दुर्गा प्रसाईंको रिहाइ माग्दै ह्याकरको 'साइबर प्रोटेस्ट'
- Nov Thu, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
काठमाडौँ, मंसिर ४ गते (नोभेम्बर २०, २०२५)। नेपाल विद्युत प्राधिकरण (NEA) को आधिकारिक मोबाइल एपको कन्टेन्ट मेनेजमेन्ट सिस्टम (CMS) मा ह्याकरहरूले पूर्ण पहुँच पाएको देखिएको छ। ह्याकर समूह 'नेपाली फर नेपाल' ले यो आक्रमणको जिम्मेवारी लिएको छ, जसको मुख्य उद्देश्य हिरासतमा रहेका विवादित मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईंको रिहाइ माग्नु हो। एपको होमपेजमा प्रसाईंको फोटोसहित 'रिहाइ माग' गर्ने ब्यानर राखिएको छ भने टेलिग्राममार्फत भिडिओ सार्वजनिक गर्दै CMS को पूर्ण एक्सेस देखाइएको छ। यो घटनाले सरकारी डिजिटल पूर्वाधारको सुरक्षामाथि ठूलो प्रश्न उठाएको छ।
ह्याकरहरूले टेलिग्राम च्यानलमार्फत जारी गरेको भिडिओमा NEA एपको ड्याशबोर्ड, नोटिफिकेसन पठाउने सिस्टम, ब्लग सेक्सन, गुनासो व्यवस्थापन, चार्जिङ स्टेसन विवरण, सूचना सेक्सन, प्रयोगकर्ता डाटा, सुझाव प्रणाली र मेनेजमेन्ट प्यानलको पूर्ण स्क्रिनसट देखाइएको छ। उनीहरूले आफूलाई 'नेपालको रिसर्च एन्ड एनालाइसिस अर्गनाइजेसन' बताउँदै माग गरेका छन् : सोमबार राति पक्राउ परेका प्रसाईंलाई २४ घण्टाभित्र रिहा गर्नु। माग पूरा नभए 'साइबर प्रोटेस्ट' को चरण सुरु गर्ने चेतावनी दिएका छन्। यसअघि राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागको वेबसाइट ह्याक गरेको दाबी गर्दै अन्य सरकारी साइटहरूमाथि पनि आक्रमण गर्ने धम्की दिएका छन्।
यो घटना कात्तिक २७ गते NEA ले जारी गरेको सूचनापछि देखिएको हो, जसमा कात्तिक २९ र ३० गते २४ घण्टा सिस्टम अपग्रेडका कारण सेवा अवरुद्ध हुने जनाइएको थियो। तोकिएको समय सकिएको केही दिनपछि एपमा अस्वाभाविक परिवर्तन भेटियो। प्राधिकरणका सूचना अधिकारी सर्वजितकुमार चौधरीले टेकपानासँग कुरा गर्दै ह्याक नभएको दाबी गरे। “हामीले केही दिनअघि नै सूचना जारी गरेर मर्मतसम्भारबारे जानकारी दिएका थियौँ, अहिले पनि सोही काम जारी छ,” उनले भने। थप अध्ययन भइरहेको र आवश्यक कदम चालिने जनाएका छन्। तर, ह्याकरको भिडिओले CMS मा पूर्ण एक्सेस भएको प्रमाण देखाएकाले यो दाबीमाथि शङ्का बढेको छ।
दुर्गा प्रसाईं काठमाडौँ उपत्यका होटल व्यवसायी सङ्घका पूर्वअध्यक्ष हुन्, जसलाई आर्थिक अपराध र मनी लान्ड्रिङको आरोपमा सोमबार राति पक्राउ गरिएको थियो। यो ह्याकले प्रसाईंको समर्थकहरूको राजनीतिक सक्रियतालाई झल्काउँछ, जसले सामाजिक सञ्जालमा पनि तरंग ल्याएको छ। एक्स (ट्विटर) मा #FreeDurgaPrasai ट्रेन्डिङ बनेको छ, जहाँ प्रयोगकर्ताहरूले 'साइबर एक्टिभिज्म' लाई समर्थन गर्दै 'भ्रष्टाचारविरुद्ध लडाइँ' को रूपमा व्याख्या गरेका छन्। तर, साइबर सुरक्षा विज्ञहरूले यो घटनालाई 'राजनीतिक ह्याक्टिभिज्म' को रूपमा हेर्दै चेतावनी दिएका छन्। “सरकारी एपको CMS मा यस्तो कमजोरी हुनु डाटा लिकको जोखिम हो,” एक विज्ञले भने।
यो घटनाले नेपालको डिजिटल सुरक्षाको कमजोरी उजागर गरेको छ। पछिल्लो वर्षमा NEA को एपबाट १० लाखभन्दा बढी प्रयोगकर्ताले बिल भुक्तानी र गुनासो दर्ता गरेका थिए। यदि ह्याकरसँग प्रयोगकर्ता विवरण र संवेदनशील डाटा छ भने गोपनीयता उल्लङ्घनको खतरा छ। साइबर क्राइम अनुसन्धान विभागले अनुसन्धान सुरु गरेको छ, तर ह्याकरहरूको टेलिग्राम च्यानल सक्रिय छ। सरकारले साइबर सुरक्षा नीति मजबुत बनाउनुपर्ने माग उठेको छ। NEA ले तत्काल एप अपडेट र सुरक्षा सुधारको घोषणा गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।यो 'साइबर प्रोटेस्ट' ले राजनीतिक विवादलाई डिजिटल क्षेत्रमा पुर्याएको छ। प्रसाईंको रिहाइ माग्दै ह्याक भएको यो पहिलो घटना नभई, यसले सरकारी सिस्टमको कमजोरीमाथि बहस छेडेको छ।
