एमालेभित्र गुटगत समीकरण तीव्र, महासचिव पद निर्णायक बन्दै

नेकपा एमालेको एघारौँ महाधिवेशन नजिकिँदै जाँदा पार्टीभित्र नेतृत्व चयनलाई लिएर तीव्र आन्तरिक रस्साकस्सी देखिन थालेको छ, विशेषगरी अध्यक्ष पदका प्रमुख दाबेदार केपी शर्मा ओली र ईश्वर पोखरेल पक्षधरहरू आ–आफ्नो टिम निर्माणमा सक्रिय बनेका छन्, जसका कारण महाधिवेशन चुनावीभन्दा पनि व्यवस्थापन र शक्ति सन्तुलनको मैदान बन्दै गएको छ । अध्यक्ष ओली निकट नेताहरू भक्तपुरको गुण्डुस्थित निवासमा निरन्तर छलफलमा जुटिरहेका छन् भने पोखरेल पक्ष विद्या भण्डारीको थापागाउँस्थित सम्पर्क कार्यालयलाई केन्द्र बनाएर रणनीति तय गरिरहेका छन्, तर लामो छलफल हुँदाहुँदै पनि अहिलेसम्म पदाधिकारी चयनमा ठोस सहमति जुट्न सकेको छैन । विशेषगरी महासचिव पदमा सहमति जुटाउन ओली समूहलाई सबैभन्दा बढी सकस परेको देखिन्छ । यद्यपि माओवादी पृष्ठभूमिबाट एमालेमा आएका रामबहादुर थापा ‘बादल’ र लेखराज भट्टलाई भने पदाधिकारीमा निरन्तरता दिने विषयमा ओली समूहभित्र सहमति बनिसकेको छ । बादललाई उपाध्यक्षमै निरन्तरता दिने र भट्टलाई सचिवमै राख्ने तयारी लगभग टुंगोमा पुगेको छ, किनभने भट्टले उपमहासचिवमा दाबी नगरेपछि सचिव पदमै रहने निश्चित जस्तै भएको छ । यसैबीच ओलीले उपाध्यक्ष पदमा नयाँ अनुहारहरू अघि सार्ने रणनीति बनाएका छन्, किनकि अष्टलक्ष्मी शाक्य, युवराज ज्ञवाली र सुरेन्द्र पाण्डे ओली टिममा नरहेपछि ती पदहरू रिक्त भएका छन् । पुराना उपाध्यक्षमध्ये विष्णु पौडेल, रामबहादुर थापा र गुरु बरालले निरन्तरता पाउने सम्भावना बलियो देखिएकाले थपिने उपाध्यक्षहरू अनिवार्य रूपमा नयाँ हुने अवस्था छ । ती नयाँ अनुहारका रूपमा पृथ्वीसुब्बा गुरुङ, शंकर पोखरेल र प्रदीप ज्ञवालीको नाम चर्चामा छ, तर यिनै तीनै जना महासचिव पदका प्रमुख दाबेदार भएकाले एक जनाको नाम महासचिवमा टुंगिएपछि बाँकी दुई जना उपाध्यक्षमा समायोजन गर्नुपर्ने बाध्यता ओली समूहमा देखिन्छ । अध्यक्ष ओली स्वयं महासचिव पदमा शंकर पोखरेललाई नै निरन्तरता दिन चाहेको बुझिन्छ, र पोखरेलले पनि पुरानै कार्यशैलीअनुसार पार्टी सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै लबिङ गरिरहेका छन् । तर पृथ्वीसुब्बा गुरुङ र प्रदीप ज्ञवालीको सक्रिय दाबीले पोखरेलको बाटो सहज छैन ।

ओलीनिकट स्रोतहरूका अनुसार अन्ततः गुरुङ र ज्ञवाली उपाध्यक्षमा उक्लिने सम्भावना बढी देखिए पनि पोखरेलको चुनावी अवस्थाबारे समूहभित्र नै चिन्ता बढ्दै गएको छ । पोखरेलको सन्दर्भमा महाधिवेशनमा चुनाव भए पराजित हुन सक्ने डर ओली समूहमा छ, किनभने पोखरेल समूहबाट सुरेन्द्र पाण्डे महासचिवको उम्मेदवार बन्ने सम्भावना देखिएको छ । उपाध्यक्षबाट ओर्लिएर पाण्डे