अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूमा व्हीलचेयर दुरुपयोगको महामारी
- Nov Sun, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
नयाँ दिल्ली/काठमाडौं -भारत-अमेरिका उडानहरूमा व्हीलचेयरको दुरुपयोग बढ्दै गएको छ, जसले नेपालका विमानस्थलहरूमा पनि उस्तै समस्या निम्त्याएको छ। एयर इन्डियाका अनुसार, यस्ता उडानहरूमा यात्रा गर्ने यात्रुहरूको ३० प्रतिशतले व्हीलचेयर माग्छन्, तर तिनीहरू मध्ये धेरैजसो स्वस्थ व्यक्ति हुन्छन्। यो प्रवृत्तिले वास्तविक अपाङ्गता भएका यात्रुहरूलाई सेवा अभावको सामना गर्नुपरेको छ। एयर इन्डियाका प्रवक्ताले विज्ञप्तिमा भने, 'धेरै यात्रुहरू प्राथमिकता बोर्डिङ, छिटो चेक-इन र विशेष सहयोगका लागि व्हीलचेयरको बहाना गर्छन्। दैनिक सयौं मागमध्ये ७० प्रतिशतभन्दा बढीले विमान चढेपछि आफैं हिँड्छन्।' यसले विमानस्थलमा व्हीलचेयर अभाव हुँदा साँच्चै आवश्यकता भएकाहरूले लामो पर्खाइ झेल्नुपर्छ।यो समस्या नेपालमा पनि उत्तिकै छ। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका अनुसार, दैनिक यात्रुहरूको पच्चीस प्रतिशतले प्राथमिकता सेवाका लागि व्हीलचेयर माग्छन्, जसमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी दुरुपयोग हुन्छ। वरिष्ठ अधिकारीले भने, 'मलेसिया, कतार ,भारत, युरोप,अमेरिकाजाने उडानहरूमा नेपाली यात्रुहरूले छिटो बोर्डिङका लागि यो तरिका अपनाउँछन्। वैदेशिक रोजगारी जानेहरूमा यो धन्दा बढी छ।' नेपाल एयरलाइन्सका कर्मचारीका अनुसार, वास्तविक अपाङ्ग यात्रुहरूले लाइनमा उभिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले छलफल सुरु गरेको छ र स्वास्थ्य प्रमाणपत्र अनिवार्य गर्ने योजना बनाएको छ। मन्त्रालयका सचिवले भने, 'दुरुपयोगकर्तालाई जरिवाना र कालोसूचीमा राख्नेछौं। सिसिटिभि निगरानी बढाउनेछौं।'अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि यो मुद्दा तात्तो छ। अमेरिकी हवाई प्राधिकरण ले भारतलाई कडा नियम लागू गर्न सुझाव दिएको छ। एयर इन्डियाले स्वास्थ्य प्रमाणपत्र जाँच र सिसिटिभि बाट कालोसूची योजना अघि सारेको छ। नेपालबाट अमेरिका जाने यात्रुहरू पनि प्रभावित छन्। काठमाडौं विमानस्थलका कर्मचारीले भने, 'नेपालीहरूले प्राथमिकता पाउन व्हीलचेयर माग्छन्, जसले बिरामीहरूलाई कठिनाइ हुन्छ।' विशेषज्ञहरूका अनुसार, यो आर्थिक दबाब, यात्रा तनाव र लामो प्रतीक्षाबाट उत्पन्न भएको हो। तर, यसले हवाई यात्राको नैतिकतामाथि प्रश्न उठाएको छ र अपाङ्गता भएकाहरूको अधिकार संकटमा पारेको छ। नेपालमा अपाङ्ग व्यक्तिहरूको संख्या बढ्दै गएको अवस्थामा यो दुरुपयोग रोक्नु जरुरी छ।एयर इन्डिया र नेपाल वायुसेवा निगमले अपिल गरेका छन् – 'सच्चा आवश्यकता मात्र माग्नुहोस्, अरूको हक नखोस्नुहोस्।' समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, प्रविधिमार्फत सत्यापन र इमानदारी आवश्यक छ। यदि यो प्रवृत्ति नरोकिए, हवाई यात्रा प्रणाली नै संकटमा पर्न सक्छ।
