प्राधिकरण नेतृत्व शून्यताको मारः हेली एभरेस्टका चार हेलिकप्टर ग्राउन्डेड
- Dec Sun, 2025
- in बिजिनेस प्रेस
काठमाडौँ। महानिर्देशक प्रदीप अधिकारी भ्रष्टाचार मुद्दामा निलम्बनमा परेपछि उत्पन्न नेतृत्व शून्यताको प्रत्यक्ष मार पर्यटन क्षेत्रमा परेको छ। एयर अपरेटर सर्टिफिकेट (एओसी) नवीकरणको अन्तिम अधिकार महानिर्देशकसँग रहेकाले उनको अनुपस्थितिमा हेली एभरेस्ट एयरलाइन्सका सबै चार हेलिकप्टर आइतबारदेखि पूर्ण रूपमा ग्राउन्डेड भएका छन्।नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (सीएएएन) का सहप्रवक्ता ज्ञानेन्द्र भुलका अनुसार हेली एभरेस्टको एओसी नवीकरणको अन्तिम म्याद शनिबार (मङ्सिर २०) मा सकिएको थियो। एओसी नवीकरण नभई कुनै पनि हवाइ सेवा प्रदायकले उडान गर्न पाउँदैन। यो कानुनी बाध्यता हो र एओसीबिना उडान भएमा दुर्घटना भए बिमा कम्पनीले क्षतिपूर्ति दिन मान्दैन।“महानिर्देशक निलम्बनमा परेपछि एओसी नवीकरणसहित प्राधिकरणका सबै महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू मङ्गलबारदेखि नै रोकिएका छन्,” सहप्रवक्ता भुलले क्यापिटल नेपालसँग भने, “सरकारले पर्यटन मन्त्रालयका सहसचिव जगन्नाथ निरौलालाई कार्यवाहक महानिर्देशक तोकेको छ, तर उनी सोमबारदेखि मात्र औपचारिक जिम्मेवारी सम्हाल्दै हुनुहुन्छ। त्यसैले केही दिन ढिलाइ भएको हो।”हेली एभरेस्टले एओसी नवीकरणका लागि आवश्यक कागजात समयमै बुझाएको दाबी गरे पनि अन्तिम हस्ताक्षर महानिर्देशकले नै गर्नुपर्ने प्रावधानका कारण प्रक्रिया अड्किएको प्राधिकरण स्रोतले बतायो।पर्यटन क्षेत्रमा ठूलो क्षतिहेली एभरेस्ट मुख्य रूपमा एभरेस्ट क्षेत्र, अन्नपूर्ण, लाङ्टाङ र मनास्लु क्षेत्रमा हेलि-टुर र माउन्टेन फ्लाइट सञ्चालन गर्दै आएको छ। डिसेम्बर-जनवरी हिमाली पर्यटनको पीक सिजन हो। एओसी नवीकरण ढिला हुँदा विदेशी पर्यटकले अग्रिम बुकिङ गरेका दर्जनौँ उडान रद्द हुन सक्ने अवस्था छ।नेपालमा हाल ११ वटा हेलिकप्टर कम्पनी सञ्चालनमा छन्। तीमध्ये हेली एभरेस्ट चौथो ठूलो मानिन्छ। एउटा हेलिकप्टर दैनिक ५-७ उडान गर्दा पनि कम्पनीले दैनिक १५-२० लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गुमाउनुपर्ने अवस्था छ।दीर्घकालीन समाधानको खाँचोप्राधिकरणका अधिकारीहरूका अनुसार महानिर्देशक निलम्बन वा अनुपस्थितिको अवस्थामा एओसी नवीकरणजस्ता अत्यावश्यक प्रक्रिया तत्काल अघि बढाउन कार्यवाहक महानिर्देशकलाई तुरुन्तै पूर्ण अधिकार प्रत्यायोजन गर्ने कानुनी व्यवस्था छैन। यस्तो प्रावधान नहुँदा विगतमा पनि यस्तै समस्या दोहोरिएका थिए।“यो समस्या हेली एभरेस्टको मात्र होइन, भोलि अरु कम्पनीको एओसी अवधि सकियो भने पनि यही हालत हुन्छ,” एक वरिष्ठ अधिकारीले भने, “महानिर्देशक एक्लैको भरमा यति ठूलो जिम्मेवारी राख्नु उचित भएन। कम्तीमा उपमहानिर्देशक वा निर्देशक स्तरका पदाधिकारीलाई पनि सीमित अधिकार दिने व्यवस्था गर्नुपर्छ।”अबको बाटोसहसचिव मुकेश डङ्गोलले सोमबारदेखि औपचारिक रूपमा जिम्मेवारी सम्हाल्ने भएकाले हेली एभरेस्टको एओसी नवीकरणसहित रोकिएका अन्य प्रक्रिया पनि छिट्टै अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर यो घटनाले प्राधिकरणको नेतृत्व संरचनामा रहेको कमजोरी र स्वायत्त संस्थामा बारम्बार हुने राजनीतिक-प्रशासनिक हस्तक्षेपको गम्भीर असरलाई फेरि एकपटक उजागर गरेको छ।जबसम्म प्राधिकरणलाई वास्तविक अर्थमा स्वायत्त र व्यावसायिक बनाइँदैन, तबसम्म यस्ता समस्या दोहोरिरहने निश्चित छ। पर्यटनको पीक सिजनमा चार हेलिकप्टर ग्राउन्डेड हुनुले राज्यले गुमाएको राजस्व र पर्यटन क्षेत्रले बेहोर्नुपरेको क्षति कुनै एक कम्पनीको मात्र होइन, सिङ्गो देशको हो।
