस्तै, युवा असन्तुष्टि र आन्तरिक कलहले पार्टीको जरा नै कमजोर बनाउन सक्छ। ओलीको नेतृत्वमा निरन्तरता दिने पक्षका नेताहरूबीच नै यस्तो द्वन्द्व हुनुले नयाँ पुस्तालाई निराश बनाएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यदि महाधिवेशनमा यस्तो टकराव जारी रह्यो भने, पार्टी फेरि विभाजनको संघारमा पुग्न सक्छ। पृथ्वीसुब्बा र खगराजले ओलीको पक्षमा खुले पनि, उनीहरूको गुटीय स्वार्थले पार्टीको हितलाई नै हानि पुर्याउने खतरा छ। एमालेले अब तत्कालीन सुधार र एकताको सन्देश दिन सक्नुपर्छ। अन्यथा, जेनजी आन्दोलनको लहरले पार्टीको अस्तित्व नै संकटमा पार्न सक्छ।

यो घटनाले नेपाली राजनीतिको जटिलतालाई पनि प्रतिबिम्बित गर्छ। एमाले जस्तो ठूलो दलमा गुटबन्दीको जरा गहिरो छ। महाधिवेशनमार्फत नयाँ नेतृत्व चयन गर्दा युवा र महिलाको प्रतिनिधित्व बढाउनु आवश्यक छ। कास्कीको अनिर्णीत अवस्थाले अन्य जिल्लाहरूलाई पनि प्रभावित पार्न सक्छ। पार्टीले अब केन्द्रीय हस्तक्षेप गरी विवाद समाधान गर्नुपर्छ। अन्ततः, जेनजी आन्दोलनले सिकाएको पाठ हो – परिवर्तनको मागलाई बेवास्ता गर्दा ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्छ। एमालेले यो अवसरलाई सदुपयोग गरेर मजबुत बन्न सक्छ।