महासचिवको प्रतिस्पर्धामा उभिने अवस्था बनेपछि पोखरेल थप दबाबमा परेका छन् । पछिल्ला दिनमा पोखरेलको छवि एमालेका नेता–कार्यकर्तामाझ अपेक्षाकृत कमजोर बनेको टिप्पणी स्वयं महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूले गर्न थालेका छन्, जसको प्रत्यक्ष असर मतदानमा देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ । यसका साथै पोखरेल र विष्णु पौडेलबीचको गुटगत प्रतिस्पर्धा पनि महाधिवेशनमा पुनः सतहमा आउने सम्भावनाबारे एमालेभित्र व्यापक चर्चा भइरहेको छ । नवौँ महाधिवेशनमा उपमहासचिव पदमा ओली समूहबाट उम्मेदवार बनेका पौडेल र पोखरेलमध्ये पोखरेल पराजित भएका थिए, र त्यसको राजनीतिक स्मृति अझै मेटिएको छैन । यता उपमहासचिव पदमा विष्णु रिमालले निरन्तरता पाउने सम्भावना देखिए पनि उनी पनि पछिल्लो समय पार्टीभित्र लोकप्रिय मानिँदैनन् । समग्रमा ओली, पोखरेल र रिमाल तुलनात्मक रूपमा लोकप्रियता गुमाउँदै गएका नेताको सूचीमा पर्न थालेकाले महाधिवेशनमा पोखरेल र रिमाल ‘डेन्जर जोन’ मा पर्ने चर्चा व्यापक छ । यही अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै अध्यक्ष ओलीले उनीहरूलाई जिताउने गरी विशेष रणनीति बनाउने तयारी गरिरहेको चर्चा चलेको छ । यस्तो अवस्थामा प्रदीप ज्ञवालीलाई महासचिवको उम्मेदवार बनाउने विकल्पसमेत ओली समूहले खुला राखेको बताइन्छ । सचिव पदतर्फ हेर्दा ओली समूहभित्र दुई दर्जनभन्दा बढी आकांक्षी देखिएकाले व्यवस्थापन थप जटिल बनेको छ । सचिव पदका लागि भानुभक्त ढकाल, शेरधन राई, हिक्मत कार्की, भगवती चौधरी, लीलानाथ श्रेष्ठ, ज्वालाकुमारी साह, खगराज अधिकारी, किरण गुरुङ, यामलाल कँडेल, गोरख बोगटी, खिमलाल भट्टराई, राजन भट्टराई, माधव ढुंगेल, महेश बस्नेतलगायत नेताहरूले दाबी गरिरहेका छन् । तीमध्ये महेश बस्नेत र खगराज अधिकारीलाई अघि बढाउने विषयमा ओली लगभग सहमत भइसकेका छन् । अर्कोतर्फ पोखरेल समूहले महासचिवमा सुरेन्द्र पाण्डेलाई अघि सार्ने तयारी तीव्र बनाएको छ । महासचिवका अर्का दाबेदार गोकर्ण विष्ट र योगेश भट्टराईले पाण्डेका लागि त्याग गर्ने सम्भावना देखिएको छ । एमाले स्रोतका अनुसार विष्ट उपाध्यक्षमा उम्मेदवार बन्ने र भट्टराई उपमहासचिवमा उठ्नेबारे अनौपचारिक सहमति भइसकेको छ । उपमहासचिवमा पोखरेल समूहले विन्दा पाण्डेलाई पनि अघि सार्ने सम्भावना छ भने सचिव पदमा कर्ण थापा, विनोद ढकाल, रचना खड्का, गोकुल बाँस्कोटालगायत नेताहरूलाई अघि सार्ने तयारी गरिएको छ । समग्रमा दुवै समूह आ–आफ्नो शक्ति सन्तुलन मिलाउन आन्तरिक छलफलमा केन्द्रित छन्, जसले महाधिवेशनको प्रतिस्पर्धा विचार र नीतिभन्दा पनि व्यक्तिकेन्द्रित समीकरण र रणनीतिक गठजोडमा सीमित हुने संकेत गरेको छ ।